НОВИ американски разузнавачки информации укажуваат дека Иран развива планови за употреба на таканаречена валкана бомба или хемиско оружје за напад врз високи функционери во администрацијата на Доналд Трамп во Вашингтон. Американските безбедносни служби веќе подготвуваат мерки за спречување на евентуален напад, иако сè уште не е јасно дали Иран има капацитет да изврши таква операција или е донесена одлука за нејзино спроведување, јавува Си-Ен-Ен, повикувајќи се на седум американски претставници.
Извори запознаени со разузнавачките податоци наведуваат дека засега станува збор за разработка на можни опции, а не за знаци за непосреден напад. Сепак, плановите се многу специфични и вклучуваат специфични локации и цели, поради што американските претставници одржаа неколку итни состаноци во последните денови.
Белата куќа: Нема веродостојна закана
Портпаролката на Белата куќа, Лорен Бис, изјави дека американските власти ги следат сите потенцијални закани, но дека во моментов нема веродостојни закани за напад врз американска територија. Сепак, разузнавачките информации изразија загриженост за можноста Иран да го прошири конфликтот со САД надвор од Блискиот Исток.
Иран е под зголемен притисок од американските воени напади и економската блокада, за која високи американски претставници велат дека ја уништува иранската економија. Според разузнавачки извори, Техеран сега активно разгледува напади врз американска почва, иако нема докази дека одлучил да ги изврши.

„Дали Иран навистина распоредил луѓе кои би можеле да извршат таков напад е прашање на дебата“, рече еден од изворите. Двајца од изворите рекоа дека американските претставници одржале неколку состаноци во текот на изминатата недела за можни контрамерки. Тајната служба минатата недела го премести министерот за финансии Скот Бесент во воен штаб поради иранските закани.
Иран можеби веќе има материјали за бомби во САД
Американските разузнавачки служби пресретнале ирански комуникации во кои се тврди дека Иран веќе скрил материјал за производство на бомби на американска почва. Службениците не се согласуваат околу веродостојноста на информациите, но веруваат дека е можно радиоактивни материјали или хемиски агенси наменети за нападите веќе да биле испратени во САД.
Некои безбедносни претставници шпекулираат дека таков материјал би можел да биде скриен во земјата со години, можеби дури и децении. Иран не би морал нужно да испраќа специјално обучени оперативци во Соединетите Американски Држави, но би можел да се обиде да регрутира некого што веќе живее на американска почва.
Според еден од изворите, капацитетите на Иран да изврши таков напад не се промениле значително, но причините зошто Техеран би можел да се обиде да го изврши се промениле. Американските претставници веруваат дека раководството на Иран, соочено со закана за опстанокот на режимот, може да го прифати ризикот од одмазда од САД.

Мисијата на Иран во Обединетите нации ги отфрли обвинувањата поврзани со хемиско оружје. „Иран смета дека употребата на хемиско оружје под какви било околности е целосно неприфатлива и категорично ги отфрла и недвосмислено ги побива лажните и измислени обвинувања што се шират за тоа“, рече портпаролот, без директно да се осврне на обвинувањата за валкана бомба.
Што е „валкана бомба“?
„Валкана бомба“ не е исто што и нуклеарна бомба. Тоа е конвенционална експлозивна направа што содржи радиоактивен материјал, а нејзината намена е да го распрсне тој материјал и да ја контаминира околната област со експлозија.
За разлика од нуклеарното оружје, валканата бомба не предизвикува нуклеарна верижна реакција. Експертите проценуваат дека повеќето од непосредните жртви веројатно би починале од самата експлозија, а не од зрачењето, иако радиоактивната контаминација би можела да предизвика сериозни здравствени и економски последици.
„Таквото оружје е алатка за терор, а не прецизен напад, исто како бомбаш самоубиец. Може сериозно да ги разболи луѓето и да ги направи одредени области непогодни за живеење“, рече еден од изворите запознаени со разузнавачките информации.
Најголемиот предизвик при изработка на валкана бомба не е склопувањето на експлозивната направа, туку стекнувањето на радиоактивниот материјал. Токму затоа е важно да се утврди дали тврдењата за материјалот што Иран наводно веќе го скрил во САД се веродостојни.
Американците исто така се плашат од напади врз војници
Американските претставници, исто така, следат одделни разузнавачки информации дека Иран размислува да употреби хемиско оружје против американските трупи на Блискиот Исток. Двајца претставници ја потврдија информацијата, а неколкумина предупредија дека американските сили немаат соодветна заштитна опрема и обука за таков напад.
Поради оваа причина, се подготвуваат дополнителни мерки за заштита на дипломатскиот и разузнавачкиот персонал во регионот. Тие вклучуваат стекнување на потребната опрема и дополнителна обука за справување со напад со хемиско оружје.
Американските власти се соочуваат и со проблемот на законско овластување за следење на комуникациите на странски државјани. Клучна одредба од Законот за надзор на разузнавањето истече во јуни, а постојните судски овластувања важат до март 2027 година.
Минатата недела, државниот обвинител Тод Бланш, директорот на Националното разузнавање Џеј Клејтон и директорот на ЦИА Џон Ратклиф побараа од Конгресот да го обнови овластувањето на законот. Тие предупредија дека понатамошното одложување ќе ги загрози животите на Американците и американските војници во странство.
Преговори без резултати
Новите предупредувања доаѓаат во време кога САД и Иран продолжуваат да се судираат околу Ормутскиот теснец. Преговорите за прекин на блокадата од страна на САД, повторно отворање на теснецот и прекин на непријателствата досега не дадоа резултати.
Трамп минатата недела изјави дека војната, која започна со американските напади врз Иран во февруари, ќе заврши „прилично брзо“. Сепак, извори запознаени со преговорите предупредуваат дека ниту една страна не е подготвена да направи значајни отстапки во моментов.
Еден регионален извор верува дека следните неколку недели ќе бидат клучни за постигнување договор, предупредувајќи на можноста иранските тврдокорни струи или делови од режимот кои имаат корист од војната да се обидат да предизвикаат нов напад за да го спречат договорот.
Американските претставници веруваат дека иранското раководство е свесно за последиците од употребата на валкана бомба или хемиско оружје против американски цели. Сепак, тие предупредуваат дека проценката за евентуалниот пад на режимот би можела да ја промени подготвеноста на Техеран за таков потег.

