Американската администрација тврди дека Иран го прекршил меморандумот за разбирање што го потпиша со САД пред три недели, со повторени напади врз трговски бродови во и во близина на Ормутскиот теснец.

Оман отвора јужен бродски коридор по должината на својот брег

Нападите предизвикаа неколку размени на оган и дополнително го поткопаа веќе кревкиот договор меѓу двете земји, што го натера Трамп оваа недела да го прогласи прекинот на огнот за „завршен“. Вашингтон го смета неуспехот на Иран да исполни толку едноставна обврска како сериозно доведување во прашање на неговата подготвеност и способност да спроведе многу посложен нуклеарен договор.

Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, треба да се сретне со својот омански колега Бадр ал-Бусаиди во сабота во Мускат, за да разговараат за кризата во Ормутскиот теснец.

Во последните недели, дури и пред потпишувањето на меморандумот, Оман застана на страната на САД и нивните сојузници од Персискиот Залив и го отвори јужниот бродски коридор по должината на својот брег за да можат бродовите да минуваат низ теснецот.

Иран, според американските претставници, бил бесен бидејќи потегот ја ослабнал неговата преговарачка позиција. Наводно, иранските преговарачи ѝ рекле на американската страна дека врз бродовите пукале радикални елементи во рамките на режимот со цел да ја вратат преговарачката предност.

Иран не се откажува од контролата врз навигацијата

Во јавни изјави, иранските преговарачи, командантите на Револуционерната гарда и други високи функционери едногласно изјавија дека Техеран мора да ја задржи контролата врз пловидбата низ Ормутскиот теснец.

Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, во петокот изјави дека посетата на Арагчи на Оман ќе се фокусира конкретно на прашањата за Ормутскиот теснец и поморската безбедност.

„Иран прифати јасна одговорност за воспоставување нормални правила и поморски услуги поврзани со пловидбата низ Ормутскиот теснец и ние сме многу решени да ја исполниме таа одговорност. Според договорот, требаше да соработуваме и да се консултираме со Оман за ова“, нагласи Багаеи.

„Ни кажаа дека грешат“

Американски функционер изјави за „Аксиос“ дека Иран контактирал со Вашингтон по дводневните судири претходно оваа недела и побарал продолжување на разговорите за решавање на спорот. „Ни рекоа: „Направивме грешка. Направивме грешка. Ајде да продолжиме да разговараме“, рече американскиот функционер.

Во петокот, Багаеи негираше дека Иран побарал нови преговори со САД и истакна дека Техеран само го прифатил барањето на катарските посредници да разговараат за ова прашање во Иран.

Американските претставници, исто така, тврдат дека во рамките на иранскиот режим постои борба за моќ околу спроведувањето на меморандумот и продолжувањето на преговорите со администрацијата на Трамп. „Има луѓе во нивниот систем кои сакаат да склучат договор, но ние не можеме да донесуваме одлуки наместо нив. Тие мора да воспостават контрола“, предупреди еден американски претставник.

„Сакаме јавно да кажат дека ќе престанат да пукаат по бродови“

Вашингтон очекува Иран да издаде официјално соопштение по состанокот во Оман. „Сакаме јавно да кажат дека ќе престанат да пукаат кон бродовите и експлицитно или барем индиректно да признаат дека направиле грешка. На тоа работиме сега“, објасни американскиот функционер.

Тој додаде дека Вашингтон очекува Иран да објави дека сите бродски линии во Ормутскиот теснец ќе бидат отворени и дека нема да има патарини за премин низ нив.

Друг американски функционер го предупреди Аксиос дека ако Иран одбие да го стори тоа, ќе има сериозни последици. „Ако тоа не е нивниот став утре, нема да биде добар ден за нив“, предупреди тој.

САД веќе подготвуваат сценарија во случај преговорите да пропаднат.

САД веќе започнаа два брана напади врз Иран како одговор на инцидентите во Ормутскиот теснец. Во четврток, ситуацијата беше помирна откако Трамп сигнализираше дека е подготвен да се врати на дипломатијата.

Американските претставници велат дека е постигнат одреден напредок кон можен нуклеарен договор по три недели директни и индиректни разговори. „Разговараме со луѓе кои имаат авторитет и кои велат дека сакаат да склучат договор“, рече еден американски претставник.

Сепак, тие признаваат дека кризата во Ормутскиот теснец покрена сериозни прашања за тоа дали Иран воопшто сака да склучи нуклеарен договор и дали, доколку биде постигнат, ќе се придржува до него.

Еден од функционерите истакна дека Трамп им дал на американските преговарачи доволно простор да се обидат да постигнат договор со Иран, „но не премногу простор или време“. Тој потврди дека Вашингтон веќе подготвува алтернативни сценарија во случај преговорите да пропаднат.