Компромис за рускиот гас
Одлуките уследија по недели преговори во кои некои земји-членки бараа исклучоци за да ги заштитат националните интереси. „Во време кога Украина презеде воена иницијатива, нашите санкции продолжуваат да ги поткопуваат економските темели на воените напори на Русија“, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, рано во четвртокот.
Централното прашање во преговорите беше забраната за транспорт на руски течен природен гас (LNG), на што се спротивстави Грција, една од водечките светски поморски сили. Атина побара исклучок за својата бродска индустрија, за да може грчкиот превозник „Динагас“ да продолжи да испорачува руски LNG до клиенти надвор од Европската Унија.
Постигнат е компромис со кој се воведува едногодишно ослободување за договорите потпишани пред почетокот на инвазијата во 2022 година. Тоа им овозможува на операторите да продолжат да транспортираат руски течен природен гас (ЛНГ) во трети земји. Во исто време, на компаниите од ЕУ им е забрането да склучуваат нови договори, а ослободувањето ќе се преиспитува секоја година, потврдија двајца европски дипломати, кои сакаа да останат анонимни.
Договорот, исто така, го замрзнува ограничувањето на цената на руската нафта за една година. Ова ограничување требаше да се зголеми во согласност со глобалните цени, на кои влијаеше војната на САД против Иран.
Новиот пакет санкции, 21-ви по инвазијата, ја проширува забраната за трансакции на уште 32 руски банки и ги надополнува веќе обемните мерки во секторот. Целосните детали сè уште не се објавени бидејќи се финализираат правните и техничките аспекти.
Средба на Рубио и Лавров
Разговорите ги истакнаа предизвиците со кои се соочува ЕУ во обидот да ја погоди Русија финансиски, особено затоа што администрацијата на Трамп не покажува континуиран интерес за притисок врз Москва. Минатогодишната иницијатива на САД за посредување во мировен договор меѓу Москва и Киев во голема мера не успеа.
Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави во четврток дека САД се подготвени да помогнат во преговорите за решение на конфликтот доколку се појави можност. Тој го изјави ова по средбата со рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров на маргините на Самитот на Југоисточна Азија во Манила.
Рубио нагласи дека војната има огромна цена и за Русија и за Украина. Тој одби да ги потврди европските проценки дека ситуацијата на бојното поле оди во корист на Украина. „Сакаме мировен договор. Сакаме војната да заврши. Подготвени сме да играме каква било позитивна улога за да се стави крај на конфликтот“, им рече Рубио на новинарите.
На прашањето на новинарите за изјавата на Лавров по состанокот, во која се истакна противењето на Москва на испораките на оружје од САД, Рубио одговори дека Вашингтон продава оружје на Киев, а не го подарува. Клучните американски системи за оружје, чија набавка ја финансираат европските влади, продолжуваат да се испорачуваат во Украина според договор постигнат со посредство на НАТО.
Реакции од Москва и предизвици за ЕУ
Руското Министерство за надворешни работи објави дека Лавров го смета вооружувањето на Киев за неприфатливо. Во соопштението се критикува и „дестабилизирачката политика“ на европските земји, за кои се вели дека се обидуваат да ѝ нанесат „стратешки пораз“ на Русија.
Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, по состанокот изјави дека „не би бил претерано оптимистичен“. „Контактите навистина се одржуваат, што е секогаш позитивно, но нема причина да се зборува за каков било нов моментум“, рече Песков во четврток.
Москва е под зголемен притисок поради нападите со беспилотни летала на Украина со долг дострел, кои беа насочени и кон магацините на онлајн продавницата „Вајлдберис“. Пред парламентарните избори во Русија во септември, овие напади и повремениот недостиг на гориво ги попречуваат напорите на Кремљ да го заштити населението од последиците од војната.
На Европската Унија ѝ е сè потешко да пронајде нови сектори за санкционирање на Русија. Малку се областите од економијата кои сè уште не се опфатени со една од мерките. „Гледаме дека со секој нов пакет, економските интереси на земјите-членки сè повеќе доминираат во дискусијата“, рече литванскиот министер за надворешни работи Кестутис Будрис за време на преговорите.
