Дури и таканаречените „природни“ антиоксидантни конзерванси што се користат за спречување на промена на бојата на храната, како што се лимонската киселина и аскорбинската киселина (попозната како витамин Ц), доведоа до 22 проценти поголем ризик од висок крвен притисок кај луѓето кои консумирале повеќе храна со овие состојки. Студијата следела повеќе од 112.000 луѓе и открила дека осум конзерванси се поврзани со високиот крвен притисок, објавува CNN .

Иако антиоксидансите како лимонската и аскорбинската киселина природно се наоѓаат во храна како овошјето, тие „не се баш природни“ кога се користат како конзерванси, изјави водечката авторка Матилд Тувие во е-пошта. Тувие е водечки истражувач во проектот NutriNet-Santé, кој послужи како основа за оваа студија.

„Аскорбинската киселина што е природно присутна во храната и што се додава како додаток – а може да се произведе и хемиски – може да има различни ефекти врз здравјето“, рече Тувие, директор за истражување во Францускиот национален институт за здравство и медицински истражувања во Париз.

„Затоа, резултатите што ги забележавме со овие прехранбени адитиви не се однесуваат на природните супстанции што се наоѓаат во овошјето и зеленчукот“, додаде таа.

Не станува збор само за ултра-преработена храна

Студијата фрла светлина врз тоа како различните адитиви во ултра-преработената храна можат да играат улога во кардиоваскуларниот ризик и „го одразува неодамнешниот консензус од Европското здружение за кардиологија, кое ги истакнува ултра-преработените храни како глобален проблем со јавното здравје“, рече Трејси Паркер, раководител на одделот за исхрана во Британската фондација за срце во Лондон. Паркер не беше вклучена во истражувањето.

Ултра-преработената храна е поврзана со приближно 50 проценти поголем ризик од смрт од кардиоваскуларни заболувања и може да го зголеми ризикот од дебелина за 55 проценти, нарушувања на спиењето за 41 процент и дијабетес тип 2 за 40 проценти. Дебелината, дијабетесот и лошиот сон се тесно поврзани со лошото здравје на срцето.

„Ова е една од првите големи студии што ги разгледуваат индивидуалните конзерванси, наместо да ја третираат ултра-преработената храна како една категорија“, рече Паркер. „Ултра-преработената храна долго време е причина за загриженост поради високите нивоа на шеќер, сол и масти, но овие фактори сами по себе никогаш не објасниле целосно зошто се чини дека се поштетни отколку што сугерира нивниот нутритивен профил. Овие наоди помагаат да се пополни дел од таа празнина.“

Сепак, претходното истражување на Тувие и нејзиниот тим покажа дека ултра-преработената храна сочинува само 35 проценти од храната што содржи конзерванси што ја консумираат луѓето. Ова значи дека „конзервансите се сеприсутни“, вели водечката авторка Анаис Хазенбел, докторантка во истражувачкиот тим за нутритивна епидемиологија на Универзитетот Сорбона Париз Норд.

„Не постои една група на храна што треба да се отстрани од исхраната за да се подобрат работите“, рече Хазенболер во е-пошта. „Овие резултати, исто така, ја поддржуваат препораката потрошувачите да дадат приоритет на непреработената или минимално преработената храна.“ Таа советува да се избере свежа, неварена и непреработена храна, а доколку се сака брза подготовка, „замрзнати опции што се конзервирани на ниски температури, не мора да се додаваат адитиви за храна“.

„Природните“ конзерванси се исто така поврзани со ризик

Студијата, објавена во среда во „European Heart Journal“, го испитуваше влијанието на 58 конзерванси врз кардиоваскуларното здравје на повеќе од 112.000 луѓе над 15 години. Сите учествуваа во проектот NutriNet-Santé, кој ја анализира исхраната на волонтерите низ цела Франција од 2009 година.

Секој учесник во студијата евидентирал сè што јадел и пиел, вклучувајќи ги и имињата на брендовите, три дена на секои шест месеци. Потоа, истражувачите користеле база на податоци за состојки на производите за да идентификуваат вообичаени конзерванси и да ги споредат нивоата на внес низ годините со медицинските досиеја од Францускиот национален здравствен систем.

Истражувачите внимателно ги испитале 17 конзерванси што ги консумирале најмалку 10 проценти од учесниците и откриле дека осум од нив биле поврзани со повисок крвен притисок во текот на следната деценија. Три од нив – калиум сорбат, калиум метабисулфит и натриум нитрит – се „неантиоксидантни“ конзерванси, што значи дека ги убиваат бактериите, мувлата и квасците што ја расипуваат храната.

Калиум сорбатот често се користи во вино, печива, сирења и сосови. Калиум метабисулфит, кој ослободува сулфур диоксид кога се раствора, се наоѓа во вино, сокови, јаболкова ракија, пиво и други ферментирани пијалоци. Натриум нитрит е хемиска сол што најчесто се користи во преработеното месо како што се сланина, шунка и сувомеснато месо.

Нитратите и соединенијата на база на сулфур се наоѓаат во храна како црвеното и преработеното месо, за кои веќе е познато дека го зголемуваат ризикот од срцеви заболувања, па затоа откритието не треба да биде изненадувачко, велат некои експерти.

Покрај тоа, конзервансите се неопходни ако потрошувачите сакаат да продолжат да купуваат храна што можат да ја складираат и јадат подоцна, вели Гинтер Кунле, професор по науки за храна и исхрана на Универзитетот во Рединг во Англија, кој не бил вклучен во студијата.

„Конзервансите играат важна улога во прехранбениот систем, не само во спречувањето на болести што се пренесуваат преку храна, туку и во спречувањето на расипување, намалувањето на отпадот од храна и продолжувањето на рокот на траење“, рече Кунле во соопштението.

Останатите конзерванси поврзани со висок крвен притисок во студијата – аскорбинска киселина, натриум аскорбат, натриум ериторбат, лимонска киселина и екстракти од рузмарин – се таканаречени природни „антиоксидантни“ конзерванси, кои се користат за намалување на оксидацијата, што предизвикува потемнување и расипување на храната.

Студијата, исто така, откри дека аскорбинската киселина, или витамин Ц, е специфично поврзана со кардиоваскуларните заболувања.

Истите конзерванси поврзани со рак и дијабетес тип 2

Резултатите ги поддржуваат наодите од две други студии од истиот тим истражувачи, кои пронајдоа слични врски помеѓу конзервансите и значително поголем ризик од рак и дијабетес тип 2.

Шест конзерванси – натриум нитрит, калиум нитрат, сорбати, калиум метабисулфит, ацетати и оцетна киселина – беа поврзани со до 32 проценти поголем ризик од рак на простата, рак на дојка и сите видови на рак. Сите освен еден од истите овие конзерванси, исто така, го зголемија ризикот од развој на дијабетес тип 2 за 49 проценти.

Иако новите истражувачки наоди се набљудувачки и не можат да докажат причина и последица, студијата добро контролираше и други фактори што можат да влијаат на здравјето, како што се возраста, индексот на телесна маса (ИТМ), пушењето, физичката активност и исхраната воопшто, изјави Рејчел Ричардсон, раководител на методолошката поддршка во „Кокрејн колаборејшн“. Таа не беше вклучена во студијата.

„Други силни страни на оваа студија се начинот на кој беше проценета исхраната на учесниците и сеопфатниот пристап кон утврдување на хипертензијата и кардиоваскуларните заболувања“, рече Ричардсон. „Иако не можат да докажат каузалност, резултатите содржат сигнали што бараат понатамошно истражување.“