Како што алатките за вештачка интелигенција стануваат се понапредни и подостапни, манипулираните слики и лажните наслови стануваат сè почести. Вештачката интелигенција би можела да биде дел од решението и е докажано дека им помага на корисниците да забележат лажна содржина, но новите истражувања сугерираат дека таквата помош доаѓа со цена. Преголемата зависност од вештачката интелигенција за проверка на веродостојноста на онлајн информациите може да го отежни донесувањето независни проценки со текот на времето.

Во текот на четиринеделна студија, објавена во април, истражувачите следеле 67 учесници, тестирајќи ја нивната способност да проценат дали парови од наслови и слики од весници се реални. Тие откриле дека асистентите за вештачка интелигенција како Клод и ЧатГПТ биле корисни во откривањето лажни вести, но кога учесниците премногу се потпирале на нив, тие станувале полоши во самостојното откривање на дезинформации.

„Кога комуницираме со вештачка интелигенција, чувствуваме дека стануваме подобри во одредени задачи. Тоа не е случајно.“

Истражувачите исто така откриле дека при одлучувањето за автентичноста на содржината, вештачката интелигенција честопати давала приоритет на давањето на точниот одговор пред поттикнувањето на развојот на вештините за размислување. Таквото потпирање, според студијата, би можело да ја наруши проценката на долг рок.

„Кога комуницираме со вештачка интелигенција, имаме чувство дека стануваме подобри во одредени задачи, но бројни студии покажуваат дека тоа не е случај“, вели Анку Рани, докторант на МИТ и еден од авторите на студијата.

Од учесниците во едномесечната студија беше побарано да одговорат на прашања за лажни вести и слики, со и без помош на асистент за вештачка интелигенција базиран на GPT-4o технологијата и интегриран со Google Search. Четботот можеше да посочи индиции на кои треба да се внимава; во еден пример, вештачката интелигенција го советуваше корисникот подетално да погледне полициска значка, што откри дека сликата е лажна.

Грижата не е ништо ново.

Авторите на студијата измерија колку вештачката интелигенција им помогна на учесниците да донесат правилна одлука, но исто така и како нивната независна проценка се менуваше со текот на времето. Тие пронајдоа ефект на компромис: вештачката интелигенција им помогна на учесниците подобро да разликуваат вистински од лажни информации, зголемувајќи ја веројатноста за донесување правилна одлука за 21%.

Сепак, нивната способност да донесуваат независни проценки кога им се презентирани нови слики без помош на вештачка интелигенција се намалила за 15,3% до четвртата недела од експериментот. „Овие резултати сугерираат дека иако вештачката интелигенција може да обезбеди непосредна помош, таа може да ја наруши способноста за откривање на дезинформации на долг рок“, се вели во студијата.

„Го следам системот затоа што звучи како да знае за што зборува“

Невронаучник од Институтот „Можности“ неодамна предупреди дека преголемото размислување за вештачката интелигенција може да ја ослабне одбраната на мозокот од деменција. Анализата на студијата на МИТ забележува дека пристапот што го користат системите за вештачка интелигенција може да влијае на способноста на корисникот да одржува добра проценка.

Иако корисниците честопати се обраќаат на чет-ботовите за брзина и сигурност, студијата сугерира дека подинасираното и испрашување водено од истражување може да го подобри критичкото размислување. Учесниците кои користеле системи со вештачка интелигенција кои имале тенденција да даваат директни инструкции рекле дека честопати „го следеле системот затоа што звучел како да знаел што кажува“, се вели во студијата.

Околу една четвртина од испитаниците верувале дека нивните вештини за идентификување дезинформации се подобруваат, дури и кога нивните вистински резултати се влошувале. Студијата на МИТ има некои важни ограничувања. Авторите признаваат дека учесниците биле претежно од САД и Велика Британија и забележуваат дека поразновиден примерок би можел да покаже дали падот на вештините се случува и во различни културни и образовни средини.

Резултатите се особено важни за едукаторите

Подолгите студии, кои ги следат учесниците повеќе од четири недели, би можеле да фрлат светлина и врз тоа дали опаѓањето на способностите продолжува со истото темпо. Истражувачите велат дека нивните наоди се особено важни за едукаторите.

Имено, тие сè повеќе се потпираат на вештачката интелигенција како алатка во нивната настава. Набљудувањата од студијата се релевантни и за пошироката јавност, со оглед на поплавата од сомнителни информации на интернет, од вести и вирални слики до медицински тврдења и политички гласини. 

„Како што вештачката интелигенција станува сè понапредна, од клучно значење е да се обезбеди дека овие алатки градат вештини за критичко размислување, а не когнитивна зависност. Ова е клучно за одржување на отпорноста на јавноста кон дезинформации“, заклучува студијата.