Европската Унија се соочува со неочекуван проблем во обидот да избегне недостиг на гориво во услови на војната со Иран – недостатокот на точни податоци за реалните залихи . Додека авиокомпаниите ги приземјуваат авионите, а властите ги повикуваат граѓаните да ги ограничат своите патувања, европските институции признаваат дека немаат целосна слика за тоа колку гориво е достапно, пишува Политико во својата анализа.

Кризата се влошува со блокадата на Ормутскиот теснец, клучен пат за снабдување со нафта и гас. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека конфликтот ја чини ЕУ речиси 500 милиони евра дневно во повисоки трошоци за енергија. Во исто време, американскиот претседател Доналд Трамп нареди подготовки за продолжена блокада што би можела дополнително да ги наруши глобалните пазари.

Иако владините резерви на нафта и гас се релативно добро проследливи, значителен дел од горивото се чува во приватни складишта, терминали и танкери за кои нема обврска за целосно известување, создавајќи сериозен информациски вакуум што го отежнува проценувањето на ризикот од недостиг.

Европските министри веќе изразија загриженост за недостатокот на координирано следење во реално време, особено за рафинирани горива како што се дизелот и горивото за авиони. Некои земји бараат подобра координација, па дури и создавање брзи комуникациски канали меѓу владите и Брисел.

Најголемиот проблем останува ограничената транспарентност на пазарот. Приватните компании не се обврзани да споделуваат податоци за своите акции, а информациите достапни од статистичките заводи како што е Евростат честопати се доцнат. Ова значи дека во критичен момент, одлуките можат да се донесат врз основа на нецелосна слика.

Податоците што им се достапни на аналитичарите не се особено смирувачки. Складирањето гас во Европа веќе беше на ниско ниво пред конфликтот, а нивното полнење зависи од пазарните стимулации што војната би можела да ги наруши. Ситуацијата со нафтата е исто така напната, при што пренасочувањето на испораките кон други региони ја ограничува способноста на Европа да го надомести недостигот.

Како одговор на тоа, Европската комисија планира да создаде таканаречена „Обсерваторија за горива“ за следење на производството, увозот, извозот и залихите во ЕУ. Сепак, проектот е сè уште во рана фаза и не е јасно кога ќе биде оперативен.

Експертите предупредуваат дека недостатокот на точни податоци сам по себе претставува ризик. Во услови на нестабилни пазари и геополитички тензии, непознавањето на реалните залихи може да доведе до панични одлуки или доцнење во реакцијата на евентуални недостатоци.