Со години, потпирањето на американските компании се сметаше за прифатлива цена за ефикасен систем. Но, геополитичките тензии го променија начинот на кој Брисел и Европската централна банка ја гледаат финансиската инфраструктура. Постојат стравувања дека платните системи би можеле да станат алатка за притисок во случај на сериозен политички конфликт.
Примерот на Русија покажа колку чувствителна може да биде таквата зависност. По почетокот на војната во Украина, Visa и Mastercard ги прекинаа операциите таму поради санкции, покажувајќи колку брзо пристапот до меѓународните мрежи за плаќање може да стане политичко прашање.
Дигиталното евро како одговор
Затоа, Европската централна банка силно се залага за дигитално евро, електронска форма на еврото издадена од ЕЦБ. Тоа нема да ги замени готовината или постојните банкарски сметки, туку ќе понуди европска инфраструктура за дигитални плаќања што би била контролирана од европските институции.
„Најмногу се потпираме на американски, а понекогаш и на кинески мрежи за обработка на плаќања. Ни треба европско решение бидејќи сакаме да бидеме суверени сами“, изјави претседателката на ЕЦБ, Кристин Лагард.
Проектот би овозможил онлајн и офлајн плаќања, при што комерцијалните банки и давателите на услуги за плаќање ќе им го понудат дигиталното евро на своите клиенти. Пилот-програмата е предвидена да започне во 2027 година, а поширока употреба е планирана од 2029 година.
Европските институции, исто така, предупредуваат за проблемот со податоците и трошоците. „Еуроњуз“ известува дека голем дел од податоците поврзани со плаќањата со картички завршуваат во системите на компании надвор од ЕУ, додека трговците, исто така, предупредуваат во последните години за растот на надоместоците што ги наплаќаат мрежите за картички.
Затоа паралелно се развиваат приватни европски решенија. EuroPA и Европската иницијатива за плаќања ги поврзуваат националните системи како што се португалскиот MB WAY, шпанскиот Bizum, полскиот Blik и француско-германскиот Wero. Целта е да се создаде мрежа што би можела да достигне околу 380 милиони луѓе во 15 европски земји.
Други земји исто така бараат алтернатива на американските картички
Сличен тренд постои и надвор од ЕУ. Големите британски банки покренаа сопствена иницијатива за намалување на доминацијата на Visa и Mastercard, кои обработуваат околу 95 проценти од трансакциите со картички во Велика Британија.
Бразил веќе отиде чекор понатаму со системот PIX, кој обработува повеќе од половина од сите трансакции во земјата. Неговиот успех покажува дека домашните системи за моментално плаќање можат сериозно да се натпреваруваат со традиционалните мрежи со картички.
Исто така, сè повеќе се развиваат решенија што би ги поврзале различните национални системи. Идејата е корисникот во странство да плаќа со истата апликација што ја користи дома, слично на роамингот во мобилната комуникација, без потреба трансакцијата нужно да се потпира на Visa или Mastercard.
