Последниот Ел Нињо, кој траеше од мај 2023 до март 2024 година, придонесе за рекордни топлотни бранови што предизвикаа серија смртоносни топлотни бранови, пожари и поплави низ целиот свет, објавува „Еуроњуз“ .

Сериозни последици

Годината 2026 веќе се предвидува да биде една од најтоплите досега, а најновата сезонска прогноза од Европскиот центар за среднорочни временски прогнози (ECMWF) предупредува дека температурите над нормалните се многу веројатни во текот на летото и раната есен.

Европа веќе претрпе смртоносен топлотен бран во мај, а метеоролозите предупредуваат дека во наредните денови низ Медитеранот се очекуваат температури од 40°C и таканаречени „тропски ноќи“. Но, Ел Нињо (што на шпански значи „момчето“) не влијае само на температурите.

Експертите од Институтот за едукација за вода IHE Делфт во Холандија предупредија дека овој климатски феномен би можел да има сериозни последици, предизвикувајќи суши, несигурност во храната, па дури и недостиг на електрична енергија.

Влијанието на Ел Нињо врз чистата енергија

Недостатокот на врнежи од дожд и ниските нивоа на реките би можеле да доведат до широко распространет недостиг на електрична енергија, особено во регионите каде што хидроенергијата претставува клучен дел од енергетскиот микс. Ова би можело да резултира со повисоки трошоци и емисии на CO2, бидејќи добавувачите се свртуваат кон алтернативи на фосилните горива како што се нафтата и јагленот.

Климатските промени веќе го направија ова реалност, дури и пред да се формира Ел Нињо. Норвешка, честопати нарекувана „најголемата батерија во Европа“ поради својата огромна мрежа од брани, доживеа пад на снежната покривка на најниско ниво во последните две децении поради топлата и сува зима.

Експертите велат дека ова создало дефицит од околу 25 TWh, што е доволно енергија за напојување на околу 2,5 милиони домови во текот на една година и претставува речиси една петтина од вкупното производство на хидроенергија во Норвешка минатата година.

Екстремната топлина може да го намали и производството на сончева енергија поради она што е познато како соларен парадокс. „Честа заблуда е дека повеќе сонце секогаш значи повеќе енергија“, изјави за Euronews Earth Јоана Вергини, основач на wfy24.com, платформа која анализира податоци за времето и трендови на климатска нестабилност.

„Фотоволтаичните ќелии се полупроводници и, како и целата електроника, ја губат ефикасноста со зголемувањето на температурата.“ За секој степен над 25°C, ефикасноста на соларните панели опаѓа за приближно 0,4 до 0,5 проценти.

Како Ел Нињо ќе влијае на безбедноста на храната?

IHE Делфт, кој работи во делови од светот директно погодени од Ел Нињо, предупредува дека недостигот од храна би можел да се влоши во следните две години. На пример, во Никарагва, клучните култури како пченката и гравот би можеле да пропаднат во веќе ранливите области, што ќе доведе до несигурност во однос на храната и губење на приходите.

Недостатокот на дождови и ниските нивоа на реките, исто така, значат дека наводнуваните култури во Колумбија, североисточен Бразил и Индија ќе се соочат со сериозни ограничувања или ќе мора да се потпираат повеќе на подземните води, што потенцијално ќе предизвика нивна прекумерна експлоатација.

Ова е исто така причина за загриженост за Европската Унија, која увезува храна во вредност од околу 188,6 милијарди евра годишно. Основните прехранбени производи како што се пченицата, пченката и какаото се особено ранливи на влошување во екстремни временски услови.

Ел Нињо може да предизвика сериозни суши во Европа

Вчера, 17 јуни, беше Светскиот ден за борба против опустинувањето и сушата, што служи како итен потсетник за потребата од намалување на деградацијата на земјиштето и зајакнување на отпорноста на суша. Експертите предупредуваат дека се очекува Ел Нињо да предизвика сериозни глобални суши во 2026 и 2027 година, а Европа не е имуна.

„Прогнозата за потопло и посуво време за Холандија и низ цела Европа ќе го зголеми ризикот од топлотни бранови и шумски пожари, за кои сушите како оние во 2018 и 2022 година покажаа дека имаат значително влијание врз екосистемите и здравјето на луѓето“, предупредува IHE Делфт.

Ниските нивоа на реките во Европа ќе ја намалат достапноста на свежа вода, што може да доведе до ограничувања во земјоделството и употребата на вода за ладење во електраните. „Претстојниот Ел Нињо е потсетник дека сушата не е само еколошки проблем“, вели д-р Миха Вернер, професор по отпорност на суша на Одделот за водни ресурси и екосистеми на IHE Делфт.

„Тоа влијае врз прехранбените системи, производството на енергија, економиите, екосистемите и човековата благосостојба. Градењето отпорност бара дејствување пред да се развие криза.“

Дали Ел Нињо ги засенува загриженостите за климатските промени?

Доаѓањето на Ел Нињо привлече медиумско внимание низ целиот свет, а насловите најавуваат доаѓање на „супер“ Ел Нињо. Сепак, ова не е официјална научна категорија и не ја користи Националната океанска и атмосферска администрација на САД (NOAA). Климатолозите, исто така, предупредија дека експертите се потпрени на „трендот „Супер Ел Нињо““, наместо да се фокусираат на поврзаноста со климатските промени.

Истражувачите од Универзитетот Колумбија во неодамнешен труд наведоа дека иако јачината и фреквенцијата на Ел Нињо се важни, прашањето е дали тие се изменети од глобалното затоплување. Но, тие истакнуваат дека поважното прашање е „континуираното, извонредно забрзување на затоплувањето на површината на океанот“.

Некои метеоролози предвидуваат дека типичен Ел Нињо настан обично предизвикува привремено зголемување на глобалните просечни температури од 0,1-0,2°C. Ова не е толку значајно како зголемувањето на температурата предизвикано од климатските промени предизвикани од човекот, кои ги зголемија глобалните површински температури за околу 1,3-1,5°C во споредба со прединдустриските нивоа.

„Ел Нињо е природен феномен“, вели климатскиот научник Фридерике Ото од Империјал колеџ во Лондон. „Тој доаѓа и си оди. Климатските промени, напротив, ќе се влошуваат сè додека не престанеме да согоруваме фосилни горива. Значи, климатските промени се  всушност вистинската причина за паника.“