ОПЕК е организација составена главно од извозници на нафта од Заливот, која со децении ја контролираше цената на суровата нафта преку намалување или зголемување на производството и преку доделување квоти на своите членови. Тој одигра клучна улога во нафтените кризи од 1970-тите, кои ја преобликуваа глобалната енергетска политика.

Иако производството на ОПЕК е доминирано од Саудиска Арабија, ОАЕ имаа втор најголем резервен производствен капацитет. Со други зборови, тоа беше втор најважен производител кој можеше да го прилагоди производството и да го зголеми за да го ублажи порастот на цените.

Причини за заминување

Токму оваа позиција доведе до долгорочна ревизија на членството на ОАЕ во организацијата. Едноставно кажано, Емиратите сакаа да го искористат значителниот производствен капацитет во кој инвестираа.

Квотите на ОПЕК го ограничуваа нивното производство на 3 до 3,5 милиони барели дневно. Товарот на членството во ОПЕК, во однос на изгубените приходи, го понесоа непропорционално Обединетите Арапски Емирати.

Последици од војната и удар за ОПЕК

Сепак, времето на донесување на оваа одлука укажува на последиците од војната во Иран. Тензиите во Заливот влијаеја на односите на ОАЕ со Иран, а би можеле да влијаат и на веќе затегнатите односи со Саудиска Арабија.

Ова е голем удар за ОПЕК во време кога неговата долгорочна одржливост е доведена во прашање.

Не е само тоа што ОАЕ, откако целосно ќе ја вратат својата нафта на пазарот, веројатно ќе се стремат кон производство од 5 милиони барели дневно. Саудиска Арабија би можела да одговори со војна на цените на нафтата што би можела да ја издржи поразновидифицираната економија на ОАЕ, но посиромашните членки на ОПЕК веројатно не би можеле, што би влијаело врз цените на нафтата.

Многу зависи од одговорот на Саудиска Арабија. Високи функционери на Емиратите зборуваа за нови цевководи од нафтените полиња во Абу Даби што би го заобиколувале Ормутскиот теснец и би воделе до пристаништето Фуџаира, чиј капацитет не е целосно искористен.

Еден цевковод веќе е во интензивна употреба денес, но ќе биде потребен значително поголем капацитет за да се поддржи зголеменото производство и трајно да се променат тековите и трошоците на сообраќајот на танкери во Заливот.

Секако, иако двојната блокада на поморскиот сообраќај во Ормутскиот теснец е во тек, овој потег не е голем настан на нафтените пазари што влијае на цените на нафтата, гасот, бензинот, пластиката и храната.

Сепак, иако светот е разбирливо фокусиран на цените на нафтата од 110 долари за барел, ова е причина да не се отфрли можноста цената да се приближи до 50 долари некаде следната година, ако, на пример, тензиите во Протокот се решат на време за среднорочните избори во САД подоцна оваа година.

Свет со намалена зависност од нафта

ОПЕК е помалку важен за светските пазари на нафта денес отколку што беше во 1970-тите. Тогаш контролираше 85% од меѓународно тргуваната нафта; денес тој удел е близу 50%. Нафтата е исто така помалку важна за светската економија. ОПЕК сега има влијание, но не и монопол. Не може да го држи светот како заложник.

Лидерот на ОПЕК, Шеик Јамани, поранешен саудиски министер за нафта, рече: „Каменото доба не заврши затоа што на светот му снемаа камења. Ниту пак нафтено доба ќе заврши затоа што на светот му снема нафта.“ Ова предвидува свет во кој јаглеводородите ќе бидат заменети со други извори на енергија.

Еден начин да се толкува потегот на ОАЕ е дека тој најавува таков свет на намалена зависност од нафтата. Постојат и други индикатори во сегашните превирања: кинеските инвестиции во електрификација помогнаа да се ублажи економскиот удар од зголемувањето на цените на нафтата и гасот.

Според некои проценки, електрификацијата на кинеските автомобили, камиони и возови ја намали побарувачката за нафта во втората по големина економија во светот за милион барели дневно. Глобалната побарувачка за нафта би можела да стагнира како што овој тренд се забрзува низ целиот свет.

Трка со времето и притисок врз Саудијците

Од таа гледна точка, има смисла да се монетизираат што е можно побрзо што повеќе резерви на нафта, пред побарувачката драстично да се намали. ОАЕ поседува финансиска моќ и делумно диверзифицирана економија, заснована на финансиски услуги и туризам.

Многу ќе зависи од тоа каква ќе биде новата нормалност откако ќе престанат непријателствата во Заливот.

Излегувањето на ОАЕ од ОПЕК би можело да предизвика домино ефект, а притисокот врз Саудиска Арабија сега ќе биде значителен.

Кога танкерите повторно ќе можат да поминат низ Протокот, или ако ОАЕ успее во својот план за изградба на нови цевководи, емиратската нафта ќе тече како никогаш досега, неоптоварена од обврските на ОПЕК. Тоа нема да има големо влијание врз сегашните блокади. Но, би можело да промени сè што доаѓа по нив.