САД се блиску до рамковен договор со Техеран во напорите за завршување на војната со Иран и повторно отворање на Ормутскиот теснец, изјави во саботата американскиот претседател Доналд Трамп.
Договорот е „претежно“ преговаран, напиша Трамп на својата платформа Truth Social. „Конечните аспекти и детали од договорот моментално се дискутираат и наскоро ќе бидат објавени“, додаде тој.
Сепак, портпаролот на иранската војска нагласи дека Техеран ќе продолжи да го контролира Ормускиот теснец дури и во случај на договор со САД.
Протокот, кој е клучен за глобалната трговија со нафта и гас, ќе остане „под целосна иранска администрација и суверенитет“, рече портпаролот.
Иранската новинска агенција Фарс објави дека Иран се согласил да го зголеми бројот на бродови што минуваат низ теснецот на нивоата од пред војната. Сепак, ова не значи враќање на „слободен премин“ како пред војната, се вели во соопштението.
Управувањето со теснецот и лиценцирањето ќе продолжат да ги врши Исламската Република Иран, објави Фарс. Затоа, тврдењето на Трамп е „нецелосно и не ја одразува реалноста“, соопшти агенцијата.
Меморандум од четиринаесет точки како прв чекор
Трамп не даде детали за планираниот договор.
Американскиот новински медиум „Аксиос“, повикувајќи се на американски функционер, објави дека нацрт-меморандумот за разбирање моментално предвидува 60-дневно продолжување на прекинот на огнот. Во тој период, Ормутскиот теснец ќе биде отворен за бродови без такси, а Иран ќе се обврзе да ги отстрани мини поставени таму.
За возврат, САД ќе ја укинат блокадата на иранските пристаништа и ќе одобрат одредено олеснување од санкциите за да му дозволат на Иран слободно да извезува нафта, објави „Аксиос“.
Нацрт-меморандумот, исто така, вклучува ветување од Иран дека никогаш нема да се здобие со нуклеарно оружје и дека ќе преговара за прекин на програмата за збогатување ураниум и отстранување на залихите од високо збогатен ураниум.
САД, за возврат, би се согласиле да преговараат во период од 60 дена за укинување на санкциите и ослободување на иранските средства.
Нуклеарната програма на Иран останува контроверзна
Овие чекори би се случиле само како дел од конечен договор, објави Аксиос. Само тогаш американските сили би се повлекле.
Во нацрт-документот, исто така, јасно се наведува дека војната меѓу Израел и Хезболах во Либан ќе заврши, се вели во извештајот.
„Аксиос“ цитираше американски функционер кој изјави дека е можно договорот да не трае ни цели 60 дена ако САД се убедени дека Иран не е сериозен во врска со нуклеарните преговори.
Иранскиот претседател Масуд Песекијан е отворен за дипломатско решение, според претседателската канцеларија во Техеран, но тој ја нагласи длабоката недоверба на Иран кон Вашингтон.
„Остануваме подготвени за разговори, но искуството од минатите преговори со САД нè принудува да бидеме крајно претпазливи“, рече Пезескијан, цитиран од агенциите.
Ден Шапиро, поранешен амбасадор на САД во Израел и советник за преговорите со Иран, за „Волстрит џурнал“ изјави дека Трамп мора да избере помеѓу неизвесноста од ескалација и сигурноста од критиките за слабиот договор. Тој рече дека никој не знае кој ќе го избере Трамп.
