Делегација од европратеници денес ќе се сретне со разни засегнати страни во Белград за активностите во процесот на пристапување кон Европската Унија (ЕУ), фокусирајќи се на областите и темите истакнати во две резолуции на Европскиот парламент (ЕП) за Србија минатата година.
Како што претходно најави ЕП, девет члена на делегацијата на неговиот Комитет за надворешни работи (АФЕТ) денес ќе се сретнат со претставници на српската влада и парламентарните партии во Белград за дополнителни реформи потребни за унапредување на процесот на пристапување на Србија во ЕУ.
Членовите на делегацијата, предводени од португалската европратеничка Марта Темидо, ќе одржат и одделни состаноци со претставници на медиумите, организациите на граѓанското општество, тинк-тенковите, академијата и студентите.
Европратениците се сретнаа со Елвира Ковач, во тек е средба со опозицијата
Претставниците на Комитетот за надворешни работи на ЕП започнаа состанок со претставници на парламентарната опозиција, по претходниот состанок со претседателката на Комитетот за европски интеграции и заменик-претседател на српскиот Парламент, Елвира Ковач.
Делегациите на ЕП со пратениците од владејачката коалиција ќе се сретнат во 10:25 часот, додека прес-конференција на опозициските парламентарни групи е планирана за 10:45 часот, објави веб-страницата на Народното собрание.
На конференцијата ќе се обратат пратеници од Партијата за слобода и правда, Народното движење на Србија – Ново лице на Србија, Зелено-левичарскиот фронт, Центарот на Србија, Движењето на слободни граѓани – СДА Санџак – Партија за демократска акција.
На состаноците, како што е наведено, ќе се покренат прашања истакнати во Резолуцијата на ЕП од 7 мај 2025 година за извештаите на Европската комисија за Србија за 2023 и 2024 година, и во Резолуцијата на ЕП од 22 октомври 2025 година за поларизацијата и зголемената репресија во Србија, една година по трагедијата во Нови Сад – смртта на 16 лица поради уривање на настрешница.
Делегацијата на AFET има три члена од конзервативната Европска народна партија (ЕПП), најголемата група во ЕП, двајца од социјалистите и демократите и по еден од Зелените, либералната група „Обнови ја Европа“, десничарската група „Европски конзервативци и реформисти“ и крајно десничарската група „Европа на суверените нации“.
Делегацијата на ЕПП ги вклучува Рајнхолд Лопатка од Австрија, Давор Иво Штиер од Хрватска и Раса Јукњавичиене од Литванија. Социјалистите и демократите се претставени од шефот на делегацијата Марта Темидо и известувачот на ЕП за Србија, Тонино Пицула од Хрватска.
Зелените се претставени во делегацијата од Владимир Пребилиќ од Словенија, групата „Обнови ја Европа“ од Хелмут Брандштетер од Австрија, Европските конзервативци и реформисти од Сербан-Димитрие Стурџа од Романија и „Европа на суверените нации“ од Петр Бистрон од Германија.
Мандатот на делегацијата на AFET произлегува од Резолуцијата на ЕП од 22 октомври 2025 година, во која се наведува дека европратениците ја поддржуваат испраќањето мисија за утврдување факти во Србија.
Во таа Резолуција, во која се наведува дека треба да се спроведе пошироко испитување на степенот до кој корупцијата довела до намалување на безбедносните стандарди и придонела за трагедијата во Нови Сад, европратениците го поддржаа правото на студентите и граѓаните на Србија на мирни протести и остро го осудија бранот на државно спонзорирано насилство, заплашување и неселективни апсења. Тие оценија дека српското раководство е политички одговорно за ескалацијата на репресијата, нормализацијата на насилството и слабеењето на демократските институции во земјата.
