На 18 мај, Меѓународниот ден на музеите, музеите во Македонија влегуваат во глобалната тема „Museums Uniting a Divided World“ со едно домашно прашање што не е само културно, туку и општествено: дали музеите кај нас се живи јавни простори што поврзуваат заедници, градови и генерации, или сè уште се институции што најчесто ги посетуваме само кога има училишна екскурзија, државна делегација или бесплатен влез?
Темата за 2026 година, поставена од Меѓународниот совет на музеите, ги гледа музеите како мостови наместо културни, социјални и геополитички поделби, како места за дијалог, разбирање и доверба.
Во Северна Македонија, според последните коригирани податоци на Државниот завод за статистика, во 2024 година работеле 28 музеи. Од нив, 20 се јавни национални музеи, 7 се јавни локални музеи и еден е приватен музеј. Според предметот на работа, половина се општи, а половина специјализирани музеи. Истата година музеите ги посетиле 452.783 лица, што значи просечно нешто над 16 илјади посетители по музеј годишно.
Бројката на прв поглед изгледа охрабрувачки. По падот во 2021 година, кога музеите имале 184.156 посетители, посетеноста во 2024 година е зголемена за речиси 146 проценти.
Но ако се спореди со 2015 година, кога биле регистрирани 476.385 посетители, се гледа дека музејскиот сектор сè уште не го надминал својот претходен максимум. Во 2018 година посетеноста била 427.493, што значи дека 2024 носи закрепнување, но не и силен пробив.
Во Македонија, музеите претставуваат живи сведоци на богатата историја и културна традиција на овие простори. Од археолошки артефакти и етнолошки богатства, до современа уметност и историски архиви, македонските музеи раскажуваат приказни за различни епохи, народи и култури кои оставиле трага низ вековите.
Меѓу најзначајните институции се Музеј на Македонија, Музеј на современата уметност, Археолошки музеј на Македонија, како и бројните локални и специјализирани музеи низ државата во Битола, Охрид, Прилеп, Штип, Куманово и други градови. Особено значајни се и спомен-куќите и меморијалните музеи посветени на македонските револуционери, уметници и културни дејци.
