Американскиот претседател Доналд Трамп во понеделник изјави дека договорот со Иран е потпишан и дека неговата содржина ќе биде објавена по официјалното потпишување закажано за петок.
Тој додаде дека Ормутскиот теснец потоа ќе биде целосно отворен за бродови, објави Ројтерс. Зборувајќи заедно со францускиот претседател Емануел Макрон пред состанокот на Г7 оваа недела, Трамп рече дека сè уште не знае дали лично ќе присуствува на церемонијата во Женева во петок, но потврди дека американскиот потпретседател Џ.Д. Венс ќе биде таму.
„Договорот е целосно потпишан. А теснецот, како што знаете, е веќе делумно отворен“, им рече Трамп на новинарите кратко по пристигнувањето во Евиан, Франција. „Во петок, тој ќе биде целосно отворен“.
Ванс претходно во понеделник изјави дека договорот бил дигитално потпишан во недела и дека не се објавени средства. На прашањето кога ќе биде објавен текстот на меморандумот за разбирање, Трамп одговори: „Веројатно многу наскоро. Би рекол некаде по петок… Мислам дека ќе биде во многу блиска иднина“.
Трамп, исто така, рече дека секое ублажување на санкциите кон Техеран зависи од однесувањето на иранските власти. „Навистина е прашање на однесување. Ако го направат она што треба да го направат, тогаш тоа ќе почне да стапува на сила“, рече американскиот претседател.
Досега нема официјална реакција од Техеран на извештаите дека договорот, кој двете страни го објавија преку ноќ, е веќе потпишан.
Претходните информации од двете страни укажуваа дека официјално ќе биде потпишан на церемонија во Женева во петок, пренесува Ројтерс.
Како потсетник за кршливоста на договорот, Израел – кој, заедно со САД, ја започна војната во февруари и не беше вклучен во преговорите за нејзино завршување – изврши напад со беспилотни летала врз автомобил во јужен Либан, каде што со месеци се судира со проиранското движење Хезболах.
Иран изјави дека договорот мора да вклучува и целосен прекин на непријателствата во таа област.
Цените на нафтата нагло паднаа поради очекувањата дека крајот на конфликтот ќе ги отстрани прекините во глобалното снабдување со енергија, додека индексите на берзата нагло пораснаа, а некои достигнаа рекордни нивоа, објави Ројтерс.
Американската војска ги информираше бродските компании дека сè уште не ја укинала блокадата на иранските пристаништа.
Според информациите доставени од двете страни, договорот предвидува повторно отворање на Ормутскиот теснец и продолжување на прекинот на огнот за дополнителни 60 дена, во текот на кои треба да се решат најспорните прашања, вклучително и иднината на нуклеарната програма на Иран.
Ванс рече дека конечниот исход од договорот би можел да вклучува пристап на Иран до фонд за реконструкција вреден до 300 милијарди долари, финансиран од арапските држави од Персискиот Залив, под услов Техеран да ги исполни своите ветувања за откажување од нуклеарен материјал.
Сепак, непосредната судбина на договорот би можела да зависи од ситуацијата во Либан, каде што Израел води паралелна војна против иранскиот сојузник Хезболах, како дел од поширокиот конфликт што го започна со САД против Иран во февруари.
Иран вели дека прелиминарниот договор предвидува прекин на непријателствата на сите фронтови, вклучително и на Либан. Израел, кој не учествуваше во разговорите, вели дека го задржува правото да преземе мерки против заканите од Хезболах. Безбедносни извори велат дека борбите во јужен Либан се намалиле откако беше објавен договорот, но не престанале. Во првиот ваков напад откако беше објавен договорот, израелски дрон погоди автомобил во јужниот либански град Кфар Тебнит, при што загина возачот, објавија либанските државни медиуми.
Израелската војска сè уште не го коментираше нападот.
Повторното отворање на Ормутскиот теснец би можело да помогне во решавањето на глобалната енергетска криза предизвикана од војната, која му наштети на политичкиот углед на Трамп бидејќи цените на горивата во Соединетите Американски Држави се зголемија. „Бродови од целиот свет, запалете ги вашите мотори. Оставете нафтата повторно да тече!“, напиша Трамп на Твитер во неделата. Во понеделник тој додаде: „Бродовите почнаа да пловат, многу од нив натоварени со нафта, надвор од Ормутскиот теснец“.
