Претседателот Александар Вучиќ најави дека Србија ќе отвори фабрика за дронови во септември во соработка со Израелците. Тој оцени дека израелските компании произведуваат едни од најдобрите дронови во светот и дека соработката со нив ќе ѝ овозможи на Србија да стане значајна воена сила.

Експертот за воздухопловство и уредник на порталот „Танго Сикс“ , Петар Војиновиќ, за РТС изјави дека деталите за објектот сè уште не се познати и дека сè уште не е јасно дали ќе биде постоечки објект или нов, ниту дали ќе биде заедничка инвестиција.

Тој рече дека станува збор за компанијата „Елбит“, една од најголемите одбранбени компании, која произведува не само беспилотни летала, туку речиси сè што е поврзано со воена технологија.

Војиновиќ потсетува дека оваа компанија, иако израелска, работи и во повеќето земји од Европската Унија, оценувајќи дека Србија „заостанува со години“ во оваа област. 

Тој нè потсетува дека Србија со децении произведува свои дронови и дека, доколку новите дронови влезат во употреба, тоа ќе биде, како што вели, „некаков 30-ти тип дрон“ што ќе биде или се разгледува за вклучување во арсеналот на српските вооружени сили.

Тој истакнува дека целта на Министерството за одбрана и на српските вооружени сили е да користат беспилотни системи за покривање на речиси сите можни опсези на операции – од скитничка муниција, преку пресретнувачки беспилотни летала, до тактички беспилотни летала како што е „Хермес 900“, кој исто така се купува од „Елбит“.

Најмалиот можен модел на дрон, но многу опасен

Дронот што ќе се произведува во најавената фабрика, според Војиновиќ, ќе биде практично најмалиот можен модел.

„Буквално изгледа како играчка, со четири ротори за влегување во затворени простори, но е многу опасно оружје наменето за специјални сили во ситуации со заложници или неутрализирање на одредено лице“, рече Војиновиќ.

Тој прецизира дека дронот носи контролиран експлозив од околу 250 до 500 грама, доволно за елиминација на едно лице.

Тој наведува дека претставниците на српските вооружени сили имале можност да го тестираат тоа во симулации за решавање на заложнички ситуации.

Запрашан за точноста на системот, тој потврдува дека демонстрација на овој концепт била прикажана во вежба пред месец и половина, каде што било прикажано дека дронот влегува во просторија и ја извршува наведената задача.

Клучната разлика помеѓу електрониката и методот на контрола

Војиновиќ објаснува дека структурата и механичките делови на дрон може да ги направи речиси секој денес, вклучително и во Србија, но дека клучната разлика е во електрониката и методот на контрола.

Дронот „Ланиус-Х“, вели тој, е најсовремена технологија која овозможува, доколку се изгуби фреквенцијата на контролниот канал, другите дронови во „ројот“ да ја преземат контролата и, користејќи вештачка интелигенција, да продолжат да следат одредено лице назначено од командантот на единицата што го користи.

Тој проценува дека овој систем најверојатно ќе го користи 72-та Бригада за специјални операции или некоја друга единица.

Тој потсетува дека српските вооружени сили веќе имаат на располагање повеќе од 30 видови дронови, вклучувајќи ги и домашните модели „Комарац“ и „Осица“, развиени како одговор на решенијата видени во Украина. Станува збор за помали FPV дронови што операторот ги контролира со помош на виртуелни очила, а кои носат противтенковски или противпешадиски мини.

„Виор“, „гавран“ и „јастреб“

Моделите „Вихор“ и „Гавран“ моментално ги развива Военотехничкиот институт. Војиновиќ потсетува дека пред неколку дена се појавија шпекулации за заеднички развој на беспилотни летала од страна на Србија и Украина, што претседателот го негираше.

„Вихор“, објаснува тој, е домашна копија на концептот на дрон-пресретнувач, „кој Украинците веќе го усовршиле“ – тоа е уред чија единствена функција е да полетува со голема брзина и да го уништува таргетираниот дрон при удар.

Тој наведува дека Военотехничкиот институт го претставил системот пред месец и половина во Батајница, заедно со домашен уред за откривање и попречување на беспилотни летала наречен „Кобац“, кој ги детектира контролните канали на непријателското беспилотно летало и пренесува податоци до системот „Вихор“ за насочување во последната фаза.

„Затоа мора да имате навистина голем број од нив, голем број од овие соодветни решенија, а потоа да видите што функционира во специфични воени услови“, истакнува Војиновиќ.

Оценувајќи го целокупниот квалитет на арсеналот, тој наведува дека моменталната стратегија за опрема опфаќа речиси сите дострели – од влегување во затворен простор до неколку стотици километри, што е дострелот на муницијата за скитници „Гавран“, развиена од „Југоимпорт СДПР“.

Овој систем, објаснува тој, носи неколку килограми експлозив и е наменет за уништување на оклопни возила како што се тенкови и транспортери, со можност да остане во воздух и да кружи сè додека не добие наредба за дејствување.

Доаѓањето на најсофистицираните технологии

Тој, исто така, најави пристигнување на најсофистицираните технологии, како што е големо беспилотно летало од компанијата „Елбит“, кое, според него, ќе биде опремено со најсовремени видео сензори досега.

Летајќи на надморска височина од неколку километри, овој систем треба да овозможи снимање од 360 степени, со резолуција што надминува сè што е комерцијално достапно, со можност за зумирање, откривање со помош на инфрацрвени сензори и препознавање движења со помош на вештачка интелигенција на десетици километри оддалеченост.

Ова се вклопува во поширок план за таканаречената „дигитална армија“, објаснува Војиновиќ – систем во кој податоците во реално време, собрани преку пасивен надзор, на пример на границите, се пренесуваат до други платформи и ефектори без потреба тие да го вклучат сопствениот радар и на тој начин да ја откријат својата позиција.

Тој заклучува дека станува збор за можности за кои српските вооружени сили „можеа само да сонуваат“ до пред неколку години, а кои активно се стекнуваат и имплементираат во последните неколку години, проценувајќи дека доколку горенаведениот сензор биде инсталиран на „Хермес 900“, тој би претставувал речиси врв на можностите, надминат само со сателитски надзор.

РТС