Владите на Република Северна Македонија и на Соединетите Американски Држави (САД) денеска објавија заедничка изјава по одржувањето на втората сесија од Стратешкиот дијалог во Вашингтон, во која се реафирмира определбата на двете држави за натамошно продлабочување на стратешкото партнерство и унапредување на мирот, безбедноста и економскиот просперитет.

Втората сесија од Стратешкиорт дијалог меѓу Македонија и САД се одржа вчера во Вашингтон. Македонската делегација ја предводеше министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски, а дел од неа беа министрите за внатрешни работи Панче Тошковски, за одбрана Владо Мисајловски, за дигитална трансформација Стефан Андоновски и за енергетика, рударство и минерални суровини Сања Божиновски. Домаќин на дијалогот беше заменик-државниот секретар на САД, Кристофер Лендау.

Во изјавата се нагласува зајакнатата соработка во клучни области, вклучително енергетиката и економијата, одбраната и безбедноста во рамки на НАТО, како и кибер и дигиталната отпорност. Посебен акцент е ставен на енергетската диверзификација и зголемувањето на сигурноста на снабдувањето со природен гас, како и на унапредувањето на инвестициската клима и трговските односи.

Според темите што биле во фокусот на дијалогот е структурирана и заедничката изјава и во неа подетално е наведено за што дискутирале и што договориле двете партнерски земји.

Така, во делот за соработката во економијата и енергетиката, Соединетите Држави го поздравуваат потпишувањето на Меморандумот за снабдување со природен гас на земјава, како билатерален аранжман насочен кон зајакнување на отпорноста на пазарот на природен гас и консолидирање на енергетската безбедност.

Во оваа насока се наведува одлуката на С Македонија да воспостави едношалтерски систем за извозот и инвестициите од САД во земјава, како и заложбите за донесување законски решенија за проверка на инвестициите. Ова, како што се наведува, може да ги продлабочи билатералните трговски врски и да ја унапреди деловната клима во земјава.

Пет милиони евра за ископување на антимон

Двете земји, се вели во изјавата, ја поздравуваат одлуката на Корпорацијата на САД за финансирање на меѓународниот развој (U.S. International Development Finance Corporation) за доделување помош во износ од пет милиони американски долари за повторно отпочнување на ископување антимон во Северна Македонија.

Договорот го потпишаа Конор Колман, раководител на инвестиции во ДФЦ, и Ник Јовановски, извршен директор на „Пела глобал лимитед“. На потпишувањето присуствуваа шефот на македонската дипломатија Тимчо Муцунски и министерката за енергетика, рударство и минерални суровини Сања Божиновска.

„Договорот е израз на заедничката заложба за развој на алтернативни извори на снабдување со критични минерали, кои се од суштинско значење за одржување на конкурентската предност во глобалната економија“,се наведува во заедничката изјава.

Двете земји ја истакнуваат важноста на отворени и транспарентни инвестициски средини и политики, кои се базираат на цврсти правни рамки, како и олеснувањето на инвестициите и правичните постапки за решавање спорови.

Со таквите политики, како што се нагласува, се унапредува долгорочниот економски развој и раст, отворањето нови работни места, зголемувањето на продуктивноста, технолошките иновации и конкурентноста.

Соединетите Држави го поздравуваат и интересот на Северна Македонија за приклучување кон Иницијативата „Три мориња“(Three Seas Initiative), имајќи ја предвид нејзината уникатна стратешка положба.

Пет отсто од БДП за одбраната до 2035

Кога станува збор за темите од областа на одбраната, САД и С Македонија го потврдиле нивниот траен сојуз и заедничката посветеност кон колективната безбедност на НАТО. Во тој тој контекст, се истакнува заложбата сите сојузници во Алијансата да мораат да ги зголемат трошоците за одбрана и да ја подобрат интероперабилноста.

„Соединетите Држави го поздравија патоказот на Северна Македонија за исполнување на заложбите преземени во рамките на НАТО, а според кој земјата ќе постигне вложување од 5% од нејзиниот БДП во одбраната до 2035 година“,се вели во заедничката изјава.

