Американскиот систем „Патриот“ е во центарот на глобалниот недостиг на пресретнувачи, бидејќи десетици земји се обидуваат да ја зајакнат својата воздушна одбрана. „Патриот“ е еден од ретките системи што може да соборува балистички ракети, што го прави клучен за одбраната на Украина од речиси секојдневните руски напади. Нападите го направија јули најсмртоносниот месец за цивилите од мај 2022 година, а недостатокот на „Патриот“ се претвора во Ахилова пета на Киев, според анализата на CNN .
Празни фрлачи
Си-Ен-Ен успеа да добие пристап до системот „Патриот“ на украинска територија. Украинските власти ја искористија можноста да откријат клучна информација: земјата речиси целосно е без пресретнувачки ракети. Си-Ен-Ен се согласи да не објавува детали за моделот „Патриот“ или неговата точна локација.
16-те цевки за лансирање на системот до кои пристапи CNN покажуваат знаци на редовна употреба, но главниот украински инженер, кој се претстави само како Дмитро од безбедносни причини, вели дека не видел лансирање на ракетата „Патриот“ шест недели.
Украина не е подготвена да открие точно колку пресретнувачи ѝ останале. Претседателот Володимир Зеленски изјави дека на земјата ѝ се потребни 10 проценти од американските резерви за да ја преживее зимата, а во моментов има само еден процент.
Искуство на екипажот
„Ова е навистина ужасна глетка, имате опрема, но не можете да пресретнете ниту една ракета“, рече видливо потресениот Дмитро. „Балистички ракети летаат над вашата глава, а вие не можете ништо да направите, додека цивилите се зад вас.“ Првпат остана без ракети во декември 2025 година. „Тешко е да се опише, чувството е ужасно“, рече тој.
„Како да учиш да одиш, а не можеш. Знаеш како да дишиш, но не можеш да дишиш.“ Самиот фрлач е дел од сложен систем што вклучува радар и контролни центри, а се контролира од далечина. Друг член на екипажот, Хеорхи, кој работи во командниот центар, објаснува дека одлуката за пресретнување се базира на искуство и ја донесува командантот на единицата.
Криза поради војната во Иран
Глобалната криза во снабдувањето со ракети „Патриот“ беше предизвикана од нивната масовна употреба во Персискиот Залив во март и април, честопати за одбрана од релативно евтини ирански дронови. Се верува дека богатите држави од Заливот потрошиле десетици пресретнувачи, а Дмитро вели дека знаел дека конфликтот на Блискиот Исток на крајот ќе влијае на Украина.
„Предвидувавме дека ќе бидеме во неволја. Бевме шокирани од тоа колку ракети испукаа одеднаш, токму оние што можевме да ги користиме против руските балистички ракети“, рече тој. Коалициските сили користеа просечно 225 пресретнувачи дневно во текот на првите четири дена од војната со Иран, според Институтот за истражување на надворешната политика (FPRI).
Институтот забележа дека производителот Локхид Мартин произвел 620 пресретнувачи во 2025 година, или 1,7 дневно. Ова создало огромна нерамнотежа: се трошело 132 пати повеќе отколку што се произведувало. Во јануари, Пентагон потпишал седумгодишен договор со Локхид Мартин за зголемување на производството на 2.000 единици годишно до 2030 година. Дотогаш, војната во Украина ќе трае осум години.
Предлогот на Зеленски до американските компании
Не е јасно колку пресретнувачи ѝ ветија САД на Украина, ниту пак колкави се вкупните американски залихи, од кои, според Зеленски, Украина има само еден процент. Во интервју за Си-Ен-Ен, Зеленски се осврна на сложеното прашање за тоа како Украина ги произведува овие ракети под американска лиценца. Тој рече дека им понудил на „Рејтеон“ и „Локид Мартин“ сопственост и контрола врз која било фабрика за пресретнувачи што би дозволиле да се изгради во Украина.
„Тоа ќе биде вашата компанија“, се присети тој како им рекол на американските производители. „Тоа ќе бидат нашите мозоци, нашите раце, нашите инженери. Ќе направам сè што можам за да изградам одлична компанија за нив. Не ми треба продажба на други, ми требаат пресретнувачи за мојата земја.“ Тој нагласи дека неговиот фокус е на обемот и дека производителите можат сами да ги одредуваат своите цени.
Тој додаде дека за речиси пет години војна, станал експерт за тоа кој какви капацитети има. „Го знам производството, погоните, војската и снабдувањето на повеќето земји во Европа, вклучувајќи ги и Соединетите Американски Држави. Не знам сè, но знам многу.“
Се надевам на американска помош
На маргините на самитот на НАТО во Анкара во јуни, американскиот претседател Трамп ѝ понуди на Украина лиценци за да започне со производство на пресретнувачи. Претставници на „Рејтеон“ и „Локид Мартин“ отпатуваа во Киев на состанок со Зеленски, но набргу потоа, Трамп изрази сомнеж дали лиценцирањето всушност ќе биде реализирано. „Сакам да го остварам тоа“, рече Зеленски. „Верувам дека неговиот збор е збор на претседателот на Соединетите Американски Држави.“
„Се надевам дека ќе ги добијам тие лиценци.“ Како одговор на интервјуто на Зеленски за Си-Ен-Ен, официјален претставник на Белата куќа изјави дека не се донесени никакви одлуки и не се дадени гаранции во врска со производството на пресретнувачот „Патриот“. Тој нагласи дека безбедноста на американската технологија е на прво место.
Кога од Си-Ен-Ен го прашале дали може веднаш да изгради батерија „Патриот“ и пресретнувач ако му биде дозволено да ги игнорира правата на интелектуална сопственост, Дмитро бил песимист: „Не. Дефинитивно не, бидејќи тоа е многу сложен процес што бара огромно знаење и многу технички информации“.
