Фотографија: Илустрација со вештачка интелигенцијаКако што пишува „Фајненшл тајмс“ , Европската комисија има намера да попушти пред притисокот на технолошките компании со олабавување на дел од правилата за проценка на одржливоста на центрите за податоци што ги предложи во март, вклучувајќи ги и строгите услови за користење на сертификати за обновлива електрична енергија.

Центрите за податоци се неопходни за развојот на вештачката интелигенција. Тие имаат специјализирани процесори кои тренираат големи јазични модели како ChatGPT и обработуваат милиони кориснички барања. За разлика од традиционалните интернет услуги, генеративната вештачка интелигенција бара значително поголема компјутерска моќ, поради што потрошувачката на електрична енергија во центрите за податоци брзо расте.

Што се случи во март?

Во образложението на мартовскиот нацрт-документ , Европската комисија потсетува дека Дигиталната стратегија на ЕУ ги смета центрите за податоци со високи перформанси за клучни за конкурентноста и одржливоста на европските индустрии.

Тој нацрт-договор предвидуваше дека центрите за податоци можат да ги компензираат емисиите од фосилни горива само со инвестирање во сертификати за чиста енергија од проекти нарачани во изминатата деценија, кои произведувале енергија приближно во исто време и на истата локација како и центрите за податоци.

Сертификатите за потекло на електричната енергија служат како доказ дека одредена количина електрична енергија е произведена од обновливи извори, без оглед на тоа од каде физички доаѓа електричната енергија што го напојува центарот за податоци.

Таквиот систем требаше да обезбеди силниот раст на центрите за податоци, поттикнат од зголемената побарувачка за вештачка интелигенција, да биде придружен со изградба на нови обновливи извори на енергија, наместо операторите едноставно да купуваат постоечки сертификати без всушност да го зголемат производството на чиста електрична енергија. 

Индустријата притиска, Комисијата попушта

„Амазон веб сервисис“, „Мајкрософт“ и Европската асоцијација на центри за податоци се спротивставија на предложените правила, предупредувајќи дека тие ќе ги зголемат трошоците за работење и би можеле да ги обесхрабрат инвестициите во нови центри за податоци во Европа.

Најновиот нацрт-документ од 30 јуни, во кој имаше увид „Фајненшл тајмс“, ги усвојува тие барања од големите технолошки компании и исто така вели дека би можело да се разгледа можноста за нуклеарни сертификати, што би им дало поттик на земјите зависни од нуклеарна енергија како Франција.

Со други зборови, центар за податоци што работи ноќе на електрична енергија од германската мрежа сè уште може да тврди дека користи обновлива енергија потпирајќи се на сертификати за сончева енергија произведена во текот на денот во Шпанија.

Нацрт-законот беше дискутиран од експерти од земјите-членки на ЕУ во четврток, пред Комисијата да донесе конечна одлука за регулативата. „Фајненшл тајмс“ исто така наведува дека Европската комисија сака да го зголеми капацитетот на европските центри за податоци за трипати во следните пет до седум години за да го намали јазот со САД во областа на вештачката интелигенција.

„Може да има непредвидени последици“

„Доколку центрите за податоци не се напојуваат со нови локални обновливи извори на енергија кои се усогласуваат во реално време со нивната потрошувачка, тоа ќе ја зголеми побарувачката за увезен гас“, рече неименуваниот раководител на еден климатски тинк-тенк.

„Ова ќе ги зголеми цените на енергијата и ќе ја загрози енергетската безбедност на Европската Унија“, рече Килијан Дејли од организацијата „ЕнерџиТег“.

Вештачката интелигенција би можела да го оптовари европскиот систем за електрична енергија

„Амазон“, „Мета“ и „Мајкрософт“ тврдат дека ја покриваат целата своја потрошувачка на електрична енергија со сертификати за обновлива енергија. Во исто време, „Амазон“ објави дека неговите емисии поврзани со купената електрична енергија се зголемиле за 34 проценти, а „Гугл“ за 37 проценти.

Според Меѓународната агенција за енергија, центрите за податоци во ЕУ потрошиле околу 70 TWh електрична енергија во 2024 година, а се очекува потрошувачката да се зголеми на 115 TWh до 2030 година. Ова е зголемување од речиси две третини за само шест години и е приближно еквивалентно на годишната потрошувачка на електрична енергија во Холандија.

Како што пишува „Еуроњуз“, Европа, која се обидува да го намали јазот со САД во областа на вештачката интелигенција, се соочува со фактот дека нејзината електрична мрежа едвај може да се справи со постојната побарувачка.

Голема студија од страна на европскиот тинк-тенк за енергетика и дигитална политика „Интерфејс“ ја истакнува сериозноста на ситуацијата. Тие предупредуваат дека без итна реформа, амбициите на Европа во вештачката интелигенција би можеле да резултираат со скапи и неискористени средства што ќе ја голтнат енергијата и јавните пари.

„Изградбата на електрани од неколку стотици мегавати што не можат ефикасно да го користат изнајмениот капацитет би била неодржлива, не само економски, туку и од гледна точка на енергетскиот систем и климата“, се наведува во извештајот.

Во Велика Британија, центрите за податоци веќе користат 5,9 проценти од вкупната електрична енергија. Реагирајќи на зголемената потрошувачка, „Гринпис“ предупреди дека „неконтролираниот бум во вештачката интелигенција“ може да значи повисоки сметки за енергија, поголем притисок врз снабдувањето со вода и „нов спас за фосилните горива“.

Даг Пар, главен научник на организацијата, рече: „Пред да нè понесе ентузијазмот на технолошките милијардери чиј профит зависи од оваа експанзија, треба да застанеме и да се прашаме дали вреди“.

„Ни треба поголема транспарентност во врска со потрошувачката на вода и енергија во центрите за податоци, како и соодветни проценки на влијанието врз животната средина и забрана за изградба на нови загадувачки објекти за напојување на вештачката интелигенција“, додаде тој.

Се проценува дека низ целиот свет има околу 10.000 центри за податоци. Меѓу најголемите е новиот центар за податоци на „Мајкрософт“ во Маунт Плезент, со површина од 111.000 квадратни метри, во Висконсин.