Пропуштените рокови, продолжените технички проверки и прегледи повторно го одложуваат пуштањето во употреба на брзата железница Белград-Будимпешта. Проектот сè уште отвора прашања за динамиката на изградбата и квалитетот на извршените работи. Додека во Унгарија се најавува ревизија на договорот и евентуално декласификација на документацијата, конечното завршување и редовниот патнички сообраќај сè уште не се на повидок.
Брзата железница Белград-Будимпешта, симбол на кинеската иницијатива „Еден појас, еден пат“ на Балканот, сè уште чека на завршување, а судбината на тој проект станува сè покомплицирана.
Новиот премиер на Унгарија, Петер Маѓар, објави дека неговата влада донела неколку важни одлуки, вклучувајќи ја и онаа за преиспитување на инвестицијата во железницата Будимпешта-Белград . Тој не даде детали, но неговиот министер Давид Витези претходно изјави дека проектот бил проследен со низа лоши одлуки од самиот почеток – од изборот на рута за поврзување на двата главни града, до технички решенија што ќе овозможат железницата проектирана за 200 километри на час на одредени делници да се користи со максимална брзина од 160 километри на час, а во исто време да се зголемат трошоците.
„Во врска со укинувањето на ознаката за тајност, парламентот пред речиси шест години усвои закон со кој сите податоци за проектот Будимпешта-Белград се прогласуваат за тајни десет години. За да се укине таа тајност, мора да се побара мислење од кинеската влада. Министерот за економски развој и јас сме одговорни за тоа, а ние ќе покренеме постапка со Кина за да овозможиме објавување на договори, анекси на договори, документација за јавни набавки и сите други податоци што се јавно достапни за други државни проекти“, рече унгарскиот министер за транспорт и инвестиции, Давид Витези, во парламентот.
Новинарот Јожеф Макаи се сомнева дека Кина ќе ги достави бараните документи до унгарските власти, бидејќи има свои причини за чување на договорите во тајност. Србија има сличен договор со Кина, но имајќи ги предвид односите меѓу Белград и Пекинг, малку е веројатно дека ќе се појави слично барање. Затоа се поставува прашањето дали истрагата во Унгарија би можела да фрли светлина врз можните проблеми во делот од железничкиот проект што се однесува на Србија.
„Засега, не станува збор за какви било истражувања или пропусти. Не знам за истрагата на пропустите од српска страна, не ја исклучувам ниту таа можност, но засега првенствено зборуваат за таа траса од унгарска страна. Она што е исто така многу важно е што не станува збор за напуштање, заборавање, затворање на тој проект. Тие се сосема јасни во деталите дека таа железница мора да биде оперативна што е можно поскоро. Секако, кога ќе биде доволно безбедна, бидејќи е во интерес на двете земји, таму се инвестирани и потрошени толку многу пари што нема алтернатива“, вели Јожеф Макаи, новинар на унгарскиот истражувачки портал Атлацо и предавач на Факултетот Кодолани.Товарниот сообраќај беше воспоставен кон крајот на февруари, а отворањето на железницата за патници првично беше најавено за 27 март. Сепак, тоа е одложено до летото поради дополнителни безбедносни проверки на европскиот систем за контрола на возовите во Унгарија и забележаните проблеми што влијаат врз возењето со брзина до 160 километри на час. Сепак, во овој момент се чини дека и тој рок ќе биде пробиен. Додека, од друга страна, во Србија, проектираната максимална брзина е 200 километри на час, а владата тврди дека железницата е подготвена.
„Мислам дека тестовите сè уште се во тек, и да бидам искрен, пред неколку недели возев од Суботица до Нови Сад и не ми се чинеше дека сè е подготвено на таа делница во еден момент. Возот што во еден момент одеше со 200 на час закочи, закочи и потоа пристигнавме во Нови Сад со огромно задоцнување. И сè беше доцнење цел ден. На враќање, возот од Белград пристигна во Нови Сад со еден час задоцнување, едвај. Да бидам искрен, тоа не беше премногу убедливо за мене“, вели Макаи.
Два инциденти во претходните два месеци на брзата железница Белград-Суботица, исто така, ги потврдуваат овие сомнежи. Прво, возот излета од шините на станицата Ловќенац, при што нема повредени патници. „Инфраструктурата на железниците на Србија“ тогаш објави дека причина за инцидентот е грешка на машиновозачот и дека безбедноста и квалитетот на пругата не се загрозени. Недолго потоа, брзиот воз „Соко“ одеднаш ја изгуби стабилноста додека патуваше во близина на Земун Поле, а дел од патниците паднаа на подот. Никој од Владата на Србија или од Министерството за транспорт не објави ништо за соопштението на унгарската влада.
