Во Србија, 66 отсто од населението штеди редовно или повремено; во Романија, 40 отсто од населението има заштеди или инвестиции; додека во Бугарија, 25 отсто од населението штеди пари.
Врз склоноста на луѓето да штедат и инвестираат влијаат два клучни фактори: образованието и приходите.
Во Србија, 77 отсто од поединците со високи приходи штедат пари, според истражувањето на „Тавекс“ (Tavex) спроведено во текот на изминатите две години.
Во Бугарија, штедењето е најзастапено кај лицата со универзитетска диплома, додека во Романија, уделот на оние што штедат кај високообразованото население е двојно поголем отколку кај оние со средно образование.
Иако процентот на луѓе што штедат значително варира од земја до земја, најголемата сличност лежи во нивната мотивација.
Во Бугарија, Романија и Србија, луѓето првенствено штедат поради страв од идни финансиски тешкотии, а не поради желба да го зголемат своето богатство.
Непредвидените трошоци се главна причина за штедење во Романија (81 отсто), Србија (75 отсто) и Бугарија (64 отсто).
Трошоците за здравствена заштита, исто така, претставуваат значајна мотивација во Бугарија (33 отсто), Романија (15 отсто) и Србија (21 отсто). Во Романија, уделот на луѓето што штедат за здравствени потреби е еднаков на уделот на оние што штедат за патувања и одмори.
Честотата и износот на заштедите се исто така важни за разбирање на однесувањето во однос на инвестирањето.
Пазар на кој голем број луѓе повремено штедат помали суми се разликува од пазар на кој помал број луѓе штедат, но го прават тоа поредовно и издвојуваат поголеми износи.
Во сите три земји, луѓето најчесто издвојуваат релативно мал дел од своите приходи за штедење – помеѓу 5 и 10 отсто.
Уделот на оние што издвојуваат помеѓу 10 и 20 отсто од своите приходи е приближно половина од тој број.
Ова покажува дека редовното штедење не зависи само од личната дисциплина, туку и од финансиските околности на домаќинствата. Слична логика се применува во анализите на Светската банка, која на учеството на трошоците за храна во вкупните трошоци на домаќинствата гледа како на показател за економскиот развој: колку се повисоки приходите, толку е помал делот од буџетот на домаќинството што се троши на основни животни потреби.
Следствено, поголемите финансиски средства им овозможуваат на домаќинствата да издвојат повеќе пари за иднината.
Бугарија особено се издвојува кога станува збор за редовното штедење – дури 58 отсто од оние што штедат издвојуваат пари секој месец.
Речиси 47 отсто од Србите штедат редовно, додека во Романија тоа го прават 43 отсто од населението. Овие резултати укажуваат на тоа дека навиката за постојано издвојување пари за штедење е поразвиена кај штедачите во Бугарија, додека во Романија и Србија, штедењето во поголема мера зависи од достапноста на вишок приходи.
Исто така, постојат разлики во начинот на кој луѓето избираат да ги чуваат своите заштеди.
Србија се издвојува по изразената склоност кон чување готовина: 46 отсто чуваат девизи во готовина дома, 35 отсто чуваат динари во готовина, 12 отсто користат орочени или други банкарски депозити, а 16 отсто користат штедни сметки.
Бугарија се наоѓа на спротивниот крај од спектарот.
Во таа земја, 90 отсто од штедачите користат банкарски депозити или тековни сметки, додека 68 отсто користат штедни сметки.
Романија се наоѓа помеѓу овие два модела: 30 отсто користат банкарски депозити, додека 42 отсто од штедачите чуваат готовина дома.
Овие разлики може да се поврзат со различните историски искуства што овие земји ги имале со инфлацијата, како и со различното ниво на доверба во банкарскиот систем.
И склоноста кон чување готовина и користењето тековни сметки укажуваат на тоа дека за луѓето е важно да имаат брз и лесен пристап до сопствените пари.
Истражувањето опфаќа и уште едно важно прашање: кои средства штедачите во овие три земји ги сметаат за најдобра заштита од инфлација. Ова прашање е особено релевантно со оглед на растот на цените на стоките и услугите, како и економското опкружување што укажува на континуирани инфлаторни притисоци – како во Европа, така и на глобално ниво.
Бугарија е позната по значајната улога што недвижнините ја имаат во нејзината инвестициска култура; Како резултат на тоа, 50 отсто од штедачите сметаат дека недвижниот имот е најдобра заштита од губењето на куповната моќ.
Во текот на изминатата година, овој удел е намален за четири процентни поени, додека бројот на луѓе кои купуваат физичко злато е зголемен за речиси 30 отсто.
Во Србија, 45 отсто од испитаниците би се потпреле на недвижен имот, 37 отсто на странска валута, а 29 отсто на инвестициско злато.
Од друга страна, во Романија, преференциите за недвижен имот и за благородни метали се речиси рамномерно поделени – при што околу 20 отсто од испитаниците ја сметаат секоја од овие опции за најдобра заштита од инфлација.
И покрај разликите во нивоата на приходи, историските искуства и претпочитаните финансиски инструменти, штедачите во овие три балкански земји имаат слични мотиви и грижи.
Во Србија, 66 отсто од населението штеди редовно или повремено

