Во извештајот за напредокот на Босна и Херцеговина се изразува жалење за оставката на високиот претставник Кристијан Шмит и се нагласува дека таквата оставка не смее да се поврзува со укинување на законите донесени како одговор на сецесионистичките дејствија или неуставните мерки промовирани од Милорад Додик.

Европратениците бараат следниот висок претставник да биде од земја-членка на ЕУ и да дејствува врз основа на јасен план за постепено затворање на Канцеларијата на високиот претставник и префрлање на одговорностите на специјален претставник на ЕУ.

Жали што политичките актери во БиХ сè уште не ги спроведоа потребните уставни и изборни реформи за да обезбедат сите граѓани да можат да ги остваруваат своите политички права на еднаква основа. Го повторува повикот земјата да се придржува до Европската конвенција за човекови права и да ги спроведе релевантните пресуди на Уставниот суд на БиХ и на Европскиот суд за човекови права со цел да се елиминира сета нееднаквост и дискриминација. Компромисниот амандман го вклучува и предлогот на Зелените дека секоја изборна реформа не смее да ги продлабочува или зацврстува етничките поделби.

Дезинформации и странско влијание

Членовите на Комитетот изразуваат загриженост во врска со злонамерните дезинформации и странското мешање од трети земји, кои имаат за цел да посеат раздор, насилство и меѓуетнички тензии и да ја дестабилизираат Босна и Херцеговина и нејзиниот пат кон пристапување.

Посебна загриженост се изразува поради континуираните операции за дезинформација што доаѓаат од Русија и Србија, кои се исто така поттикнати од домашни актери, а во помала мера и од Турција, Иран и други земји од Персискиот Залив. Исто така, се изразува загриженост за растечкото економско и политичко влијание на Кина во регионот, особено преку стратешка инфраструктура и кредитирање.

„Би ја поздравиле Босна и Херцеговина во ЕУ, но нејзините напори често се разводнуваат од изговори или ограничен капацитет за постигнување договори дури и во рамките на сопствените граници“, рече парламентарниот известувач од Чешка, Ондреј Коларж (ЕПП).

Србија: Стратешка цел или празни зборови?

Во извештајот за Србија, европратениците истакнуваат дека раководството на земјата продолжува да тврди дека членството во ЕУ е нејзина стратешка цел, но предупредуваат дека тоа често не се одразува во нејзините постапки.

„Србија не може веродостојно да тврди дека членството во ЕУ е стратешка цел додека континуирано ги поткопува демократските стандарди, ги игнорира клучните реформи и препораки за изборниот интегритет и не се усогласува со надворешната и безбедносната политика на ЕУ. Патот на земјата кон ЕУ ќе остане блокиран сè додека нејзиното политичко водство не покаже вистинска посветеност на вредностите и обврските од пристапувањето“, рече известувачот за Србија, Тонино Пицула (СДП/С&Д).

Во текстот се повикува српската влада да обезбеди еднакви права за хрватското малцинство во Србија, какви што има српското малцинство во Хрватска, и да покаже искрена посветеност на решавање на отворените прашања што се однесуваат на хрватското малцинство. Жали за постапките на Србија со кои се присвојува хрватското културно наследство и потеклото на неговата книжевна традиција и се доведува во прашање статусот на хрватскиот јазик.

Одобрувањето на предучилишното образование на хрватски јазик во Таванкут е добредојдено, се очекува целосната имплементација да започне веднаш, а националните и локалните власти се охрабруваат да го продолжат дијалогот со Хрватскиот национален совет (ХНВ).

Протести, апсења и теории на заговор

Извештајот ги отфрла сите обвинувања од српските функционери дека ЕУ и некои од нејзините земји-членки биле вклучени во организирањето на студентските протести од ноември 2024 година за да предизвикаат „шарена револуција“. Исто така, се осудува фактот дека високите државни функционери активно шират теории на заговор дека уривањето на кровот на железничката станица во Нови Сад било чин на саботажа или терористички напад извршен и поддржан од земјите-членки на ЕУ.

Исто така, ги осудува незаконските апсења и протерувања на граѓани на ЕУ кои дадоа изјави во поддршка на студентите што протестираат и ги отфрла неоснованите обвинувања од српските власти дека Хрватска се вмешала и учествувала во спроведувањето на локалните избори во март 2026 година.

