Најголем воен буџет во регионот
Освен што е најголем увозник, Србија има и најголеми трошоци за одбрана во регионот. Во периодот од 2020 до 2024 година, реалната вредност на воениот буџет била околу шест пати поголема од онаа на Албанија, која е втор најголем трошаџија во Западен Балкан. Српскиот претседател Александар Вучиќ неодамна објави дека земјата ќе ги удвои своите воени капацитети во следната година и пол.
Воениот аналитичар Александар Радиќ истакнува дека ова не е нов тренд, потсетувајќи дека засиленото вооружување започнало уште во 2016 година, кога, според него, Вучиќ го препознал политичкиот и економскиот потенцијал на набавката на оружје. „Купувањето оружје често е водено од политички мотиви. Понекогаш се добива впечаток дека дури и самата армија е изненадена од она што го добива, бидејќи примарната работа е од кого се купува, а не што се купува“, вели Радиќ. „На пример, ако Вучиќ отпатувал во Пекинг, можете да очекувате дека преговорите за набавка на воена опрема од Кина ќе започнат потоа“, додава тој.
Истражувачот на SIPRI, Катарина Ѓокиќ, ја објаснува позадината на инвестицијата. „Забележавме најголем и најдолг пораст на инвестициите во одбраната во Србија. Во текот на изминатата деценија, имаше притисок за обновување на оружјето наследено од ЈНА, а политичкото раководство ја препозна политичката и симболичната вредност во ова. Тензиите со Косово веројатно дополнително ја поттикнаа идејата дека посилниот арсенал е добар адут во преговорите со меѓународните актери“, вели Ѓокиќ.
Од Кина и Русија до Франција и Израел
Според податоците на SIPRI, Србија увезла сложени системи за оружје од 13 различни земји во последните пет години. Најголем снабдувач била Кина, првенствено благодарение на купувањето системи за воздушна одбрана со среден дострел, додека најголемите донации дошле од Русија и Белорусија. Сепак, оваа структура наскоро би можела да се промени, забележува Ѓокиќ. Доколку се реализираат веќе потпишаните договори, Франција и Израел би можеле да станат главни снабдувачи на Србија.
„Оваа разновидност на добавувачи ми кажува две работи: прво, Србија нема воен сојузник и второ, има доволно пари и подготвеност да зема кредити за најскапите системи за оружје, што ја прави привлечен купувач за разни извозници“, вели Ѓокиќ за ДВ.
Другите земји во регионот значително заостануваат.
Другите земји од Западен Балкан бележат значително помал увоз на оружје. Албанија е втора во регионот, но само 103-та во светот, со увоз кој, според проценките на SIPRI, е околу шест пати помал од оној на Србија. Косово е 118-мо, Северна Македонија 138-мо, Босна и Херцеговина 144-то и Црна Гора 152-ро од вкупно 166 земји што добиваат софистицирано оружје.
…
