Војната започна на 28 февруари со американски и израелски напади низ Иран, што го натера Техеран да возврати со напади врз Израел и сојузниците на САД во Заливот. Потоа Иран го затвори Ормутскиот теснец, клучен превозен пат за светските резерви на нафта и течен природен гас. И покрај прекинот на огнот договорен во април, САД и Иран повремено разменуваа оган, вклучително и два одмазднички напади оваа недела.
Детали за договорот
Американските претставници потврдија некои детали од договорот. Тие велат дека Ормутскиот теснец ќе биде повторно отворен во замена за укинување на американската блокада на иранскиот бродоградилиште, а чекорите ќе стапат на сила речиси веднаш. По него ќе следи 60-дневен период на преговори фокусирани на збогатениот ураниум на Иран, клучна состојка за производство на нуклеарна бомба.
Официјалните лица велат дека целта би била да се уништи целиот материјал на самото место, а потоа да се отстрани од земјата, иако механизмот за тоа сè уште не е разработен. Од економска страна, американските претставници нагласуваат дека нема да има авансни плаќања, отфрлајќи ги претходните ирански тврдења за одмрзнување на дел од иранските средства пред почетокот на преговорите.
Наместо тоа, би имало постепена реинтеграција на Иран во светската економија, со мерки како што се укинување на санкциите и одмрзнување на средствата што ќе се одвиваат чекор по чекор. Договорот, исто така, го повикува Иран да престане да финансира посреднички групи во регионот, како што е Хезболах.
Контрадикторни изјави
Американските претставници нагласија дека меморандумот за разбирање не се базира на доверба или ветувања, туку на „перформанси“. Ова значи дека Иран би имал економски придобивки само откако ќе се потврди дека ги имплементирал мерките на кои се обврзал.
Американскиот претседател Доналд Трамп во четврток изјави дека ги откажал „планираните напади“ врз Иран бидејќи преговарачите „штотуку постигнале голем договор“. Сепак, откако иранските медиуми објавија детали за наводниот договор од 14 точки во петокот, Трамп рече дека тој „нема никаква врска со договорените услови“ и „никаква врска со вистината“.
И покрај неизвесностите, иранскиот министер за надворешни работи Арагчи изрази оптимизам. „Штом завршат последните фази од нашите преговори, овој договор ќе биде потпишан и објавен. Ова би можело да се случи во наредните денови. Јас сум многу оптимист“, рече тој.
Иранските и израелските позиции
Тој нагласи дека првата точка од меморандумот е укинување на американската поморска блокада. Во врска со Ормутскиот теснец, тој рече дека неговото управување „веќе нема да биде исто како порано“. Од затворањето на теснецот, Иран инсистира на надомест за бродовите што ќе минуваат низ него, додека САД бараат слободен премин за целиот сообраќај.
Арагчи, исто така, рече дека меморандумот предвидува крај на конфликтот меѓу Израел и Хезболах во Либан. Претходно, американски извори сугерираа дека Либан можеби нема да биде дел од овој договор, на кој наводно инсистирал Иран. Тој, исто така, рече дека Иран е победник во војната со САД.
Израел не е вклучен во преговорите, а израелскиот премиер изјави дека неговата земја ќе го нападне Хезболах ако продолжи со нападите врз северен Израел. Западните земји со децении го обвинуваат Иран дека се обидува да развие нуклеарно оружје, што Техеран го негира, тврдејќи дека неговата програма е исклучиво мирна.
Иако постојат сигнали за претпазлив оптимизам од сите страни – САД, Иран и медијаторите Пакистан и Катар – патот до конечен договор сè уште не е завршен. Слични договори веќе пропаднаа во последните фази во последните месеци. Разликата сега, според американската администрација, е поголемото ниво на оптимизам и отвореност за содржината на договорот.
