Поранешната министерка Гордана Јанкулоска го искористи застарувањето на дел од предметот „Талир 1“ за да упати остри обвинувања кон Специјалното јавно обвинителство, нарекувајќи го инструмент за политички прогон, додека судскиот процес за незаконското финансирање на ВМРО-ДПМНЕ се враќа на почеток по шести пат.
Судскиот процес познат како „Талир 1“, кој се однесува на наводното незаконско финансирање на политичката партија ВМРО-ДПМНЕ, се соочува со ново одложување и правна пречка. Поради измените во Кривичниот законик од септември 2023 година, настапи апсолутна застареност за дел од кривичните дела за кои се товарат обвинетите. Ова доведе до ситуација судењето да мора да започне од почеток по шести пат следната недела. Во овој предмет, покрај поранешната министерка за внатрешни работи Гордана Јанкулоска, обвинети се и поранешниот премиер Никола Груевски, поранешниот генерален секретар на владата Кирил Божиновски, како и Миле Јанакиески, Илија Димовски и Леко Ристоски. Застарувањето на делата е директна последица на намалените казни за злоупотреба на службената положба, што автоматски ги скрати роковите за кривично гонење.
Реториката за политички прогон и улогата на СЈО
Реакцијата на Гордана Јанкулоска на социјалните мрежи открива стратегија на делегитимирање на веќе згаснатото Специјално јавно обвинителство (СЈО). Таа тврди дека СЈО отстапило од својот оригинален мандат – истражување на незаконското прислушување – и се претворило во алатка за „кадровска политика“ и „политички инженеринг“. Јанкулоска ги обвинува обвинителите и правниците од таа институција дека приоритет им биле „незаконските бонуси“ и медиумската експонираност, наместо правдата. Оваа реторика има за цел да го префрли фокусот од самите обвиненија за корупција кон процедуралните и моралните аспекти на гонителите, обидувајќи се да ја ревидира историјата на судските процеси иницирани по 2015 година.
Импликациите на измените на Кривичниот законик
Клучниот фактор што овозможи ваков развој на настаните не е само неефикасноста на судовите, туку контроверзните измени на Кривичниот законик донесени од Собранието на Република Северна Македонија. Со намалувањето на максималните казни за членот 353 (Злоупотреба на службената положба и овластување), законодавниот дом практично амнестираше голем број високи функционери од претходната власт. Јанкулоска вешто го користи овој момент за да истакне дека проблемот не е во самиот закон од 2023 година, туку во начинот на кој претходно се воделе постапките. Сепак, аналитички гледано, без овие законски измени, предметите како „Талир 1“ веројатно ќе имаа поинаков правен епилог пред да настапи застареност.
Системска неефикасност и ерозија на довербата
Фактот што едно високопрофилно судење започнува по шести пат е индикатор за длабока криза во правосудниот систем. Оваа ситуација, каде што процесите се враќаат на почеток поради промена на судечки совети или поротници, создава перцепција на неказнивост. Во случајот со ВМРО-ДПМНЕ, ова значи дека правната разрешница за тоа како партијата се финансирала со милионски суми евра станува сè понеизвесна. Одолговлекувањето им оди во прилог на обвинетите, овозможувајќи им да градат наратив на жртви, додека јавноста ја губи довербата во институциите како Основниот кривичен суд Скопје.
Политичките последици и иднината на предметот
Иако кривичната одговорност за поединците застарува, останува отворено прашањето за имотно-правните последици, особено во поврзаниот предмет „Талир 2“, кој се однесува на изградбата на партиското седиште, таканаречената Бела палата. Изјавите на Јанкулоска доаѓаат во време кога ВМРО-ДПМНЕ е повторно политички доминантна, што може да се толкува како обид за целосна рехабилитација на партиското раководство од ерата на Груевски. Крајниот исход на „Талир 1“ ќе има сериозни импликации не само за правниот систем, туку и за финансиското работење на политичките партии во иднина, поставувајќи преседан за тоа како се третираат обвиненијата за незаконско финансирање.
ВИ
Напомена: Оваа вест е автоматски генерирана со помош на вештачка интелигенција.
Можно е да содржи грешки или нецелосни информации. Ве молиме проверете ги фактите пред да ги користите.
