Министерството за заштита на животната средина на Република Србија објави официјално известување за проектот за модернизација и изградба на двоколесна брза железница на Коридорот 10 низ Северна Македонија.
Известувањето е доставено до Србија во согласност со меѓународната конвенција ESPOO за проценка на влијанието врз животната средина во прекуграничен контекст, со оглед на тоа што работите започнуваат на самата граница на двете земји, на преминот Табановце.
Самата постапка за проценка на влијанието моментално е во почетна фаза на скрининг, што им овозможува на надлежните органи и јавноста во Србија да се запознаат со техничките детали на проектот, кој ќе го поврзе долгорочниот железнички сообраќај од Централна Европа, преку Србија и Северна Македонија, па сè до Грција.
Старите тунели се напуштаат поради остри кривини
Проектот вклучува целосна трансформација на постојниот дел од железницата низ Северна Македонија во модерна двоколесна, електрифицирана железница со должина од околу 195 километри. Новата инфраструктура е проектирана за брзини до 160 км/ч за патнички сообраќај и околу 120 км/ч за товарен сообраќај. Една од клучните причини за изградба на нови делници (отстапувања) е фактот што постојните шест тунели на оваа траса повеќе нема да бидат во функција. Со радиус на кривина помал од 350 метри, овие тунели ја ограничуваат брзината на возовите на само 60 км/ч и не ги исполнуваат Европските стандарди за интероперабилност (TSI) и TEN-T прописите.
Наместо нив, на предизвикувачката делница помеѓу Скопје и Гевгелија е планирана изградба на дури 19 нови тунели со вкупна должина од 19 километри .
Според податоците од документацијата, проектот што минува низ четири македонски региони (Североисточен, Скопски, Вардарски и Југоисточен) вклучува обемни градежни активности: покрај тунелот, планирана е изградба на 59 нови објекти, кои вклучуваат мостови (со должина од 2,65 км), подвозници и надвозници, ископ на околу 18,8 милиони кубни метри материјал и изградба на насип од околу 2,7 милиони кубни метри, а за поставување пруги, околу 566.000 прагови и над 45.000 тони шини.
Внатре во тунелот и на одредени отворени делови, класичниот баласт (баласт) ќе биде заменет со бетонски плочи. Железницата ќе биде опремена со европски систем за контрола на возовите (ETCS Ниво 1), GSM-R комуникација и заштитна ограда по целиот коридор. Проектот предвидува и нова железничка врска со аеродромот во Скопје .
Синхронизација со проекти во Србија
Овој проект е директно поврзан со плановите на Србија за модернизација на јужниот крак од Коридорот 10. За делницата Белград – Ниш, во тек е финалната подготовка на документацијата за изградба на двоколесна железница за брзини до 200 км/ч, која се реализира со финансиска поддршка од Европската Унија и Европската инвестициска банка (ЕИБ), додека на делницата Ниш – Брестовац, веќе се изведуваат работи и се финансираат од ИПА фондовите на ЕУ. За последната делница до границата со Северна Македонија, Брестовац-Прешево, се подготвува проектна и техничка документација.
Двете земји претходно потпишаа Меморандум за соработка за да обезбедат непречено и синхронизирано железничко поврзување на самата гранична линија.
Модернизацијата на македонскиот дел од железницата е од големо стратешко значење за Србија, бидејќи претставува клучен чекор кон завршувањето на брзата железничка линија помеѓу Белград и Атина.
Кога ќе биде завршен овој коридор, српските брзи возови повеќе нема да застануваат или драстично да забавуваат на границата, туку ќе го продолжат своето непречено и брзо патување до Скопје и Солун. Од економски аспект, зголемувањето на брзината на товарните возови на 120 км/ч и воведувањето втора пруга драстично ќе го забрза транспортот на стоки од клучните грчки пристаништа Солун и Пиреја, од кои во голема мера зависи домашната економија.
Покрај побрзиот и поевтиниот увоз и извоз, Србија ќе има корист и од значително повисоки приходи од транзитни такси, бидејќи модернизираниот Коридор 10 ќе привлече оператори на товар што ја поврзуваат Централна Европа со Егејското Море.
Конечно, овој проект носи револуција и во патничкиот сообраќај, па граѓаните од Србија ќе стигнат до Скопје или Солун за само неколку часа, додека планираната железничка врска со скопскиот аеродром ќе стане одлична и брза алтернатива за патниците од јужните делови на Србија.
Со завршувањето на сите фази од двете страни на границата, регионот ќе има унифициран и интероперабилен железнички систем, а официјалните лица проценуваат дека комплетната брза врска би можела да биде оперативна до 2031 година.
