Во текот на изминатата година, српското Министерство за внатрешни работи (МВР) продолжи да го подобрува софтверот и опремата на руската фирма Папилон, која е под санкции на САД и Европската унија (ЕУ) од 2023 година, според истрагата на Радио Слободна Европа (РСЕ).
Истрагата, исто така, покажа дека Србија финансирала дел од оваа опрема во текот на 2023 година со средства што ги добива од Европската унија. Затоа, Брисел би можел да побара враќање на средствата од Белград, изјави за РСЕ/РЛ портпаролот на Европската комисија, Гијом Мерсие.
„Доколку се утврди дека било какви трошоци не се направени во согласност со правилата на ЕУ, вклучително и оние поврзани со санкциите, ЕУ ќе преземе соодветни мерки за заштита на буџетот на ЕУ, вклучително и враќање на средствата каде што е соодветно“, рече Мерсиер.
Српското Министерство за внатрешни работи не одговори на прашањата на РСЕ/РЛ за набавката и употребата на оваа технологија и покрај санкциите.
Со години, српското Министерство за внатрешни работи ја надградува опремата на руската ИТ компанија Папилон, која се користи за проверка на идентитети врз основа на отпечатоци од прсти и отпечатоци од дланки, слики од лице или ириси, според документите достапни на порталот за јавни набавки, објавува РСЕ/РЛ.
Според податоците од рускиот деловен регистар, руската компанија Папилон се занимава со развој на биометриски и форензички системи.
Од 2023 година, Папилон и четири поврзани компании се наоѓаат на американскиот список на компании за кои е утврдено дека се „вклучени во активности што ја загрозуваат националната безбедност или надворешнополитичките интереси на Соединетите Американски Држави“.
Компаниите се наоѓаат и на списокот на санкции на ЕУ, односно на списокот на компании кои се предмет на најстрогите трговски ограничувања на ЕУ. Образложението за санкциите што ги наведува ЕУ е дека компаниите за кои станува збор се „воени крајни корисници, дел од рускиот воен и индустриски комплекс, или имаат комерцијални или други врски со рускиот одбранбен и безбедносен сектор, или на друг начин го поддржуваат“.
Истрагата на РСЕ/РЛ покажа дека дел од опремата од оваа руска компанија е купена преку ИПА фондовите на ЕУ, односно средства што се користат за спроведување реформи во земјите кандидати за ЕУ, подготвувајќи ги за влез во Унијата.
Во извештајот на српското Министерство за внатрешни работи за 2024 година за активностите поврзани со спроведувањето на проектите поддржани од Унијата се наведува дека еден милион евра биле издвоени за набавка на опрема кога „во октомври 2023 година, Националниот центар за криминалистичка форензика преминал на нова верзија на AFIS (AFIS Papillon 9)“.
Националниот центар за криминалистичка форензика е дел од Полициската управа на српското Министерство за внатрешни работи, која врши форензички испитувања и обезбедува материјални докази за потребите на системот на кривична постапка во Србија.
На овој начин, добил повеќенаменски автоматски систем за идентификување на отпечатоци од прсти, дланки, лица и перуники, дизајниран за управување со големи биометриски бази на податоци.
Во времето кога се користеле средствата од IPA, руската компанија Papillon веќе била на списокот на Бирото за индустрија и безбедност, дел од Министерството за трговија на САД (BIS Entry List), осум месеци, од 27 февруари 2023 година.
Оваа листа е листа на странски компании, организации и поединци за кои владата на САД утврдила дека се вклучени во активности што ја загрозуваат националната безбедност или надворешнополитичките интереси на САД.
Во образложението на американската администрација за одлуката се наведува дека пет компании поврзани со Папилон се ставени на листата поради обезбедување поддршка на руските операции на окупираните територии на Украина, „што вклучува употреба на биометриска технологија за потиснување на украинскиот отпор и наметнување лојалност меѓу украинското население на окупираните територии“.
На прашањето како дошло до тоа опремата под санкции да се купува со средства од ИПА, портпаролот на Европската комисија, Гијом Мерсие, за РСЕ/РЛ изјави дека поддршката за Србија е во тек од 2011 година, кога руската компанија Папилон не беше на листата на санкции.
Руската компанија и нејзините поврзани компании се на листата на санкции на ЕУ од 18 декември 2023 година, два месеци откако средствата на ЕУ беа искористени за плаќање на транзицијата кон понапредна верзија на системот Папилон AFIS како дел од проектот ИПА.
Целта на поддршката, објаснува Мерсие, била да се обезбеди дека, преку законодавството и политиката, стандардните оперативни процедури и технолошката опрема за кривични истраги „се усогласени со релевантните Прумски прописи и одлуки“.
Прописите на Прум се однесуваат на соработката на ЕУ што им овозможува на земјите-членки автоматски да разменуваат ДНК профили, отпечатоци од прсти и регистарски таблички на возила за борба против тероризмот и сериозниот криминал.
Негова цел е брзо да се идентификуваат осомничените и да се олесни поефикасна прекугранична соработка во
