Лидерите на НАТО планираат денес во Анкара да објават договори за оружје во вредност од десетици милијарди долари, објави Ројтерс.
Целта е да се покаже дека тие ги слушаат повиците на САД за зголемување на трошоците за одбрана во Европа пред да му се придружат на претседателот Доналд Трамп на самитот.
Европските влади ќе ги презентираат договорите на форумот на НАТО за одбранбена индустрија пред Трамп да пристигне во Турција за да се сретне со турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган и да им се придружи на другите лидери на Алијансата на состанокот, кој започнува со вечера вечерва.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, вчера изјави дека европските земји направиле „огромно“ зголемување на трошоците за одбрана , делумно поради загриженоста за Русија што се зголеми по руската инвазија на Украина во 2022 година, но и затоа што Трамп бил „екстремно упорен“ во своите повици до нив да го сторат тоа.
Трамп долго време ги обвинува европските влади дека премногу се потпираат на САД за нивната одбрана преку НАТО, алијансата што ја гарантира безбедноста на континентот уште од раните години на Студената војна.
„Сега создаваме сојуз кој е одржлив, во кој САД знаат дека договорот е фер “, рече Руте во Анкара во пресрет на состанокот.
Минатиот месец, Руте истакна дека европските членки на НАТО и Канада ги зголемиле своите реални трошоци за одбрана во 2025 година за 90 милијарди долари во споредба со 2024 година, достигнувајќи вкупно повеќе од 570 милијарди долари – зголемување од околу 20% за само една година.
Сепак, во последните месеци, Трамп повторно ги засили своите остри критики кон сојузниците од НАТО, обвинувајќи ги дека не прават доволно за да им помогнат на САД во војната со Иран и наговестувајќи дека може да ја напушти Алијансата или да не се придржува до договорот за меѓусебна одбрана.
Европските претставници инсистираат дека нивните земји во голема мера ги исполниле своите обврски да им дозволат на САД да го користат нивниот воздушен простор и воените бази на нивна територија, иако однапред не биле консултирани за војната, која ги потресе нивните економии и беше многу непопуларна во Европа.
САД, исто така, објавија повлекување на дел од своите трупи од Европа, ги намалија силите што ги обезбедуваат за одбранбените планови на НАТО – вклучувајќи носач на авиони, авиони за полнење гориво, борбени авиони и беспилотни летала – и започнаа шестмесечна ревизија на своето воено присуство на континентот.
Европските претставници велат дека се подготвуваат да ги обноват некои од неодамнешните критики на Трамп за време на самитот, но се надеваат дека Ердоган и Руте ќе го искористат својот близок однос со американскиот претседател за да го одржат состанокот на конструктивна нота.
Сепак, тие признаваат дека не можат да гарантираат позитивен исход поради тековните тензии околу Гренланд и Иран, како и непредвидливите односи на Трамп со некои лидери – што неодамна се покажа во неговиот спор со италијанската премиерка Џорџија Мелони.
Деталите за договорите за оружје што треба да се објават денес се чуваат во тајност во обид НАТО да постигне силен медиумски ефект пред самитот.
Холандскиот министер за одбрана Дилан Језиелгоз вчера изјави дека неговата земја ќе објави договори и планови во вредност од над 3 милијарди евра (3,43 милијарди долари), вклучувајќи партнерства со Белгија во областа на воздушната одбрана и со Велика Британија за воени бродови.
Покрај тоа, НАТО планира да објави дека ќе ја замени својата застарена флота авиони за воздушно набљудување AWACS произведени во САД со системот GlobalEye на шведската компанија Saab.
