Русија спроведува координирана кампања за надзор против европските нуклеарни објекти 18 месеци користејќи беспилотни летала лансирани од бродови во таканаречената „флота во сенка“, според истражувачите на Меѓународниот институт за стратешки студии (IISS).
Анализата на 144 инциденти во повеќе од 10 европски земји од крајот на 2024 година покажа дека руските разузнавачки служби дејствувале со „значаен степен на неказнивост“, додека европските власти честопати биле фатени неподготвени и без соодветен одговор, објавува Гардијан.
Бронтовите биле забележани постојано над воените бази и аеродроми, но ниту едно не било соборено или запленето, што, според IISS, укажува на сериозни слабости во воздушната одбрана на земјите-членки на НАТО.
Целите, според истражувачите, вклучувале RAF Lakenheath во Сафолк, Англија, кој се подготвувал да смести американско нуклеарно оружје, и француската база за нуклеарни подморници на Ил Лонг во Бретања.
Според извештајот, британските и француските власти не ја обвинија јавно Русија за инцидентите, но вишиот соработник на IISS, Чарли Едвардс, изјави дека владите на земјите со кои разговарале истражувачите го поддржале објавувањето на извештајот.
Споменатите инциденти вклучуваат летови со беспилотни летала над RAF Lakenheath и RAF Fairford, како и најмалку две други американски воздухопловни бази во Англија кон крајот на ноември 2024 година.
Истражувачите веруваат дека беспилотните летала можеби биле управувани од танкерот Seasons 1 во Северното Море покрај брегот на Есекс или од товарниот брод Hav Dolphin, кој во тоа време се движел кон пристаништето Хал.
Пет беспилотни летала беа регистрирани и над базата Ил Лонг во декември 2025 година, додека три брода од руската „флота во сенка“ беа забележани во близина.
Слични упади со беспилотни летала беа регистрирани кон крајот на 2025 година над воздухопловната база Kleine Brogel и воздухопловната база Volkel, каде што се складира американско нуклеарно оружје.
Според проценките на IISS, дроновите веројатно биле лансирани од бродови што пловеле со исклучени транспондери за идентификација и следење, додека други бродови биле користени за прием на дроновите или како повторувачи на сигнали, користејќи техники развиени за време на војната во Украина.
Едвардс проценил дека е „многу веројатно“ Кремљ да ја координирал операцијата со беспилотни летала во која биле вклучени повеќе од 10 членки на НАТО и Ирска.
Според него, целите на операцијата биле следење на нуклеарните капацитети, извидување, мапирање на воените логистички рути и синџирите на снабдување, како и економско исцрпување и психолошко влијание.
Бројот на пријавени инциденти достигнал врв во септември и ноември минатата година, кога биле регистрирани повеќе од 30 случаи месечно, главно во Германија, и се намалил откако европските морнарици почнале да запленуваат бродови од „флотата во сенка“ во 2026 година.
Други инциденти вклучуваат серија летови на беспилотни летала над Данска во септември 2025 година, што привремено го затворило аеродромот во Копенхаген.
Истражувачите веруваат дека операцијата веројатно била надгледувана од Руската главна разузнавачка дирекција (GRU), главната воена разузнавачка служба на Русија.
Според извештајот, во операцијата можеби биле користени неколку видови дронови, вклучувајќи го и извидувачкиот дрон „Орлан-10“, кој има дострел од околу 480 километри и време на лет од околу 12 часа.
