Меѓу нив се најмалку двајца цивили кои се држени со месеци без обвинение или судење – медицински техничар приведени се во работна облека исто и млад продавач на храна,тврдат адвокатите од Јавниот комитет против тортура во Израел (PCATI) кои ги застапуваат, објавува „Гардијан“ .
Нехуманиот затвор повторно е отворен
Затворот Ракефет, дел од затворскиот комплекс Рамла, беше отворен на почетокот на 1980-тите за да ги смести најопасните личности во израелскиот организиран криминал, но беше затворен само неколку години подоцна бидејќи условите таму беа оценети како нехумани. Неговото повторно отворање беше наредено од крајно десничарскиот министер за национална безбедност, Итамар Бен-Гвир, по нападот на Хамас на 7 октомври 2023 година.
Ќелиите, малото дворче за вежбање и просторијата за состаноци со адвокати се наоѓаат целосно под земја, што значи дека затворениците живеат без никаква природна светлина. Иако првично бил дизајниран да смести 15 затвореници со висок ризик, секој во своја ќелија, официјалните податоци собрани од PCATI покажуваат дека околу 100 притвореници биле сместени во Ракефет во последните месеци.
Сведоштва за тортура и злоупотреба
Двајцата мажи кои се сретнаа со адвокатите на PCATI во септември се 34-годишен медицински техничар, уапсен додека работел во болница во декември 2023 година, и млад продавач на храна, приведен во октомври 2024 година на израелски контролен пункт. Двајцата беа префрлени во Ракефет во јануари и опишаа редовни тепања и насилство, што е во согласност со добро документирани случаи на тортура во други израелски центри за притвор.
„Во случаите на клиенти што ги посетивме, зборуваме за цивили“, рече адвокатот на PCATI, Џанан Абду. „Човекот со кој разговарав беше 18-годишник кој продаваше храна. Беше одведен од контролен пункт на патот.“
Од друга страна, Бен-Гвир за израелските медиуми изјави дека Ракефет се реновира за да ги смести борците од елитната единица Нукба на Хамас, која ги предводеше нападите врз Израел, и членовите на специјалните сили на Хезболах заробени во Либан.
Адути за живи преговори
Според примирјето договорено во средината на октомври, Израел ослободи 250 осудени палестински затвореници и 1.700 притвореници од Газа кои беа држени на неодредено време без обвинение. Еден млад трговец од Ракефет беше меѓу ослободените. Сепак, обемот на притворање е толку голем што, дури и по масовното ослободување, најмалку 1.000 други Палестинци се уште се во исти услови, вклучувајќи го и гореспоменатиот медицински техничар.
„Иако војната официјално заврши, [Палестинците во Газа] продолжуваат да бидат затворени под законски оспорени и насилни воени услови што го кршат меѓународното хуманитарно право и претставуваат тортура“, соопшти PCATI. Класифицираните израелски податоци покажуваат дека повеќето Палестинци заробени во Газа за време на војната биле цивили, а групите за човекови права го обвинуваат Израел дека ги користи како живи адути за пазарење.
Тал Штајнер, извршен директор на PCATI, вели дека држењето луѓе под земја со месеци без дневна светлина има „екстремни последици“ за менталното и физичкото здравје. Адвокатите на PCATI дознале за постоењето на затворот дури по одлуката на Бен-Гвир да го отвори повторно, наоѓајќи ги информациите во стари медиумски архиви и мемоарите на поранешен началник на затворот кој го затворил Ракефет затоа што бил „премногу суров и нехуман“.
При посетата ова лето, адвокатите беа пречекани од маскирани и тешко вооружени чувари кои ги одведоа по валкани скали до подземна соба полна со мртви инсекти, со камери за надзор и неупотреблив тоалет. Тие беа предупредени дека состанокот ќе биде прекинат ако разговараат за семејствата на притворените или за војната во Газа.
„Се прашував, ако условите во адвокатската канцеларија се толку понижувачки – не само за нас лично, туку и за професијата – каква е ситуацијата со затворениците? Одговорот дојде брзо, кога ги запознавме“, рече Абду. Клиентите беа донесени згрбавени, оковани за рацете и нозете. Медицинскиот техничар, кој поминал девет месеци во Ракефет, го започна состанокот прашувајќи: „Каде сум и зошто сум тука?“
Затворениците опишувале ќелии без прозорци и воздух, каде што често се чувствувале како да се задушуваат. Тие рекле дека биле подложени на редовно физичко малтретирање, напади од кучиња, гладување и одбивање на медицинска нега. Душеците им биле одземани рано наутро и враќани дури доцна навечер. Нивните описи се совпаѓале со снимките од посетата на Бен-Гвир на затворот, за време на која тој изјавил: „Ова е природно место за терористи, под земја“.
Целосна изолација и молк на институциите
Медицинскиот техничар, татко на три деца, последен пат ја виде светлината на денот на 21 јануари оваа година. Тој нема вести за своето семејство. Единствените информации што адвокатите смеат да ги споделат со клиентите се името на роднината што ги овластил да го застапуваат. „Кога му реков: „Разговарав со твојата мајка и таа ме овласти да се сретнам со тебе“, тогаш му ја дадов оваа мала работа, барем му кажувам дека неговата мајка е жива“, рече адвокатот Саја Мишерки Баранси.
Кога помладиот притвореник прашал дали неговата бремена сопруга дефинитивно се породила, чуварот веднаш го прекинал разговорот. Неговото последно барање до неговиот адвокат било: „Ве молам, дојдете повторно да ме видите“. Подоцна биле информирани дека тој бил пуштен во Газа на 13 октомври.
Израелската затворска служба (IPS) соопшти дека „работи во согласност со законот и под надзор на официјални контролори“, но дека „не е одговорна за правниот процес, класификацијата на притворените лица или политиките за апсење“. Министерството за правда ги упати прашањата на новинарите до израелската војска, која потоа ги пренасочи назад кон IPS.
