Глобален конфликт се надвисна над Венециското биенале оваа година, со истовремено присуство на Русија, Украина, Израел и Палестинците, а еден учесник ја опиша таквата „мешавина“ како ситуација во која „сериски убиец е поканет на вечера меѓу пријатели“.
Во градините каде што во саботата за јавноста беше отворен најголемиот светски настан за современа уметност, рускиот павилјон е поставен на само неколку чекори од скулптура на елен спасена од украинската фронтовска линија.
Враќањето на Русија на 61-то Биенале, од кое земјата отсуствуваше во неколку наврати од инвазијата на Украина во февруари 2022 година, предизвика негодување кај меѓународната заедница уште од неговото најавување на почетокот на март.
„Да ги поканиш тука на Биеналето е како да поканиш сериски убиец на вечера со пријатели“, коментираше украинската министерка за култура Татјана Берејна во четвртокот во Венеција.
Русија уби 346 украински уметници
Оние кои тврдат дека војната не треба да ја менува уметноста и дека сите треба да бидат добредојдени на овој престижен фестивал „се целосно во грешка“, изјави Берејна за АФП, додавајќи дека Русија убила 346 украински уметници од почетокот на војната.
„Кога Русија ќе дојде во нашата земја, нашите библиотеки се уништуваат, нашите книги се палат и нашите музеи се уништуваат. Во оваа војна, целта е културата“, рече таа.
Покрај Русија и Украина, во Венеција се претставени и други земји вклучени во конфликтите, вклучувајќи ги САД и Израел, кои го нападнаа Иран кон крајот на февруари.
Техеран, кој првично требаше да учествува на престижниот културен настан, на крајот одлучи да се повлече.
Оваа година, Израел има свој павилјон во Арсеналот, поранешно бродоградилиште кое служи како дополнителен изложбен простор за Биеналето и се наоѓа недалеку од украинскиот.
Палестинците немаат павилјон, туку изложба „Газа – без зборови – видете ја изложбата“
Палестинците, чија држава Италија не ја признава, немаат свој павилјон, но се претставени со изложба посветена на Газа во Палацо Мора, насловена како „Газа – без зборови – видете ја изложбата“.
„Навистина не постои начин да се опише ужасот што им беше нанесен на Палестинците во Газа и не мислам дека би сакале да бидеме на истото место како луѓето што го сторија тоа“, рече кустосот на изложбата Фајсал Салех, основач на Музејот на Палестина во американската држава Конектикат.
Полициските службеници стационирани во близина на рускиот, израелскиот и американскиот павилјон се потсетник дека глобалната геополитичка ситуација создава коегзистенција меѓу завојуваните земји, а ова важи и за областа на уметноста, која е потенцијално експлозивна.
Во петокот, според италијанската новинска агенција Анси, околу 2.000 луѓе се собраа на нови пропалестински протести во Венеција. Тие протестираа против присуството на Израел на Биеналето.
Уметниците како портпароли?
Во среда, рускиот павилјон беше епицентарот на протестите против присуството на Москва на Биеналето, бидејќи членките на руската активистичка група Пуси Рајот и украинскиот феминистички колектив Фемен ја спроведоа својата прва заедничка акција – појавувајќи се со качулки преку главите и лицата и голи гради.
„Ако Биеналето почнеше да избира не дела, туку припадности, не визии, туку пасоши, тоа ќе престане да биде она што отсекогаш било: место каде што светот се спојува, а уште повеќе кога светот се распаѓа“, рече претседателот на Биеналето, Пјетранџело Бутафуоко, во среда.
Израелскиот уметник Белу-Симион Фаинару за АФП изјави дека поделбите на Биеналето „го уништуваат значењето на уметноста… а тоа значи обединување на луѓето“.
„Не мислам дека треба да го сведеме уметничкиот свет на политичка арена“, додаде скулпторот, чија инсталација „Розата на ништожноста“ е воден базен напојуван од систем капка по капка. Ова гледиште го повтори и италијанскиот вицепремиер Матео Салвини, кој го посети Биеналето во петокот. „Не мислам дека американските, кинеските, израелските или руските уметници се портпароли на трајни конфликти“.
Во Палацо Мора, околу сто различни парчиња вез, рачно ткаени од палестински жени во бегалски кампови, репродуцираат слики „поживописни од фотографиите“ за тоа што се случило во Газа во изминатите две години, објасни Салех.
Конфликтот околу учеството на Русија и Израел на Биеналето резултираше со оставка на целото жири минатата недела, а Златниот лав нема да биде доделен оваа година, што никогаш не се случило откако фестивалот првпат се одржа во 1895 година. Наградите сега ќе бидат доделени на крајот од настанот, не врз основа на одлуките на жирито, туку врз основа на гласање на јавноста.
Италијанските медиуми објавија дека 20 национални павилјони останале затворени на денот на отворањето на Биеналето, бидејќи персоналот одбил да работи во знак на протест против учеството на Израел.
