Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, вечерва изјави дека во надворешната политика, Србија мора да ги зачува традиционалните пријателства, но да гради односи со оние со кои била во конфликт пред 20 и 30 години и истакна дека, притоа, особено мисли на Соединетите Американски Држави.
„Без тоа, ќе имаме безброј проблеми. Само нека ви каже Марко (Ѓуриќ, министер за надворешни работи на Србија) како изгледаше денес: буквално ја распарчуваме нашата земја од Приштина, Сараево и некои други делови од регионот. Бидејќи тој имаше средба со Каја Калас (висока претставничка на ЕУ за надворешна политика и безбедност), јас имав една вчера, тој имаше една денес. За сето тоа, ни требаат и сојузници, или да имаме што е можно помалку моќни непријатели. Тоа е она што е важно за нас“, рече Вучиќ пред новинарите во Њујорк, одговарајќи на прашањето каква треба да биде надворешната политика на Србија.
Тој додаде дека Србија мора да остане своја, слободна и независна, а во надворешната политика да прави сè што е во нејзин интерес.
Вучиќ, за време на Генералната дебата на 81-та сесија на Генералното собрание на ОН во Њујорк изјави дека поредокот заснован на почитување на Повелбата на ОН и правото што произлегува од неа повеќе не постои. Тој понатаму истакна дека сите земји што ја признаа еднострано прогласената независност на таканареченото Косово – и се обидоа, без никаква основа во меѓународните правни документи, да одземат 14 отсто од територијата на Република Србија – учествуваа во кршењето на Повелбата.
Вучиќ нагласи дека со тоа овие земји учествувале во поткопувањето на темелите на меѓународниот правен систем, а сепак денес сакаат по секоја цена да се вратат на тие принципи, сега кога гледаат како помоќни и посилни актери прибегнуваат кон истите прекршувања што самите ги правеле кога биле најмоќни и најсилни.
На почетокот на своето обраќање, Вучиќ забележа дека темата на овогодишната сесија – „Обновување на довербата, управување со трансформацијата: Обединетите нации постигнуваат резултати за сите“ – делумно го доловува моментот во кој се наоѓаме.
„Се согласувам дека треба да ја вратиме довербата во Обединетите нации, но не сум сигурен до кој степен можеме да управуваме со трансформацијата што веќе се случи во бројни области. Меѓународниот систем каков што го познававме се урна. Тој повеќе не постои“, рече Вучиќ. Тој посочи дека денес сме сведоци на раѓањето на нов поредок центриран околу два главни центри на моќ, покрај сè поголемиот број силни регионални актери кои поседуваат значителна политичка, економска, воена и технолошка моќ и кои се стремат самостојно да ги обликуваат своите средини и пошироките глобални процеси.
„Затоа, влегуваме во период на посложена и помалку предвидлива распределба на моќта, каде што ризикот од потенцијален конфликт е поголем отколку што бил со децении. Покрај тоа, не станува збор само за класични, конвенционални вооружени конфликти меѓу државите. Конфликтите сè повеќе се водат преку економски притисок, технолошки ограничувања, борби за ресурси и пазари, сајбер-напади, дезинформации и обиди за влијание врз други општества. Културните и идентитетските поделби исто така стануваат сè поизразени; тие се политички инструментализирани, дополнително продлабочувајќи ја недовербата меѓу нациите“, изјави Вучиќ. Границата меѓу мирот и конфликтот, истакна тој, станува сè понејасна, додека последиците од конфронтациите меѓу големите и регионалните сили брзо влијаат дури и врз оние држави кои не се директно вклучени.
Како што рече тој, за малите и средните држави – како што е Република Србија – ваквата средина претставува огромен предизвик. „Просторот за независно одлучување се стеснува, а притисоците врз државите да изберат страна се зголемуваат. Во исто време, несогласувањата меѓу најмоќните актери сè повеќе ги парализираат институциите чија цел е подеднакво да ги штитат сите држави. Традиционалниот систем на меѓународна правда е сериозно поткопан кога интересите имаат предност пред законот и кога истите правила не важат за сите“, посочи Вучиќ.
Тој изјави дека најголемиот проблем денес не е недостатокот на правила или политички принципи, туку нивното непочитување – како во минатото, така и во сегашноста.
„Ќе забележите, драги пријатели, дека денес – со исклучок на неколку земји – сите зборуваат и се повикуваат на Повелбата на ОН, на духот на Повелбата и на принципите врз кои беше заснован досегашниот светски поредок. Како да сакаат да кажат – ’не е важно тоа, да се преправаме дека не се случило’ – во однос на фактот дека претходно ја уривале и кршеле таа Повелба, со што отвориле Пандорина кутија која е невозможно да се затвори, а сепак сега сакаат да се вратат во иднината без да се соочат со какви било последици“, рече Вучиќ.
Тој додаде дека сега тие се обидуваат да го оживеат почитувањето на истите оние принципи што моќните, големи нации толку брутално ги газеле. „Колку пати во изминатите два дена – токму од оваа говорница – сте слушнале повици и апели за почитување на принципите на меѓународното јавно право, особено во врска со војната во Украина, додека мнозинството од истите тие земји дрско и бездушно молчат за фактот дека и самите учествувале во газењето на Повелбата и уривањето на темелите на меѓународниот правен систем? А сепак, денес сакаат по секоја цена да се вратат на тие принципи, сега кога гледаат дека помоќни и посилни актери прибегнуваат кон истите прекршувања што и самите ги правеле кога биле најмоќни и најсилни“, изјави Вучиќ. Тој истакна дека мисли на сите земји што ја признаа еднострано прогласената независност на таканареченото Косово и, без каква било основа во меѓународните правни документи, се обидеја да одземат 14 отсто од територијата на Република Србија.
„За многумина од вас, ова можеби звучи како далечно минато, но раните нанесени на меѓународното јавно право стануваат сè подлабоки и потешки. Сосема прецизно кажано, поредокот заснован на почитување на Повелбата на ОН и правото што произлегува од неа повеќе не постои. Тој беше урнат од оние што ги распарчија териториите на другите нации заради сопствените политички и економски интереси. Тоа го сторија безобѕирно, бездушно и бесрамно. Дали знаете, почитувани пријатели, која беше вистинската причина – единствената официјална и формална причина – за нападот врз територијата на Република Србија и Сојузна Република Југославија, извршен од 19 земји на НАТО? Нема да поверувате. Ни рекоа дека напаѓаат суверена, слободна и независна земја за да.. спречат хуманитарна катастрофа…“
Претседателот на Србија истакна дека до хуманитарна катастрофа не дошло, додавајќи дека сè уште нема слушнато ниту видено сличен пример на кое било друго место во светот.
„Нападот врз таа мала, но слободна земја што ја сака слободата – Србија, чиј горд претседател сум јас – беше извршен со цел конечно да се урне поредокот на ОН воспоставен по Втората светска војна и формално и неформално да се зацементира доминацијата на тогаш обединетиот западен свет: Америка и Европа.