Резолуцијата, меѓу другото, ја повикува Европската комисија да покрене иницијатива за воведување целни индивидуални санкции против лицата одговорни за сериозни кршења на законот и човековите права, ја осудува произволната и политички мотивирана употреба на претседателски помилувања за лица гонети за насилство врз студенти, како и воспоставувањето нелегален провладин шаторски камп пред српското претседателство, таканаречениот „Чациланд“.
Српските власти се повикуваат да обезбедат слобода на медиумите и да се воздржат од провокативна реторика што поттикнува непријателство или насилство. Во текстот со загриженост се забележува дека владата се чини дека преговара со сопствениците на „Јунајтед Медиа“ за да ги ослаби независните медиуми во рамките на својата структура, предупредувајќи дека ова претставува сериозен напад врз веќе загрозениот медиумски плурализам во Србија.
Во претходната резолуција на ЕП, од 7 мај, се наведува дека Србија, и покрај одреден напредок, сè уште треба да ги надмине значајни пречки на патот кон ЕУ – првенствено за подобрување на внатрешниот политички дијалог, спроведување реформи во областа на владеењето на правото и борбата против корупцијата, постигнување сеопфатен договор за нормализација на односите со Косово и целосно усогласување со надворешната политика на Унијата.
Во тој документ, европратениците изразија длабока загриженост за системските проблеми истакнати од студентските и други протести во Србија, вклучувајќи ги прашањата за граѓанските слободи, поделбата на властите, корупцијата, заштитата на животната средина, институционалната и финансиската транспарентност, особено во однос на инфраструктурните проекти и одговорноста.
Европратениците се во Белград од 22 до 24 јануари и ќе одржат прес-конференција на крајот од нивната посета. Се очекува да изготват извештај по посетата, чиј обем е тешко да се процени во овој момент.
Тодоровиќ Штиплија вчера за Инсајдер изјави дека европратениците доаѓаат во мисија за утврдување факти формирана од Европскиот парламент, дека нивното претседателство ја испратило таа мисија во Србија, а Комисијата за надворешни работи ги избра членовите кои ќе бидат дел од неа.
„Интересно е што мисијата има осум пратеници, што е голем број за Европскиот парламент. Честопати, овие мисии се значително помали, што зборува за големиот интерес на пратениците и пратеничките групи за посета на Србија“, истакна тој.
Додаде дека ќе разговараат со претставници на парламентарните партии, вклучително и опозицијата, ќе имаат посебна средба со претставници на универзитетите, студентите и граѓанското општество, како и многу важна средба со медиумската заедница.
„Значи, со сите оние актери кои можат да посочат што се случувало во земјата во текот на изминатата година. Верувам дека европските парламентарци ќе ги испитаат наводите што беа тема на претходните месеци – од законот за избирачкиот список, изборот на нови членови на Советот на РЕМ, до сè што се случуваше во текот на изминатата година. Новата тема секако се измените на судските закони што моментално се на дневен ред на Парламентот, како и настаните во Нови Сад“, истакна Тодоровиќ Штиплија.
Кога станува збор за обемот на оваа посета, Штиплија рече дека владата, како и секогаш, ќе каже дека Европскиот парламент нема надлежност и дека неговите одлуки не се обврзувачки.
„Сепак, Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент ќе го добие извештајот на мисијата, кој потоа ќе биде усвоен. Овој документ се проследува до Европскиот парламент, Европската комисија, Советот и земјите-членки. Во последните месеци видовме дека темите што доаѓаат од Европскиот парламент полека се прелеваат во другите институции на ЕУ, како и до земјите-членки. Пратениците доаѓаат од партии што се на власт или во опозиција во нивните земји, па затоа делегацијата е интересна и во однос на нејзиниот политички состав. Најголемата парламентарна група, Европската народна партија, има три члена во делегацијата, и тоа во време кога се разгледува членството на СНС во тоа политичко семејство. Овој процес трае долго време, и колку што сум информиран, за ова се дискутираше минатата недела. Дури двајца пратеници што учествуваат во оваа истрага се дел од оваа мисија“, објасни тој.
