Самит на НАТО ќе се одржи денес и утре во Анкара, на кој ќе присуствуваат лидерите на 32-те земји-членки на Алијансата, вклучувајќи го и американскиот претседател Доналд Трамп.
Се очекува состанокот да се фокусира на тоа како да се постигне напредок во трошоците за одбрана на Алијансата, со оглед на честиот притисок на американскиот претседател врз Европа да ги зголеми трошоците за одбрана, како и на зајакнувањето на индустриското производство за одбрана, објавува Ројтерс.
Честите критики на Трамп кон НАТО, заедно со најавеното повлекување на трупите од Европа и шестмесечниот преглед на американското воено присуство на континентот, придонесоа за неизвесност во рамките на Алијансата, вели агенцијата.
Лидери на 32 членки на НАТО, вклучувајќи го и Трамп, ќе присуствуваат на самитот, а се очекува украинскиот претседател Володимир Зеленски, јужнокорејскиот претседател Ли Џе-мјунг, претседателот на Европскиот совет Антонио Коста и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен да им се придружат на лидерите на НАТО на вечера вечерва. Војната во Украина, која сега е во својата петта година, исто така се очекува да биде клучна тема на дискусија на самитот во Анкара, објави АП.
Белата куќа соопшти дека Трамп ќе се сретне со украинскиот претседател Володимир Зеленски во среда.
Средбата на Трамп со Зеленски доаѓа по телефонскиот повик во кој украинскиот претседател им честиташе на Соединетите Американски Држави за нивната 250-годишнина од независноста, што го повтори и рускиот претседател Владимир Путин во посебен повик таа вечер.
Зеленски во објава на социјалните мрежи рече дека разговарал за ситуацијата на фронтот со американскиот претседател и изразил надеж за „американска решителност“ да помогне во завршувањето на војната.
„Постои реална можност оваа војна да се заврши, а американската решителност ќе биде клучна“, рече Зеленски, додавајќи дека тој и Трамп се согласиле да ги продолжат разговорите на самитот на НАТО во Турција.
Американскиот лидер, исто така, планира да се сретне на маргините на самитот со сирискиот претседател Ахмад ал-Шара. Белата куќа не ги прецизираше темите на разговорот, но средбата ќе се одржи во време кога Трамп јавно размислува дали Сирија треба да игра поголема улога во борбата против движењето Хезболах во Либан.
Ал-Шара, кој ја предводеше исламистичката бунтовничка група чии сили го соборија поранешниот сириски претседател Башар ал-Асад, изјави дека нема интерес за такво нешто, потсетува АП.
Американскиот претседател планира и посебна средба со турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган, домаќин на самитот и кого Трамп го смета за близок пријател.
Европските лидери ќе се обидат да му покажат на Трамп на претстојниот самит дека го исполнуваат ветувањето дадено на состанокот на Алијансата во Хаг минатата година да потрошат пет проценти од нивниот бруто домашен производ за одбрана и мерки поврзани со одбраната до 2035 година.
„Европските сојузници и Канада ги зголемија своите инвестиции во клучните одбранбени потреби за повеќе од 139 милијарди долари во 2025 година“, се вели во нацрт-декларацијата од самитот што ја виде Ројтерс.
Се додава дека сојузниците градат посилна Европа во рамките на зајакнатото НАТО, како модернизирана Алијанса, и преземаат поголема одговорност за одбраната на Алијансата во соработка со САД.
Се очекува членките на НАТО да ја потврдат својата поддршка за Украина и да ветат понатамошна помош.
„За 2026 година, сојузниците ветуваат 70 милијарди евра во воена опрема, помош и обука за Украина и ги потврдуваат своите суверени обврски за одржување на барем еквивалентни нивоа во 2027 година“, се вели во нацрт-декларацијата.
Дел од финансирањето ќе дојде од постојните билатерални ветувања и кредитна линија на ЕУ што обезбедува 60 милијарди евра за инвестиции и набавки во одбраната на Украина за 2026-2027 година, а не се очекува САД да придонесат во финансирањето, соопшти агенцијата.
Службениците сакаат овогодинешниот собир да се фокусира на зголемување на производството на оружје и поттикнување на иновациите во одбраната.
Алијансата треба да биде домаќин на форум за одбранбена индустрија во Анкара во вторник, каде што се очекува да се склучат договори во вредност од десетици милијарди долари.
Европските претставници се загрижени дека војната во Иран и фрустрацијата на Трамп од европските влади околу нивниот одговор на конфликтот би можеле да фрлат сенка врз самитот, објави Ројтерс.
Се очекува лидерите во декларацијата од самитот да наведат дека „сојузниците повторуваат дека Иран никогаш не смее да има нуклеарно оружје и го повикуваат Техеран целосно да ја почитува слободата на пловидба во Ормутскиот теснец“.
Како домаќин, Турција ќе се обиде да ги истакне своите растечки капацитети на одбранбената индустрија и да го повтори својот долгогодишен повик до членовите на Алијансата да ги укинат сите ограничувања за трговија со одбранбена опрема во рамките на НАТО.
Според агенцијата, турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган ќе сака да постигне напредок со сојузниците како Франција и Италија во врска со купувањето на системот за ракетна одбрана SAMP/T и соработката во одбранбената индустрија.
Во билатералните разговори со Трамп, се очекува Ердоган да го истакне зацврстување на врските меѓу Анкара и Вашингтон, а во исто време инсистирање на укинување на санкциите на САД и враќање на пристапот до програмата за борбени авиони Ф-35.
Министрите за надворешни работи на НАТО треба да се сретнат во Анкара со колегите од Бахреин, Кувајт, Катар и Обединетите Арапски Емирати, како и да одржат вечера со украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибих и шефицата за надворешна политика на Европската унија, Каја Калас.
Во исто време, министрите за одбрана на НАТО ќе разговараат и со министрите од Австралија, Јапонија, Нов Зеланд и Јужна Кореја, објави Ројтерс.
