Министрите за надворешни работи на Албанија и Србија денес на платформата X разменија остри пораки во врска со изјавата на српскиот претседател Александар Вучиќ во неделата дека поради ставот на приштинските власти кон српскиот народ на Косово, државата Србија размислува за промена на текот на реката Ибар, од која голем дел од Косово се снабдува со вода, „па ќе видиме што ќе прават Албанците и како ќе се однесуваат“ – рече Вучиќ.
Албанскиот министер за Европа и надворешни работи Ферит Хоџа денес објави дека „Албанија изразува длабока загриженост поради изјавата на српскиот претседател Александар Вучиќ во врска со можноста за промена на текот на реката Ибар и учеството на српските експерти и институции во испитувањето на таквата можност“.
Тој напиша на платформата X дека „промената на текот на река што е дел од прекуграничен воден систем не е исклучиво внатрешно прашање или одлука што може да се донесе еднострано, особено кога нејзините последици директно влијаат на територијата, животната средина, безбедноста на водата, снабдувањето со вода и животот на граѓаните на друга земја“, што се однесува на Косово.
Меѓународното право за води е јасно: принципите на правично и разумно користење на прекуграничните води, обврската за спречување, контрола и намалување на прекуграничната штета, како и обврската за соработка, размена на информации и консултации за мерки што можат да имаат прекугранични влијанија, се дел од консолидираните стандарди на меѓународното право, изјави Хоџа.
Тој потсети дека Србија е страна на Конвенцијата на UNECE за заштита и користење на прекугранични водотеци и меѓународни езера од 2010 година и ги прифатила нејзините механизми за решавање на спорови.
„Албанија очекува Србија целосно да ги почитува своите меѓународни обврски и принципите на добрососедство“, а Хоџа истакнува дека „секој проект или мерка што може да влијае на протокот, количината или квалитетот на водите што влијаат на Косово мора да се реши транспарентно, врз основа на научни податоци, со целосна проценка на прекуграничните влијанија и преку консултации со засегнатата страна“.
„Водата не може да се користи како инструмент за политички притисок или како средство за казнување на друга земја или население“, истакна Хоџа и нагласи дека „Албанија силно го поддржува правото на Косово на безбедност, одржлив развој и заштита на неговите водни ресурси“.
„Цврсто веруваме и очекуваме дека ваквите прашања ќе бидат решени преку дијалог, соработка и европски стандарди, а не преку закани или еднострани интервенции и дејствија“, заклучи Хоџа.
Во врска со изјавата на Хоџа во врска со реката Ибар, српскиот министер за надворешни работи, Марко Ѓуриќ, на Платформа X оцени дека „сведоци сме на јасен обид да се смени темата и да се одвлече вниманието од континуираните кршења на основните права на српскиот народ во Косово и Метохија, за кои албанското Министерство за Европа и надворешни работи останува очигледно молчеливо“.
„Кога загриженоста постојано се шири во еден правец, а се игнорираат правата и безбедноста на цела етничка заедница, сè потешко е таквата селективност да се смета за политички или етнички неутрална“, напиша Ѓуриќ.
Тој истакна дека „реката Ибар не тече низ Албанија, ниту Албанија е крајбрежна држава во нејзиниот слив“ и „затоа Албанија нема територијална или хидролошка основа да преземе улога во одредувањето на тоа како Србија управува со водните ресурси на својата територија, во согласност со својот Устав, законите и меѓународните обврски“.
„Одлуката на Тирана да интервенира во ова прашање, игнорирајќи го систематскиот притисок врз српското население и нападите врз српскиот имот, неизбежно покренува прашања за политичките мотиви зад нејзината интервенција“, напиша Ѓуриќ.
Тој истакна дека тоа „исто така ги оживува легитимните загрижености за познатите регионални концепти кои имаат тенденција да ја третираат српската територија и српските ресурси како да припаѓаат на пошироката албанска политичка сфера“.
„Да бидам јасен: нема место за Голема Албанија – или за кој било друг проект базиран на етнички експанзионизам и прецртување на границите – во европската иднина на нашиот регион“, рече Ѓуриќ.
Тој нагласи дека „она што е потребно не е создавање нови или поголеми национални држави, туку регион во кој границите прогресивно ја губат својата моќ да нè делат: отворени за луѓе, трговија, соработка и заеднички просперитет, со целосно почитување на суверенитетот и територијалниот интегритет на секоја држава“.
„Србија е суверена држава и самата ќе одлучи како да управува со своите природни ресурси. Албанија нема да ги донесува овие одлуки, ниту пак некој друг надвор од Србија“, напиша Ѓуриќ.
Потоа тој истакна: „Ќе продолжиме да ги заштитуваме правата на нашиот народ, интегритетот на нашата територија и нашите легитимни национални интереси. Обидите да се одвлече вниманието од ситуацијата на терен или да се преземе улога во прашања што се надвор од надлежноста на Албанија нема да успеат“.
Ѓуриќ изјави: „Исто така, особено го забележавме неодамнешниот интерес на Албанија за тоа како Србија ја води својата надворешна политика, вклучително и со кого се среќаваме и зошто, придружено со извесна непотребна снисходливост. Вниманието е трогателно, но дипломатијата преку телефон не служи на ниту една од нашите земји“.
„Помудро би било да се намали реториката и да се вратиме на единствениот пат што може да изгради подобра иднина за нашиот регион: добрососедски односи засновани на меѓусебно почитување, суверена еднаквост и вистинска соработка“, заклучи српскиот министер за надворешни работи.
