Обемот на кампањата го потврди и Полската агенција за внатрешна безбедност (ABW), која објави дека спровела повеќе контраразузнавачки истраги во последните две години отколку во сите претходни три децении, припишувајќи го ова на „зголемената активност на руските и белоруските разузнавачки служби“.
Големината на рускиот апарат дополнително ја илустрираше директорот на германската разузнавачка служба Мартин Јагер на Минхенската безбедносна конференција во февруари 2026 година. „Москва денес има 60.000 разузнавачи низ целиот свет, не сметајќи ги информаторите“, рече тој.
Во центарот е модел што аналитичарите почнаа да го нарекуваат агенти од едно време – аматери кои се регрутираат преку огласи на платформата Телеграм од области претежно руски и белоруски говорници, но и украински.
Економската логика е едноставна. „Исклучително е евтино, тешко е да се докаже, а досегот може да биде огромен“, изјави анонимен полски безбедносен службеник за американскиот неделник „Њујоркер“.
Илустративен пример за овој модел е пожарот во трговскиот центар „Меривилска 44“ во Варшава пред две години, кој уништи речиси 1.400 продавници.
По една година истрага, премиерот Доналд Туск објави заклучок кој не остави простор за толкување: „Со сигурност знаеме дека пожарот е нарачан од руските тајни служби“.
Тројца Украинци кои учествуваа во операцијата беа осудени на затворски казни во октомври 2025 година. Истрагата е сè уште во тек, директниот сторител на палењето сè уште не е идентификуван, а уште двајца Украинци се обвинети за нивната улога во нападот.
Но, ABW предупредува дека Русија брзо гради посложена архитектура од 2024 година. Моделот на агенти за еднократна употреба е надополнет со таканаречени диверзантски ќелии, структурирани по линиите на организираниот криминал, со јасна поделба на улогите и предност за поранешни војници, полицајци или платеници од паравоени организации како што е Вагнер групата.
Истражувачот Аркадиуш Ницио, кој ги следи руските операции во Европа, ја опишува оваа еволуција како комплементарна – агентите од минатото ја тестирале отпорноста на државата, додека професионалните саботери се справуваат со посложени цели.
Оваа секвенца беше илустрирана со експлозијата на железничката линија Варшава-Лублин во ноември 2025 година, во она што Туск го нарече „невиден чин на саботажа“. Двајца украински државјани идентификувани како сторители веднаш избегаа во Белорусија.
Есента 2025 година донесе и бран на нарушувања на воздушниот простор. Само во септември, околу дваесет руски беспилотни летала го нападнаа полскиот воздушен простор, а три руски ловци МиГ-31 го нарушија естонскиот воздушен простор 12 минути, што ги поттикна двете влади да започнат консултации согласно Член 4 од Северноатлантскиот договор.
Изборите се под напад: Операции за влијание во Полска
Паралелно со физичките напади, се спроведуваат и операции за влијание. Пред претседателските избори во Полска во 2025 година, министерот за дигитални работи Кшиштоф Гавковски изјави дека инциденти поврзани со критична инфраструктура се евидентираат секоја минута, додавајќи дека ниедна друга земја во Европската Унија не се соочува со споредлив притисок.
На платформата X работеше ботнет, белоруското државно радио емитуваше емисии на полски јазик и промовираше маргинален проруски кандидат; истражувачката организација Alliance4Europe објави дека безброј пропагандни канали на TikTok биле вклучени во оваа кампања, но платформата реагирала само една недела пред изборите.
Според опозицијата, токму поради ваквите дејствија изборите дадоа резултат кој делумно беше во корист на Русија: конзервативниот историчар Карол Навроцки, поддржан од десничарската партија „Право и правда“, го победи прозападниот градоначалник на Варшава, Рафаел Тржасковски, со 50,89 наспроти 49,11 проценти од гласовите.
Иако Навроцки потврди дека сака континуирана полска поддршка за Украина бидејќи „Русија е најголемата закана за целиот регион“, тој експлицитно се спротивстави на забрзаниот пат на Киев кон НАТО и ЕУ.
Аналитичкиот центар GLOBSEC процени дека многу од обидите за дезинформација на Кремљ не успеале поради силен јавен консензус. Според истражувањата, дури 86 проценти од Полјаците ја сметаат Русија за закана, што е највисоко ниво во регионот. Но, руската пропаганда наоѓа поплодна почва во прашањата што го делат општеството, особено ставовите кон украинските мигранти и финансирањето на војната.
Европски одговор
Европската Унија одговори со систематски мерки.
Во април 2025 година, Комисијата ја започна стратегијата ProtectEU, која за прв пат ги интегрира заштитата на критичната инфраструктура, сајбер безбедноста и борбата против дезинформациите во единствена рамка, експлицитно именувајќи ја Русија како актер кој води „онлајн и офлајн хибридна кампања“ против ЕУ.
Една година подоцна, Советот на ЕУ усвои заклучоци со кои се осудуваат хибридните активности на Русија – саботажи, кибернапади и манипулација со информации – како дел од координирана кампања насочена кон поткопување на демократските темели на Унијата.
До април 2026 година, рестриктивните мерки важат за вкупно 69 лица и 19 субјекти, вклучувајќи ја и медиумската платформа „Евромор“ која „ги засилува и легитимира руските наративи и дезинформации насочени кон европската публика“.
Холандскиот Меѓународен центар за борба против тероризмот (ICCT) објави дека Русија планирала или извршила најмалку 151 документирани непријателски операции во Европа од почетокот на инвазијата. Само во Германија, во 2025 година се регистрирани 320 сомнителни обиди за саботажа.
Русите нема да се откажат.
Бројот на хибридни инциденти е намален во споредба со рекордното ниво од 2024 година, но според истражувачот Барт Шурман од Универзитетот Лајден, ова не е знак на повлекување, туку на фактот дека европските агенции стануваат поефикасни во неутрализирачките операции.
„Хибридните операции се во тек низ целата Европска Унија и Москва сигурно никогаш нема да се откаже од нив“, предупредува Шурман.
Истражувачот Ницио вели дека веќе е во тек засилена операција поврзана со парламентарните избори во Полска следната година. Тој проценува дека постои голема можност за формирање на крајно десничарска влада со антиукраинска и антиевропска програма, сценарио што го опишува како геополитички пресврт и „сон за Русија“.
Агентите за еднократна употреба беа евтиниот прв бран, саботажните ќелии се вториот, поскап бран, а третиот – трпеливото инвестирање во политичкиот и информацискиот екосистем – само што се оформува.
Европската разузнавачка заедница го разбира овој механизам подобро денес отколку порано. Но, разбирањето на механизмот и можноста за негово запирање се две многу различни работи.
The New Yorker
