Експертите за рак, предводени од Универзитетот на Нов Јужен Велс во Сиднеј, анализираа докази од студии на животни, извештаи за случаи кај луѓе и лабораториски истражувања објавени помеѓу 2017 и 2025 година. Прегледот, објавен денес во списанието „Карциногенеза“, откри дека вејпингот е поврзан со преканцерозни промени во телото.
„Нема сомнение дека клетките и ткивата на усната шуплина, устата и белите дробови се менуваат со вдишување на пареата од е-цигарите“, вели коавторот на студијата, вонреден професор Бернард Стјуарт. Бидејќи современите е-цигари се измислени дури во раните 2000-ти, сè уште нема доволно долгорочни податоци за голем број корисници кои развиле рак за да се утврди дефинитивниот ризик.
„Откривме дека електронските цигари веројатно предизвикуваат рак на белите дробови и рак на усната шуплина“
Многу корисници на е-цигари исто така пушат, што го отежнува разликувањето на ефектите од вејпирањето од оние на тутунот. Поради овие причини, прегледот не мереше колку луѓе би можеле да развијат рак од вејпирање, туку процени дали тоа предизвикува видови биолошки промени за кои е познато дека водат до болести.
Сепак, прегледот вклучуваше извештаи од стоматолози кои забележале рак на усната шуплина кај луѓе кои исклучиво користеле електронски цигари и никогаш не пушеле. Исто така, беа испитани студии врз животни. Стјуарт цитираше истражување кое откри дека глувците изложени на пареа од електронски цигари развиле тумори на белите дробови со поголема стапка од глувците кои не биле изложени.
Сепак, ваквите наоди можеби не мора нужно да се преведат директно на луѓето. „Врз основа на сите овие сознанија, утврдивме дека електронските цигари веројатно предизвикуваат рак на белите дробови и рак на усната шуплина, иако не можеме да кажеме каков ќе биде товарот“, рече тој.
„Ризикуваме да ја повториме истата судбина како пушењето“
Главниот автор на студијата, епидемиологот и вонреден професор Фреди Ситас, потсети дека биле потребни 100 години собирање докази пред американскиот секретар за здравство да го признае пушењето како причина за рак на белите дробови во 1964 година.
Калвин Кокран, истражувачки соработник на Универзитетот во Отаго во Нов Зеланд, рече дека речиси 8.000 студии на крајот биле оценети за тој заклучок, и покрај раните предупредувања кои честопати биле отфрлени или дискредитирани, дури и од лекарите. „Ризикуваме да ја повториме истата судбина со вејпингот ако не ги сфатиме сериозно новите истражувања и предупредувачките знаци“, рече Кокран.
„Вечењето не е алтернатива на пушењето“
Ситас додаде дека иако пушачите некогаш биле презирани, истото не треба да важи и за вејпингот со оглед на јачината на податоците за канцерогеноста. „Секогаш претпоставувавме дека вејповите се побезбедни од цигарите, но она што го покажуваме е дека тие можеби сепак не се безбедни.“
„Немаме дефинитивен начин да ги одвикнеме луѓето од вејпинг. Со пушењето, имаме методи како никотински гуми за џвакање и разни лекови, додека доказите за откажување од вејпинг се многу неубедливи“, рече тој. Ситас нагласи дека регулаторите мора да дејствуваат за да ги заштитат луѓето, особено децата, од штетни последици.
„Важно е регулаторите да имаат на располагање целосен спектар на докази“, рече тој. „Вејпингот не е алтернатива на пушењето. Во однос на безбедноста, тоа не е алтернатива на ништо. Опасно е, и тоа е пораката“, заклучи тој.
„Оваа студија е првата што укажува дека постои веројатно зголемен ризик од рак кај луѓето кои користат електронски цигари.“
Професорот Стивен Дафи од Универзитетот „Квин Мери“ во Лондон смета дека би било „претерување“ да се каже дека вејпингот е подеднакво штетен како и пушењето врз основа на ова истражување, бидејќи „вејпингот не вклучува изложеност на производи од согорување како пушењето, кои имаат огромни канцерогени ефекти“.
Но, Стјуарт одговори дека иако вејпирањето често се споредува со пушењето, важно е да се процени дали може да предизвика рак „само по себе“. Професорката Беки Фримен, истражувач за контрола на тутунот на Универзитетот во Сиднеј, додаде: „Оваа студија е првата што сугерира дека веројатно постои зголемен ризик од рак кај луѓето кои вејпираат во споредба со оние кои не вејпираат“.
„Оваа информација е особено важна за младите луѓе кои никогаш не пушеле. Вејпингот не е безбедна алтернатива на пушењето за непушачите. Резултатите од оваа работа потврдуваат дека законите на Австралија, кои го ограничуваат пристапот до вејпови само на аптеките за луѓето кои ги користат за да се откажат од пушењето, се вистинскиот пристап“, рече таа.
