Кинескиот претседател Си Џинпинг ќе ја искористи својата посета на Вашингтон оваа недела за да изврши притисок врз американскиот претседател Доналд Трамп да ја запре продажбата на оружје на Тајван, според луѓе запознаени со ова прашање. Си веројатно ќе ја повика заедничката изјава од 1982 година, потег што симболично би можел да го направи за време на посетата на Националниот архив на САД закажан за петок, објави Ројтерс.
Пекинг го опишува прашањето за Тајван, остров што го смета за своја територија, како свое најчувствително дипломатско прашање и постојано бара прекин на продажбата на оружје од САД. Од друга страна, САД се законски обврзани да му обезбедат на Тајван средства за самоодбрана, иако немаат формални дипломатски односи со демократијата. Владата во Тајпеј ги отфрла тврдењата на Пекинг за суверенитет.
Три извори запознаени со подготовките за самитот Си-Трамп велат дека Кина веројатно ќе го презентира своето толкување на третото од трите заеднички соопштенија од 1982 година. Во тој документ, САД ја изразија својата намера постепено да ја намалат продажбата на оружје на Тајван.
Но, тогашниот американски претседател Роналд Реган нагласи во придружниот меморандум дека подготвеноста на САД да ја намалат продажбата на оружје „целосно зависи од континуираната посветеност на Кина на мирно решавање“ на нејзините разлики со Тајван.
Кина значително ја зголеми воената активност околу Тајван во последните пет години, вклучително и вежби со боева муниција. Нејзините вооружени сили дејствуваат во близина на островот речиси секојдневно.
Кинеското Министерство за надворешни работи соопшти дека владата „решително се спротивставува“ на продажбата на американско оружје на Тајван и нагласи дека почитувањето на горенаведените изјави и претходните ветувања е „неопходен предуслов“ за стабилен развој на односите.
Испораките на оружје и одлуката на Трамп
Претставник на Белата куќа изјави дека Трамп наскоро ќе донесе одлука за нов пакет за продажба на оружје во вредност од околу 14 милијарди долари, кој се чека со месеци. Тој додаде дека Трамп одобрил повеќе продажба на оружје на Тајван во својот прв мандат од кој било друг претседател во историјата, а повеќе во првата година од неговиот втор мандат отколку што Џо Бајден во целиот свој мандат.
Администрацијата на Трамп веќе одобри пакет од 11 милијарди долари во декември. По самитот со Си во мај, Трамп рече дека го држи претстојниот пакет како „многу добра алатка за преговори“.
Неименувани извори наведуваат дека Кина, исто така, бара од САД да го прекинат снабдувањето со оружје што Тајван веќе го нарачал. Еден од изворите рече дека Си може „да му нагласи на Трамп дека Тајван е провокатор и единствен извор на нестабилност во односите меѓу САД и Кина и дека Тајван е тој што го менува статус квото“. Кина, пак, наводно нуди помош во притисокот врз Иран во врска со војната на Блискиот Исток.
САД ја спроведуваат политиката „една Кина“, според која официјално не заземаат став за суверенитетот на Тајван. Вашингтон го признава, но не го поддржува, ставот на Пекинг дека Тајван е дел од Кина.
Притисок врз Трамп пред самитот
Ставот на САД е дополнително дефиниран со документот „Шест гаранции“ до Тајван, исто така од 1982 година, кој беше декласифициран во 2020 година. Според овие гаранции, САД не поставија краен датум за продажба на оружје, ниту се согласија на претходни консултации со Пекинг за таква продажба.
Пред самитот, кој започнува со формални разговори во четврток, високи американски републиканци го повикаа Трамп да биде цврст. Сенаторот Пит Рикетс, претседател на Сенатската поткомисија за Источна Азија, минатата недела изјави дека Трамп мора јасно да стави до знаење дека политиката на САД не се менува.
„Треба повторно да им дадеме до знаење дека нема да им биде дозволено да го земат Тајван со сила. Ние не го менуваме нашиот став за ова и продолжуваме да го поддржуваме Тајван“, рече Рикетс.
Џон Муленар, претседател на специјалниот комитет на Претставничкиот дом за Кина, во писмо до Трамп во петокот изјави дека кинеските приговори за продажба на оружје и безбедносна соработка треба „веднаш да бидат отфрлени“.
Мет Потингер, кој беше заменик-советник за национална безбедност во првата администрација на Трамп, на форум во Тајпеј во саботата изјави дека не очекува ништо конкретно од состанокот оваа недела. „Се обложувам дека Си Џинпинг ќе му држи предавања на претседателот Трамп за Тајван долго време, како што правеше на минатите состаноци со други претседатели“, рече Потингер.
Министерството за надворешни работи на Тајван соопшти дека внимателно го следи развојот на односите меѓу САД и Кина и дека одржува „тесна комуникација“ со САД.

