Анкетата, објавена денес од страна на тинк-тенкот Европски совет за надворешни односи (ECFR) пред клучните самити на Г7 и НАТО, откри „длабока недоверба кон САД кај Европејците“, велат авторите.
Иако многу Европејци веруваа дека односите со Вашингтон ќе се подобрат откако Доналд Трамп ќе ја напушти власта, тие во меѓувреме стануваат сè посклони да се заштитат од американската несигурност преку зајакнување на сопствените одбранбени капацитети.
Во извештајот се наведува дека агресивната политика на американскиот претседател на Блискиот Исток, заканите кон Гренланд, најавите за повлекување на трупите од европските бази и скептицизмот за иднината на НАТО го поттикнале растечкиот прагматизам во Европа.
Растечка поддршка за европската самоодбрана
„Низ целиот континент, постои јасна поддршка за намалување на зависноста од Вашингтон. Европејците се сè повеќе подготвени да трошат повеќе за одбрана и, што е клучно, покажуваат изненадувачко ниво на доверба дека соседните земји ќе им помогнат во криза“, рече Јана Кобзова, коавтор на извештајот и виш политички соработник во ECFR.
Нејзиниот колега Павел Зерка додаде дека јасната побарувачка на јавноста за поголема независност и потребата од гаранции од американските одбранбени гаранции „отвораат можност за европските лидери да дејствуваат порешително и побрзо“ по безбедносните прашања.
Анкетата, спроведена во мај во Австрија, Бугарија, Данска, Естонија, Франција, Германија, Унгарија, Италија, Холандија, Полска, Португалија, Шпанија, Шведска, Швајцарија и Обединетото Кралство, покажа дека во просек само 11% од испитаниците денес ги сметаат САД за сојузник.
Ова е намалување во однос на 16% пред шест месеци и 22% во ноември 2024 година. Преовладувачкиот став е дека САД се „неопходен партнер“, иако 13% од европската јавност ги гледа како соперник, а 12% како директен противник.
Мнозинството испитаници во секоја земја повеќе не се убедени дека САД би им помогнале во случај на напад. Во исто време, во сите земји освен во Бугарија, мнозинството веруваат дека „барем некои европски земји“ би им помогнале во таков сценарио, вклучувајќи ги и земјите со силни крајно десничарски партии како што се Франција, Италија, Холандија и Шведска.
Како да се финансира одбраната
Анкетата покажа дека Европејците во просек имаат 4% поголема веројатност да поддржат повисоки национални трошоци за одбрана отколку минатата година, при што Италија е единствената земја каде што јасно мнозинство останува против тоа. Во просек, 47% од испитаниците ја поддржуваат идејата за заедничко задолжување на ниво на ЕУ за финансирање на повисоки трошоци за одбрана, додека 35% се против. Најсилна поддршка е забележана во Португалија (59%), Данска (56%), Холандија (55%) и Шпанија.
Во речиси секоја анкетирана земја, мнозинството испитаници веруваат дека нивната земја треба да ја намали својата стратешка зависност од американската воена опрема. Поддржувачите на купување европска опрема се најбројни во Данска (75%), Холандија (72%), Шведска (70%), Португалија (69%), Франција (66%), Швајцарија (64%) и Обединетото Кралство и Шпанија (и двете по 62%).
Сепак, има значително помала поддршка за идејата за намалување на домашните јавни трошоци за финансирање на поголеми национални буџети за одбрана. Противставувањето е најсилно во Италија (63%), Австрија (59%), Германија (56%), Шпанија (54%) и Данска (52%).
Ставови за НАТО, Русија и Украина
Само 29% од испитаниците ја поддржуваат замената на НАТО со ново, исклучиво европско тело за одбрана. Во речиси сите земји освен Бугарија, преовладува мислењето дека односите меѓу САД и Европа „веројатно ќе се подобрат“ откако Трамп ќе ја напушти функцијата – став што го делат 60% или повеќе од испитаниците во Франција, Шпанија, Данска, Холандија и Шведска.
И покрај зголемувањето на цените на енергијата, 44% од Европејците веруваат дека продолжувањето на увозот на нафта и гас од Русија би било „прилично лоша“ или „многу лоша“ идеја. Амбициите на Украина за членство во ЕУ продолжуваат да ги делат Европејците. Испитаниците во земји како Унгарија, Бугарија, Австрија, Германија, па дури и Естонија, еден од најцврстите сојузници на Киев, се повеќе склони да се спротивстават на пристапувањето на Украина „во сегашниот контекст“ отколку да го поддржат.
