Истражувањата покажуваат дека помеѓу 44 и 52 проценти од вработените во Велика Британија користат вештачка интелигенција на своето работно место, но само помеѓу 15 и 35 отсто од нив тоа го прават редовно, јави германската новинска агенција ДПА.
Повеќето вработени кои користат вештачка интелигенција најчесто експериментираат со неа или ја користат за рутински административни задачи.
Во Германија, околу 80 проценти од луѓето повремено користат вештачка интелигенција на работа, покажа една студија. Некои ја користат за важни работи, но најмногу поради едноставноста.
Според истражувањето на Институтот Пинтум, многумина се свртуваат кон ChatGPT, Gemini, Claude или други говорни роботи едноставно поради погодност.
Нивната студија покажа дека 43 проценти од испитаниците користат вештачка интелигенција на работа делумно затоа што „ретко сакаат да навлегуваат во специфични теми“.
Дали се потпираме сè повеќе на вештачката интелигенција да размислува наместо нас на работа? Дали ова затоа нè прави сè помалку компетентни? ДПА разговараше со експерт за губењето на вештини, или „декватизирање“, предизвикано од вештачката интелигенција.
Што е деквалификација?
Деквалификацијата го опишува потенцијалното губење на вештини што произлегува од зголемената употреба на вештачката интелигенција, вели Јозефин Хофман од германскиот институт за индустриско инженерство ИАО.
Постојат два вида феномени, објасни таа. Едниот е дека луѓето можат да ги изгубат вештините што веќе ги имаат.
Сепак, таа тврди дека многу поголем проблем е тоа што одредени вештини – како што се читање, разбирање и критичко разгледување на текстови, нивно самостојно пишување и создавање ново знаење – воопшто не се развиваат поради употребата на системи за вештачка интелигенција.
Колку е значајно влијанието на тоа?
„Наодите се мешани: полето на истражување е исклучително динамично“, вели Хофман. Причинско-последичната врска помеѓу употребата на вештачката интелигенција и падот на вештините за критичко размислување сè уште не е конечно докажана.
Сепак, истражувањата покажуваат јасни корелации. Студија спроведена од приватната швајцарска високообразовна институција СБС откри силна негативна корелација помеѓу честата употреба на вештачка интелигенција и вештините за критичко размислување.
Токму фундаменталните вештини можат да ослабнат на долг рок, како што се разбирањето текстови, оценувањето информации, формулирањето на сопствените мисли и на тој начин производство на ново знаење. „Тоа е активност што мора да се научи, а потоа да се вежба“, тврди Хофман.
Ако вештачката интелигенција сè повеќе ги презема ваквите задачи, тогаш луѓето почнуваат да немаат пракса. Таа исто така рече дека го губиме и чувството дека сме сфатиле нешто сами, што може да влијае на нашата мотивација и подготвеност за учење.
Дали нашата удобност игра улога?
Вистина е дека вештачката интелигенција заштедува време и труд, што е она што ја прави толку привлечна. Брзо развивачките можности можат да нè искушат да размислуваме помалку независно. „Луѓето постепено ја губат когнитивната активност“, тврди Хофман. Но, една од причините за ова е „неверојатниот притисок за забрзување“ во деловниот свет.
Какви ризици претставува ова?
Според анкета на Институтот Пинтум, 70 проценти од испитаниците рекле дека „обично“ ги проверуваат резултатите што им ги покажува вештачката интелигенција. Слепото потпирање на тие резултати „би било катастрофално. Тоа носи ризик од постепено губење на клучни вештини“, рече едукаторката и експерт за човечки ресурси Карина Ебли-Корбел.
Хофман вели дека луѓето „имаат тенденција да се оддалечуваат од разбирање кон делегирање“. Клучен ризик од предавање на задачите на вештачката интелигенција е тоа што губењето на човечките вештини го отежнува забележувањето на грешките или недоследностите генерирани од технологијата. „Тогаш навистина не сте во позиција да обезбедите квалитет“, предупреди таа.
Можеме ли да се спротивставиме на ова?
Клучот лежи во свесната употреба на вештачката интелигенција. „Сега сигурно можеме да ја користиме вештачката интелигенција за да ги подобриме сопствените процеси на размислување“, рече Хофман. Таа препорачува да се гледа на вештачката интелигенција како партнер за размислување. Еден можен метод е да му се каже на четботот „Предизвикај ме, постави ми прашања повторно“, додаде таа.
Во исто време, важно е редовно да се вежбаат основни вештини без вештачка интелигенција, дури и ако тоа одзема повеќе време. Работодавците треба да обезбедат потребно време и ресурси за да го овозможат ова.
Ебли-Корбел тврди дека одговорноста лежи првенствено кај поединецот. Организациите можат само да ја подигнат свеста за проблемот. Ебли-Корбел ги советува вработените свесно да избегнуваат предавање на одредени задачи на вештачката интелигенција. „На пример, можам редовно да пишувам е-пошта сама, особено кога станува збор за размислување, а не само како ќе формулирам нешто.“
На работа, треба свесно да ја разгледаме и целта со која пристапуваме кон задачата. „Ако сакам да го потврдам моето знаење, морам сама повторно да прочитам нешто и да размислам за она што сум го научила“, рече Ебли-Корбел.
Може ли вештачката интелигенција да ги зајакне нашите вештини?
„Она што го губите, можете и да го добиете“, рече Ебли-Корбел. На пример, креативноста може да се стимулира со земање на резултатите генерирани од вештачката интелигенција како почетна точка, а потоа нивно самостојно развивање.
Целната употреба на вештачката интелигенција може да помогне во развојот на когнитивните способности, тврди организацискиот психолог Маркус Лангер во интервју за германското списание Psychologie Heute, делумно затоа што е потребно зголемено внимание за да се забележат грешките во текстовите генерирани од вештачката интелигенција. Оние кои критички ги испитуваат и подобруваат предлозите од вештачката интелигенција во суштина практикуваат расудување.
Вештачката интелигенција може да им помогне на луѓето побрзо да сфатат нови теми или да идентификуваат празнини во нивното знаење. Доколку се користи правилно, вештачката интелигенција може да стане партнер во целното подобрување на вештините.
Отвореноста кон нови идеи е клучна тука, бидејќи го олеснува препознавањето на позитивните аспекти на технологијата и ни помага да не бидеме попречени од стравот дека ќе бидеме заменети со нови технологии.
„Стравот нè спречува да се развиваме понатаму“, вели Ебли-Корбел. Само оние кои инвестираат во сопствениот развој можат да дејствуваат со предвидливост.
