Тензиите ескалираа во понеделник кога Трамп испрати писмо до норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе, повторувајќи ја својата желба да го преземе Гренланд, по што голем број демократски политичари на платформата X ја доведоа во прашање неговата политика.

Како функционира 25-тиот амандман?

Портпаролката на Белата куќа, Ана Кели, изјави за „Њузвик“: „Претседателот Трамп не беше избран за да го зачува статус квото – тој е визионерски лидер кој секогаш генерира креативни идеи за зајакнување на националната безбедност на САД. Многу од претходниците на овој претседател ја препознаа стратешката логика на стекнувањето на Гренланд, но само претседателот Трамп имаше храброст сериозно да го продолжи тоа. Како што рече претседателот, НАТО станува многу помоќен и поефикасен со Гренланд во рацете на Соединетите Американски Држави, а жителите на Гренланд би биле подобри ако Соединетите Американски Држави ги заштитат од модерните закани во арктичкиот регион“.

Иако повиците за импичмент на Трамп од политичките противници не се изненадувачки, тие укажуваат на зголемено ниво на непријателство кон него. Клучен дел од амандманот, Член 4, дозволува отстранување на претседател против негова волја и никогаш порано не е користен, па затоа неговото повикување би било историско.

Сепак, за да се случи ова, кабинетот на Трамп ќе мора да го поддржи таков потег, а досега ниту еден член на кабинетот не навести дека сака да го отстрани претседателот од функцијата.

Амандманот беше усвоен во 1967 година за да се дефинира постапката во случај на медицински итни случаи или други кризи што би можеле да го спречат претседателот да ги извршува своите должности.

Член 1 дозволува пренос на моќта на потпретседателот ако претседателот е отповикан, поднесе оставка или почине. Член 3 привремено ги пренесува моќта на потпретседателот сè додека претседателот писмено не изјави дека е способен да ги продолжи своите должности, а истата моќ се користела кога претходните претседатели биле подложени на медицински процедури. Според Член 4, претседателот може да биде разрешен од функцијата неволно ако потпретседателот и мнозинството од кабинетот се согласат дека тој е неспособен да ги извршува своите должности. Доколку претседателот го оспори ова, двата дома на Конгресот гласаат дали треба да биде вратен на функцијата. За такво гласање е потребно двотретинско мнозинство во Сенатот и Претставничкиот дом во рок од 21 ден.

Врска со Нобеловата награда

Повиците за спроведување на амандманот дојдоа откако Трамп во понеделник напиша во писмо: „Веќе не се чувствувам обврзан да размислувам исклучиво за мир“, алудирајќи на фактот дека минатата година не ја доби Нобеловата награда за мир.

Калифорниската демократка Сидни Камлагер-Даув објави сторија на Платформа X во која ја поврзува желбата на Трамп за Гренланд со тоа што не ја доби Нобеловата награда, пишувајќи: „Доналд Трамп е неспособен да води и очигледно е надвор од контрола. Повикајте го 25-тиот амандман“.

Сенаторот Ед Марки, демократ од Масачусетс, ја сподели истата приказна со коментарот: „Повикајте го 25-тиот амандман“.

Демократот од Аризона, Јасамин Ансари, го сподели писмото на Трамп до Норвешка и напиша: „Претседателот на Соединетите Американски Држави е исклучително ментално болен и тоа ги става сите наши животи во опасност. 25-тиот амандман постои со причина – треба веднаш да го активираме.“

Демократот од Калифорнија, Ерик Свалвел, исто така го сподели писмото и накратко напиша: „25“.

Том Брукс, професор по право на Универзитетот Дарам во Обединетото Кралство, за „Њузвик“ изјави: „Ниеден претседател не е отстранет од функцијата според 25-тиот амандман. Отстранувањето бара поддршка од кабинетот, а кабинетот се чини дека цврсто го поддржува претседателот. Иако неговите политички противници може силно да не се согласуваат со неговите политики, несогласувањата не се основа за отстранување на избран политичар на кое било ниво.“

Исто така се споменува и потсетување

Покрај повиците за спроведување на 25-тиот амандман, имаше и повици за импичмент на Трамп. Републиканецот од Небраска, Дон Бејкон, рече дека желбата на Трамп да го преземе Гренланд би можела да ги поттикне двопартиските напори за импичмент. „Тоа би бил крај на неговото претседателствување“, им рече тој на новинарите.

Сепак, со оглед на тоа што републиканците имаат мнозинство во Претставничкиот дом, малку е веројатно дека обидот за импичмент ќе биде успешен.

Норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе во понеделник изјави: „Ставот на Норвешка за Гренланд е јасен. Гренланд е дел од Кралството Данска, а Норвешка целосно го поддржува Кралството Данска по ова прашање. Ние, исто така, го поддржуваме НАТО да преземе чекори на одговорен начин за зајакнување на безбедноста и стабилноста на Арктикот. Во врска со Нобеловата награда за мир, јасно ставив до знаење, вклучително и на претседателот Трамп, она што е добро познато, дека наградата ја доделува независен Нобелов комитет, а не норвешката влада.“

Доналд Трамп напиша на својата мрежа Truth Social: „НАТО веќе 20 години ѝ кажува на Данска дека „мора да ја отстраните руската закана од Гренланд“. За жал, Данска не успеа да направи ништо во врска со тоа. Сега е време и тоа ќе се направи!!!“

Додека ситуацијата околу Гренланд продолжува да се развива, Трамп во саботата објави на платформата Truth Social дека САД ќе воведат царина од 10 проценти на стоки од Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска почнувајќи од 1 февруари. Тој објави дека царината ќе се зголеми на 25 проценти на 1 јуни и ќе остане на тоа ниво сè додека не се постигне договор за Гренланд.