Шест од десет српски граѓани веруваат дека демократијата е најдобриот политички систем, но исто толку веруваат дека демократијата во Србија не функционира, според ново истражување на независната организација на граѓанското општество CRTA и Лабораторијата за демократска акција (DAL) на Универзитетот Стенфорд.

„Наодите од истражувањето укажуваат на исклучително изразени разлики во ставовите на граѓаните во зависност од нивните политички преференции, но и од изворот на информации. Оние кои се информираат главно преку провладини медиуми, вклучувајќи го и јавниот медиумски сервис, имаат дијаметрално спротивни ставови за демократијата, корупцијата и институциите од оние кои следат критички ориентирани медиуми или се информираат преку социјалните мрежи“, пишува на веб-страницата на CRTA.

Истражувањето покажува дека во контекст на очекуваните предвремени парламентарни избори, поддршката за протестите се прелева во потенцијални гласови за Студентскиот список.

„Сепак, делот од граѓаните кои, и покрај широката поддршка за протестите, недовербата во државните институции и незадоволството од состојбата во земјата, остануваат политички неодлучни (12 проценти) или нагласуваат дека нема да гласаат (9 проценти). Меѓу решителните гласачи (70 проценти), 44,9 проценти од граѓаните моментално би гласале за Студентскиот список, додека 35,7 проценти би гласале за Српската напредна партија, а 3,8 проценти за СПС. Другите политички актери самостојно не го преминуваат изборниот праг“, се заклучува во текстот на веб-страницата на CRTA.

ДВЕ ПАРАЛЕЛНИ РЕАЛНОСТИ

Се додава дека српското општество „функционира како две паралелни реалности – демократијата како најдобар систем на владеење е поддржана од 85 проценти од поддржувачите на Студентскиот список и само 38 проценти од гласачите на СНС“.

„Две третини од граѓаните веруваат дека претседателот и владата мора да ги почитуваат уставните ограничувања, без оглед на поддршката што ја уживаат, и дека претседателската моќ без надзор од Собранието е неприфатлива. Сепак, кога ќе се земат предвид политичките преференции, резултатите покажуваат дека околу 80 проценти од поддржувачите на владејачката партија ја сметаат моќта без надзор за оправдана – за разлика од само два проценти од оние кои се поблиску до Студентскиот список“, пишува CRTA.

„СРПСКИТЕ ГРАЃАНИ ГУБАТ ДОВЕРБА ВО ИНСТИТУЦИИТЕ“

Анкетата, исто така, наведува дека околу една третина од граѓаните изјавуваат дека имаат доверба во политичките институции – 34 проценти од граѓаните веруваат во Владата, 31 процент во Парламентот.

„Граѓаните на Србија ја губат довербата во институциите. Довербата во институцијата претседател на државата е речиси преполовена за три години – во февруари 2023 година, 60 проценти од граѓаните изразиле доверба во претседателот, а денес 35 проценти. За разлика од политичките институции, државните универзитети и црквата се институции на кои им веруваат мнозинството граѓани. Државните универзитети имаат доверба од 71 процент од граѓаните, по што следува Српската православна црква со 64 проценти“, се вели во анкетата на CRTA.

ПОВЕЌЕ ОД ПОЛОВИНА ОЦЕНУВААТ ДЕКА КОРУПЦИЈАТА Е СЕРИОЗЕН ПРОБЛЕМ

CRTA, исто така, наведува дека повеќе од половина од српските граѓани сметаат дека корупцијата е исклучително сериозен проблем.

38 проценти го сметаат целиот политички систем за одговорен за ширењето на корупцијата, а дополнителни 16 проценти конкретно ја сметаат сегашната влада за одговорна. Гласачите на СНС ја припишуваат одговорноста на претходната влада и на српскиот менталитет.

„Протестите започнати по падот на крошната не ја губат поддршката дури ни по година и пол. Поддршката за протестите останува стабилна и изнесува околу 60 проценти, што е тренд од април минатата година. Речиси две третини од граѓаните (62 проценти) се загрижени за употребата на полициска сила против учесниците во протестите“, се наведува во анкетата.

Истражувањето е спроведено од 10 до 24 јуни 2026 година, користејќи го методот лице в лице на репрезентативен примерок од 2.324 возрасни граѓани на Србија.