Во последните недели, САД им презентираа детални предлози на сојузниците за намалување на воените капацитети што ги доделуваат на сојузничкиот фонд на сили и опрема што може да се распореди во рок од 10 дена за да се одговори на криза, според извори запознаени со дискусиите.
Германскиот весник „Ди Велт“ објави протечен список на воени средства што Вашингтон сака да ги повлече. Листата вклучува една од двете ударни групи на американски носачи на авиони што моментално се доделени на НАТО, како и сите подморници способни да лансираат крстосувачки ракети како „Томахавк“.
Предлозите, исто така, би го намалиле бројот на американските поморски патролни авиони „П-8 Посејдон“, кои се користат за следење на подморници, би го намалиле бројот на авиони за воздушно полнење гориво од 79 на 63 и би го намалиле бројот на борбени авиони „Ф-16“ и „Ф-15Е“ доделени на НАТО од 153 на 99.
Загриженоста на европските сојузници
Планираните намалувања доаѓаат во време кога претседателот Доналд Трамп продолжува со напорите за намалување на американското воено присуство во Европа и пренасочување на вниманието кон Азија и Западната хемисфера. Вашингтон неодамна објави планови за повлекување на 5.000 војници од Германија и откажување на распоредувањето на баталјон за долг дострел во таа земја.
Се очекува префрлањето на воениот товар врз европските сојузници да доминира во дискусиите на годишниот самит на НАТО во Анкара следниот месец.
Многу сојузници велат дека немаат јасност во врска со обемот и временската рамка на плановите на Вашингтон. Експерти за одбрана и некои функционери во европските земји предупредија дека Русија би можела да нападне членка на НАТО во следните две до три години.
Германските воени и разузнавачки претставници проценуваат дека таков напад би можел да се случи до 2029 година, но командантот на латвиските вооружени сили, генерал Каспарс Пуданс, оваа недела за „Фајненшл тајмс“ изјави дека Русија би можела да искористи „прозорец на можности“ до крајот на 2028 година за да ги нападне балтичките држави.
„Сè уште не знаеме дали овие намалувања ќе се случат за две, три или пет години“, рече еден европски функционер
Друг европски функционер рече дека американските соговорници се обиделе да ги уверат европските престолнини велејќи дека многу од спорните капацитети веќе постојат во европските војски, само во помал обем. Карло Масала, професор на Универзитетот Бундесвер во Минхен, рече дека намалувањето на силите за брза реакција е „сигнал дека САД повеќе не се толку посветени на одбраната на Европа како што беа во минатото“.
„И тоа е само половина од сликата, другата половина е колку војници ќе бидат повлечени од Европа“, додаде тој. Според него, намалувањата би го ослабнале одвраќањето во Атлантикот и јужното крило на НАТО повеќе отколку во источното.
Метју Савил од Кралскиот институт за обединети служби во Лондон вели: „Моделот на силите на НАТО опфаќа планирање во непредвидени ситуации, па ова само значи дека „претпоставената сметка“ за поддршка се менува“.
Официјален став на САД и НАТО
Моделот на сили на НАТО ги специфицира силите и средствата што секој сојузник би ги обезбедил во текот на првите 10, 30 и 180 дена од конфликт или криза за спроведување на одбранбените планови на алијансата. Пентагон цитираше соопштение од Европската команда на САД во кое се вели дека Елбриџ Колби, потсекретар за одбрана за политика, го предводи реконфигурирањето „за да се осигури дека Европа ја презема примарната одговорност за сопствената конвенционална одбрана“.
Додадено е дека Александар Велез-Грин, началник на кабинетот и виш советник на Колби, ги информирал сојузниците за ова на состанокот на 22 мај во Брисел.
„Постоеше нездрава меѓузависност од американските сили во моделот на сили на НАТО“, изјави генералот Алексус Гринкевич, командант на Европската команда на САД.
„Промената се базира и на фактот дека сојузниците на НАТО, освен САД, се сè повеќе способни да обезбедат претежно количество сили потребни за одбрана на Алијансата.“
Британскиот премиер: Русија би можела да го нападне НАТО во рок од четири години
НАТО соопшти: „Историски гледано, постоеше прекумерна зависност од американските сили и капацитети. Но, како што Европа и Канада инвестираат повеќе во одбраната и развиваат повеќе капацитети, рамнотежата на одговорноста може да се промени. Оваа промена ги зајакнува одбранбените планови на НАТО со намалување на прекумерната зависност од еден сојузник. Целта е НАТО да се постави на поодржлива основа во наредните децении.“
