Тоа е најновата ескалација во долготрајниот конфликт што ја спротивставува добро финансираната, моќна и нуклеарно вооружена армија на Пакистан против авганистанските талибански борци со децениско воено искуство, вклучително и победа над силите на САД и НАТО во 2021 година по години бунт, пишува CNN .
Како започна најновото насилство?
Доцна синоќа, талибанските сили започнаа напади врз пакистански позиции долж делови од порозната и спорна граница долга 2.600 километри, која се протега низ планини и пустина. Кабул соопшти дека нападите биле одмазда за пакистанското бомбардирање од минатата недела. Пакистанците тврдат дека потоа нападнале милитантни кампови во Авганистан и убиле најмалку 18 лица.
Пакистан вечерва одговори на нападите на Талибанците со „Операција Праведен гнев“. Пакистанските воздушни напади ги погодија Кабул, југоисточната покраина Пактија и Кандахар, кој се смета за упориште на Талибанците и каде, според проценките, се наоѓа нивниот лидер Хибатула Ахунџада.
Исламабад соопшти дека целите биле одбранбени објекти на авганистанските талибанци, што претставува значајна ескалација на претходната стратегија за одмазда.
Жител на Кабул го опиша моментот кога нејзиното семејство било разбудено од силна експлозија. „Бев преплашена“, рече жената, чие име не е објавено од безбедносни причини.
„Потоа слушнавме истрели. Кога погледнавме низ прозорецот на станот, видовме пламен како куршуми се фрла во небото“, рекла таа, додавајќи дека не можела да спие и дека сè уште била будна во пет часот наутро, плашејќи се што може да се случи.
„Од првата експлозија, светлата се вклучени во повеќето куќи и станови околу нас. Сигурна сум дека секој жител на Кабул седи во страв дека ќе биде погоден од бомба“, рече таа.
Контрадикторни тврдења за бројот на жртви
Двете страни дадоа различни бројки за жртвите. Пакистан тврди дека убил 133 талибански борци, додека Авганистан вели дека осум негови војници се убиени. Овие бројки не можат да бидат независно потврдени поради оддалеченоста и недостапноста на конфликтната зона.
Комплицирана историја на врски
И покрај блиските економски и културни врски, двете земји имаат сложена историја. Во октомври минатата година, тие се бореа во најсмртоносниот конфликт во последниве години, по што беше воспоставен кревок прекин на огнот.
Откако силите на НАТО ги соборија Талибанците во 2001 година поради тоа што ги засолнуваа сторителите на нападите од 11 септември, Пакистан стана еден од нивните главни спонзори. Талибанските борци најдоа засолниште преку границата во Пакистан и поддршка за бунт против владата во Кабул, која е поддржана од САД.
Но, по повлекувањето на американските сили и враќањето на Талибанците на власт во 2021 година, Пакистан се соочи со пораст на исламистичкото насилство. Исламабад за голем дел од ова насилство ги обвинува пакистанските Талибанци и тврди дека Кабул им обезбедува засолниште, што авганистанските Талибанци го негираат.
Според податоците што пакистанската војска ги сподели со Си-Ен-Ен, повеќе од 1.200 луѓе, вклучувајќи војници и цивили, биле убиени во милитантни напади низ целата земја во 2025 година, што е двојно повеќе од бројот во 2021 година.
Пакистанскиот министер за одбрана, Хаваџа Асиф, во ноември изјави дека многу авганистански талибански претставници сè уште имаат имот и семејства во Пакистан.
Асиф утрово се огласи на социјалните мрежи за да го обвини Авганистан дека ги собира „сите терористи од светот“ и „извезува тероризам“, додека на сопствениот народ му ги негира човековите права. „Нашето трпение е исцрпено. Сега има отворена војна меѓу нас и вас“, нагласи тој.
Нерамнотежа на воените сили
Според Меѓународниот институт за стратешки студии (IISS) во публикацијата „Воена рамнотежа 2025“, разликата во воената сила на двете земји е изразена.
Пакистан има современ арсенал, вклучувајќи американски борбени авиони Ф-16, француски Мираж и ЈФ-17, кои ги произведува во соработка со Кина.
Авганистан, од друга страна, има единствена талибанска структура со помалку од 200.000 луѓе. Нема функционални воздухопловни сили, туку се потпира на неколку застарени советски хеликоптери и транспортни авиони, како и беспилотни летала.
Иако немаат тешко вооружување како Пакистан, Талибанците имаат богато искуство во герилско војување, обликувано од децении асиметрични конфликти.
Дали конфликтот ќе ескалира?
Претходните ескалации стивнаа по неколкудневните борби, честопати со посредство на земји како Саудиска Арабија и Турција.
Аналитичарите предупредуваат дека понатамошната ескалација би можела дополнително да го дестабилизира регионот.
„Пакистан јасно стави до знаење дека повторно ќе дејствува ако авганистанските талибанци не преземат мерки против лидерите и членовите на пакистанските талибанци на авганистанска територија“, изјави Самина Ахмед од Кризната група.
„Исламабад и Кабул треба итно да ги продолжат преговорите, со посредство на сигурни партнери како што се Турција, Катар и Саудиска Арабија“, смета Ахмед.
