Украински напади врз руски танкери во Азовското МореФотографија: XЗабраната, која важи до 31 јули, за прв пат ги опфаќа и самите производители на гориво, кои беа ослободени од претходното, делумно ограничување насочено само кон трговците. Мерката не се однесува на испораките договорени во веќе склучени меѓудржавни договори, како оној со Монголија.
Русија ја донесе одлуката откако украинските беспилотни летала ги погодија речиси сите преостанати големи рафинерии кои претходно не беа нападнати во јуни и почетокот на јули. Меѓу нив беше и рафинеријата Омск, најголемата во Русија, која беше погодена на 6 јули од растојание од повеќе од 2.500 километри. Според извештаите од украинскиот Генералштаб, ова беше прв пат од почетокот на војната да бидат погодени сите 11 најголеми руски производители на бензин.
Украина истовремено напаѓа рафинерии и нафтоводи
Само во ноќта на 8 јули, украинските сили дополнително ја нападнаа рафинеријата во Саратов, комплексите ТАНЕКО и ТАИФ-НК во Нижнекамск, Татарстан, и бензинската пумпа Транснефт во близина на Уфа. Нападите укажуваат на координирана кампања што истовремено ги таргетираше рафинериите на нафта, петрохемикалиите и логистиката на цевководите.
Проценките за обемот на штетата варираат. Ројтерс и аналитичарите, вклучувајќи ги и оние од „Дејли Бриф“, проценуваат дека приближно една четвртина до 30 проценти од вкупниот капацитет за рафинирање на Русија е трајно или привремено надвор од употреба. Украинските власти тврдат дека до 45 проценти од капацитетот е засегнат.
Меѓу најтешко погодените остануваат рафинеријата Рјазан, која е надвор од употреба од 15 мај, московската рафинерија, која беше затворена на 17 мај, за која аналитичарите не очекуваат да се врати во работа пред 2027 година, и комплексот КИНЕФ, кој е надвор од употреба од 5 мај.
Украина ја нападна руската стратешка авијациска база во Енгелс
Извозот на дизел драстично опаѓа.
Податоците за извоз покажуваат континуиран остар пад. Рускиот извоз на дизел и гасно масло по море во јуни се намали за 39 проценти во споредба со мај и за 46 проценти во споредба со јуни минатата година.
Според „Кплер“, аналитичка фирма специјализирана за следење на глобалните текови на суровини во реално време, Русија извезла само 187.000 барели дизел дневно во првите осум дена од јули. Во јули 2024 година извезла 535.000 барели дневно. Русија минатата година обезбеди околу 11 проценти од светските залихи на дизел и беше втор најголем извозник на гориво во светот, зад САД.
Недостаток ги погоди Турција и Бразил
Со најдиректните последици од недостигот сега се соочуваат главните купувачи Турција и Бразил, кои заедно земаат барем половина од преостанатите пратки. Меѓу погодените клиенти, во помала мера, се Мароко, Египет и Сенегал.
New footage has shown a Russia air defence missile is misfired and causes an Moscow oil refinery tank roof to fly in the air. pic.twitter.com/GFQCmmJvjj
— WarMonitor🇺🇦🇬🇧 (@WarMonitor3) June 18, 2026
Прецизните национални податоци за производството и побарувачката на дизел не се јавно достапни бидејќи руската статистика стана значително помалку достапна од почетокот на војната. Сепак, достапните податоци покажуваат дека украинските напади сериозно ја оштетиле инфраструктурата.
Рафинеријата во Омск произведуваше околу осум милиони тони дизел годишно, заедно со пет милиони тони бензин, во 2024 година. Сега е целосно надвор од употреба откако нападите ги оштетија единиците CDU-10 и CDU-11, кои заедно сочинуваат три четвртини од нејзиниот капацитет.
Производството не може да ја задоволи летната побарувачка
За бензинот, достапни се малку подетални податоци. Извори на Ројтерс проценуваат дека Русија произведувала околу 85.000 до 90.000 тони бензин дневно во јуни, додека летната побарувачка е најмалку 110.000 тони дневно. Ова значи недостиг од околу 20 до 25 проценти, додека производството било за 25 проценти помало отколку во јуни 2024 година.
Според проценката на „Новаја Газета Европа“ од 2 јули, недостигот влијаел на 78 од 83-те региони на Русија. Ограничувања на продажбата беа воведени во 38 од нив, а покрај Крим и Севастопол, во Пензенскиот и Иркутскиот регион и Забајкалскиот регион беше прогласена вонредна состојба.
„Ескалација што може да помогне да се стави крај на војната“
Украинскиот претседател Володимир Зеленски ги опишува нападите врз рафинериите како доказ дека Русија ја изгубила својата долгогодишна предност, длабока задна страна надвор од дометот на непријателот. На маргините на неодамнешниот самит на НАТО во Турција, американскиот претседател Доналд Трамп ги опиша нападите врз рафинериите како „ескалација што може да помогне да се стави крај на војната“, додавајќи дека Путин „сака да види решение“ и дека во последните недели е постигнат „голем напредок“.
Американскиот шеф на дипломатијата, Марко Рубио, изјави дека способноста на Украина да извршува длабински напади врз Русија го отежнува бранењето на сопствениот воздушен простор и со тоа отвора простор за преговори. Кремљ ги отфрли овие изјави како „заблуда“. Москва ќе одговори на зголемените напади со освојување на дополнителна украинска територија, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков.
Путин продолжува да ја нарекува кризата „привремена“ и тврди дека не е критична. Киев го обвини дека се обидува да ја „наруши празничната сезона“ и да создаде „нервна атмосфера“ во руското општество.
Трката помеѓу беспилотни летала и мајстори
Аналитичарот Сергеј Вакуленко од Центарот за Евроазија „Карнеги Русија“ ја опишува ситуацијата како „трка меѓу украинските беспилотни летала и руските тимови за поправка“, додека руските аналитичари предупредуваат дека јули и август би можеле да бидат клучни за исходот од целата кампања.
Засега, најверојатно е дека сегашниот тренд ќе продолжи. Русија се обидува да ја ублажи кризата со увоз на гориво од Индија, Белорусија и Казахстан, со планиран увоз до 400.000 тони месечно и намалување на стандардите за квалитет на горивото од Евро-5 на Евро-3.
Искуството од 2023 година, кога беше продолжена слична забрана за извоз на дизел, сугерира дека сегашната мерка би можела да остане на сила и по 31 јули доколку не се забрзаат поправките на рафинеријата.