Вооружување и безбедносни ризици

Пратениците изразуваат загриженост поради континуираното вооружување на армијата во Србија, во комбинација со сè понепријателската реторика кон соседните земји и продлабочувањето на безбедносната и одбранбената соработка на Србија со Кина. Неодамнешната набавка на кинески балистички ракети воздух-земја CM-400AKG е остро осудена и се предупредува дека ова акумулирање на оружје ја менува регионалната безбедносна рамнотежа и ја поткопува регионалната стабилност и добрососедските односи со соседните земји-членки на НАТО.

Пратениците ја осудуваат агресивната и провокативна реторика што српскиот претседател Александар Вучиќ ја користи против своите соседи, тврдејќи, без докази, дека Хрватска, Албанија и Косово се подготвуваат да ја нападнат Србија, користејќи го ова како изговор за купување кинески суперсонични ракети.

Русија, Кина и дестабилизација на регионот

Во извештајот се осудува продолжувањето на блиските врски и продлабочувањето на партнерството на Србија со Русија и се нагласува дека политиката на балансирање меѓу Европската Унија и другите геополитички актери е некомпатибилна со политичката доверба што се очекува од земја-кандидат.

Се изразува загриженост за руските и кинеските инвестиции во Србија и нивното растечко влијание врз политичките и економските процеси во регионот. Се осудува посетата на рускиот министер за економски развој на Белград во март 2026 година, кој е на листата на санкции на ЕУ. Се повикува на итно затворање на таканаречениот руско-српски хуманитарен центар во Ниш, кој работи како база на ГРУ, руската разузнавачка служба, и на прекин на целата воена соработка со Русија. Се потсетува дека Русија ја користи Србија како платформа за ширење дезинформации низ целиот регион на Западен Балкан.

Србија е повикана да обезбеди во пракса почитување на правата на сите национални малцинства и да покаже искрена посветеност на решавање на преостанатите прашања, вклучувајќи пристап до образование, информации, наменет медиумски простор, финансирање, објекти и верски служби на малцинските јазици, како и целосна застапеност на сите нивоа на власт, во согласност со принципот на реципроцитет секогаш кога е можно.

Нападите, заплашувањето и вознемирувањето на малцинските заедници, вклучувајќи ги Словаците, Романците, Бугарите и Хрватите, како и употребата на навредливи имиња за етничките малцинства во провладините медиуми се остро осудени.

Исто така, ги осудува случаите на говор на омраза, непријателска реторика и провокативни наративи насочени кон соседните земји, особено Бугарија, Хрватска, Косово и Албанија, од страна на јавни службеници и медиуми. Нагласува дека таквиот дискурс е некомпатибилен со европските вредности.

Косово и нормализацијата на односите

Жално е што Србија продолжува со обидите да ја изолира соседната држава Косово од меѓународната сцена преку кампања против нејзиното признавање или преку исклучување на земјата од меѓународните организации. Од Белград се повикува да престане да се спротивставува на барањето на Косово за членство во Советот на Европа, што е спротивно на Договорот меѓу Косово и Србија за нормализација на односите од 2013 година.

Нерешените случаи на исчезнати лица и натаму претставуваат сериозен предизвик и значителна пречка за нормализација на односите. Србија е повикана целосно да соработува со судските органи на земјите-членки на ЕУ во нивните истраги за воени злосторства, вклучително и оние поврзани со исчезнати лица, и да ги обезбеди сите релевантни информации што би овозможиле нивна идентификација.

Претставниците се загрижени и за помирувачкиот пристап на Европската комисија кон Србија во контекст на регресијата на земјата во однос на владеењето на правото, демократијата и основните права, како и нејзиното дестабилизирачко влијание врз целиот регион. Во текстот се нагласува дека европската интеграција не може да оди рака под рака со концептот на „српски свет“, кој има за цел да го поткопа мирот и стабилноста во регионот, и дека ваквите наративи се спротивни на принципите на добрососедски односи и регионална соработка, кои се клучни елементи на процесот на пристапување.

Извештајот на Вајц за Македонија усвоен од АФЕТ со 13 амандмани на текстот

Покрај БиХ и Србија, Комитетот за надворешна политика усвои извештаи за Северна Македонија и Косово.