Земјава ја истакнала и својата поддршка на Украина, посочувајќи на нејзината донација кон списокот на приоритетните потреби за Киев, кој повеќе од четири години е во војна, по агресијата од Русија.

„Северна Македонија ја истакна нејзината донација кон Списокот на приоритетни потреби на Украина (Prioritized Ukraine Requirements List (PURL)), како и фактот дека активностите во однос на Продажбата на странска воена опрема (Foreign Military Sales) ќе ги спроведува складно на нејзините цели за модернизација, како и барањата на НАТО“,се наведува во изјавата.

Финансиска и техничка помош за кибербезбедноста

Во делот на одбраната и кибербезбедноста САД ја објавиле својата намера да обезбедат техничка помош за зајакнување на дигиталната инфраструктура во сите министерства на Владата на Северна Македонија. Ова, како што се наведува, ќе биде реализирано преку програма на Стејт департментот за помош насочена кон оперативните потреби за кибербезбедност (Department of State’s Foreign Assistance Leveraged for Cybersecurity Operational Needs FALCON).

„Во рамките на програмата FALCON ќе се спроведе сеопфатна проценка на кибербезбедноста на критичната инфраструктура и на други важни мрежи, за да се идентификуваат слабите страни, како и да се дадат препораки за мерки за нивно надминување и да се обезбедат информации потребни за одлуките на Владата на Северна Македонија за јавни набавки, вклучително и за набавка на производи и услуги од областа на кибербезбедноста од Соединетите Држави и од други доверливи добавувачи“,се наведува во изјавата.

За поддршка на министерствата за одбрана и за дигитална трансформација, САД ќе распоредат советници за крибербезбедност, а ја истакнале и својата намера за обезбедување пет милиони американски долари во рамки на програмата за Странско воено финансирање (Foreign Military Financing – FMF). Целта е да се воспостават распоредливи киберкапацитети за силите за брзо распоредување, а во насока на јакнење на заштитата на националната одбранбена инфраструктура преку обезбедување опрема и обука.

Запирање на протокот на нелегалната миграција и борбата против транснационалниот криминал и трговијата со дрога се предизвиците за кои САД и С Македонија во рамките на дијалогот искажале заеднички интерес.

„Соединетите Држави ги поздравуваат напорите на Северна Македонија, која е транзитна земја во срцето на Балканот, за борба против овие дестабилизирачки елементи“, се наведува во заедничката изјава.

Во јакнењето на соработката во оваа област, во изјавата е посочена намерата на САД да обезбедат 3 523 000 американски долари, како безбедносна помош за зајакнување на капацитетите на органите граничната полиција, за што вчера информираше и министерот за внатрешни работи Панче Тошковски.

„Соединетите Држави ќе започнат иницијатива за јакнење на активностите на силите за обезбедување на границите засновани на разузнавачки податоци, а во целите на спротивставување на транснационалните криминални организации, недозволената трговија со дрога и заканите поврзани со нерегуларната миграција“.

Забрзана проверка на визи за патници со низок ризик од Македонија

Соединетите Држави и Северна Македонија, исто така, потпишале и билатерален Договор за културна сопственост, а кој се однесува на спречување на нелегалната трговија со археолошки и етнолошки артефакти од Северна Македонија. Целта на договорот е да им се застане на пат на мрежите за нелегална трговија, да се заштитат американските колекционери и музеи и да се прекинат финансиските текови кон терористите и транснационалните криминалци.

Во рамките на дијалогот се дискутирало и за визната политика, при што Соединетите Држави го поздравуваат тоа што Северна Македонија потпишала Писмо за намери, чија цел е спроведување активности потребни во рамките на Програмата за доверливи патници (Trusted Traveler Program).

Програмата за глобален влез на САД (Global Entry), како што се наведува, ќе овозможи забрзана проверка на однапред одобрени патници од Северна Македонија со низок ризик по пристигнувањето во Соединетите Држави.

Од Министерството за надворешни работи и надворешна трговија посочуваат дека Стратешкиот дијалог претставува значаен исчекор во зацврстувањето на трансатлантските врски и ја потврдува улогата на Северна Македонија како кредибилен сојузник и партнер на Соединетите Американски Држави.