Општата дебата на 81-та сесија на Генералното собрание на Обединетите нации (ГСОН) започнува денес и ќе трае до 28 септември; светските лидери ќе се осврнат на глобалните предизвици и приоритети под мотото „Обновување на довербата, управување со трансформацијата: Обединети нации што им служат на сите“.
Според веб-страницата на ОН, околу 130 шефови на држави и влади лично ќе присуствуваат на „Неделата на високо ниво“ во седиштето на светската организација во Њујорк за да ги упатат своите пораки до светот.
Претседател на 81-та сесија на Генералното собрание на ОН – која започна на 8 септември – е Калилур Рахман од Бангладеш; избран на оваа функција во јуни оваа година, тој ќе ја отвори општата дебата и ќе им се обрати на учесниците утре, по излагањето на генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, за работата на Организацијата.
Во согласност со традицијата што датира од 10-та сесија на Генералното собрание во 1955 година – со исклучоци во 1983 и 1984 година – Бразил е првата земја-членка што зборува во општата дебата; утре, таа улога ќе ја има претседателот Луиз Инасио Лула да Силва.
САД, како земја-домаќин, се втората земја-членка чиј претставник – претседателот Доналд Трамп – ќе му се обрати на собранието.
Редоследот на говорниците за другите земји се одредува врз основа на нивото на претставеност, преференциите и други критериуми, вклучително и географската застапеност, според веб-страницата на ОН.
Премиерот на Република Северна Македонија , Христијан Мицковски , ќе учествува на 81-та сесија на Генералното собрание на ОН и ќе им се обрати на учесниците, а за време на престојот во Њујорк, тој одржува бројни билатерални средби со американски претставници, и претставници на меѓународната заедница. Мицковски се сретна и со дијаспоорта кооја со години живее во САД.
Ватиканот, Државата Палестина и Европската Унија се поканети да учествуваат во општата дебата, при што распоредот на нивните говорници е одреден според нивото на претставеност. Општата дебата ќе се одржи во време кога светскиот поредок е во прилично тензична состојба, а самата ОН се бори да ја задржи својата релевантност и да се справи со критиките од Трамп, кој драстично ги намали американските придонеси и ги повлече САД од десетици тела на оваа глобална организација, пренесува Ројтерс.
Кинескиот претседател Си Џинпинг нема да присуствува на Генералното собрание на ОН, но во четврток ќе се сретне со Трамп во Вашингтон, што поттикнува дебата за важноста на ОН во решавањето на глобалните кризи.
За време на дебатата во Њујорк ќе се разгледува и прашањето за избор на следниот лидер на ОН, бидејќи мандатот на Гутереш истекува на крајот на 2026 година.
Дополнително, според дипломатите, Советот за безбедност на ОН, кој брои 15 членки, може да одржи состаноци на високо ниво за Украина, вештачката интелигенција и Блискиот Исток – вклучително и разговори со арапски лидери – а можни се и дискусии на високо ниво за Судан. Предвидено е иранскиот претседател Масуд Пезешкијан да се обрати пред Генералното собрание на ОН во среда, а израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во четврток, додека палестинскиот претседател Махмуд Абас нема да присуствува лично бидејќи не добил американска виза.
Клучна тема ќе биде и војната меѓу Русија и Украина; предвидено е украинскиот претседател Володимир Зеленски и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров да им се обратат на учесниците во дебатата.
Општата дебата – годишниот собир на шефови на држави и влади на почетокот на заседанието – вообичаено се одржува во термините од 9:00 до 14:45 часот и од 15:00 до 21:00 часот по локално време.
За време на заседанието, на маргините на дебатата, предвидено е да се одржат и неколку состаноци на високо ниво.
Според агендата, во среда, 23 септември, ќе се одржи настан на високо ниво посветен на климатските активности и праведната транзиција.
Светските лидери ќе го разгледаат напредокот и ќе разговараат за начините за забрзување на енергетската транзиција, зајакнување на енергетската безбедност, унапредување на климатската правда и заштита на луѓето од климатската криза, десет години по усвојувањето на Парискиот договор.
Истиот ден ќе се одржи и состанок по повод одбележувањето на 40-годишнината од Декларацијата на ОН за правото на развој, усвоена во 1986 година. Состанокот ќе се фокусира на прашањата за човечкото достоинство, слободата, еднаквоста и правдата, како и на инклузивниот, одржлив и партиципативен развој.
За четврток, 24 септември, е закажан пленарен состанок на високо ниво посветен на егзистенцијалните закани предизвикани од порастот на нивото на морето. Светските лидери, експертите и другите учесници ќе разговараат за заедничкото разбирање на проблемот, политичкото лидерство и меѓународната соработка, како и за развивањето сеопфатни решенија и конкретни заложби.
Во петок, 25 септември, ќе се одржи состанок на високо ниво посветен на превенцијата, подготвеноста и одговорот во однос на пандемиите.
Целта е да се мобилизира политичка волја на национално, регионално и меѓународно ниво.
Состанокот ќе се одвива под темата „Поттикнување мултилатерален и меѓугенерациски пристап кон превенцијата, подготвеноста и одговорот во случај на пандемија и вонредна состојба во јавното здравје, преку принципите на правичност и солидарност“, а се очекува да заврши со усвојување политичка декларација постигната со консензус.
За понеделник, 28 септември, е закажан состанок по повод одбележувањето на 25-годишнината од усвојувањето на Дурбанската декларација и Програмата за дејствување.
Документи

