АI: Дипломатскиот јаз меѓу Скопје и Париз на Денот на Бастилја

Отсуството на македонскиот државен врв на прославата во Париз ја отсликува затегнатата дипломатска релација поради „францускиот предлог“. Додека владината коалиција ВЛЕН го претстави учеството на Беким Сали како успех, аналитичарите го гледаат како симбол на недовербата кон европските интеграциски процеси и нерешените билатерални прашања со Бугарија.

Одбележувањето на 237-годишнината од Француската револуција на 14 јули во Париз послужи како геополитичка платформа за европските лидери, вклучувајќи ги Володимир Зеленски, Фридрих Мерц, Серџо Матарела, Мете Фредериксен и Кир Стармер. Иако премиерот Христијан Мицкоски добил покана, неговото отсуство, како и отсуството на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, укажува на длабока резервираност кон официјален Париз. Владата на Македонија го оправда овој потег со внатрешно-политички обврски поврзани со реконструкцијата на кабинетот, но дипломатските кругови го толкуваат како избегнување на директна конфронтација или непријатност во контекст на европските очекувања.

Улогата на Беким Сали и политичката агенда на ВЛЕН

Коалицијата ВЛЕН (позната и како ВРЕДИ) го искористи присуството на првиот вицепремиер Беким Сали на свеченостите во Елисејската палата како доказ за активната надворешна политика на државата. Според партиските соопштенија, учеството на Сали во состаноците на Коалицијата на подготвените ја зајакнува позицијата на Македонија на меѓународната сцена. Сепак, овој потег е перципиран и како обид на албанскиот политички блок во власта да ја задржи проевропската реторика, додека премиерот Мицкоски се фокусира на редефинирање на односите со Европската Унија преку призмата на националните интереси.

Сенката на „францускиот предлог“ и уставните измени

Клучната точка на раздор останува т.н. „француски предлог“, кој од 2022 година претставува пречка за почеток на преговорите со ЕУ. Овој документ, кој бара вклучување на Бугарите во Уставот на Македонија, се доживува како неправеден услов поради:

• Недостатокот на реципроцитет во однос на правата на македонското малцинство во Бугарија.
• Перцепцијата дека Франција, како автор на предлогот, ги изневерила сопствените вредности за „слобода, братство и еднаквост“.
• Постојаното негирање на македонскиот идентитет од страна на официјална Софија.

Дипломатски пораки меѓу редови

Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова ја искористи честитката до претседателот Емануел Макрон за да испрати суптилна порака за човековите права. Повикувајќи се на Француската декларација за правата на човекот и граѓанинот, таа алудираше на фактот дека европските интеграции не смеат да бидат на сметка на достоинството на македонските граѓани. Овој дипломатски јазик е јасен сигнал дека новата власт во Скопје нема намера безусловно да ги прифати барањата кои се сметаат за асиметрични, што дополнително ја комплицира комуникацијата со Франција и Брисел.

Геополитички импликации за иднината

Настаните во Париз потврдија дека Македонија се наоѓа во деликатна фаза на престројување. Додека европските лидери се фокусирани на безбедносната архитектура на Европа во услови на војна во Украина, македонската дипломатија се обидува да балансира меѓу:

1. Задржување на стратешката определба за членство во ЕУ.
2. Заштита на уставниот поредок и националниот идентитет.
3. Управување со внатрешните политички тензии меѓу коалиционите партнери во Владата.

Оваа ситуација сугерира дека без конкретен исчекор во дијалогот со Бугарија и ревизија на пристапот на ЕУ, дипломатскиот јаз меѓу Скопје и Париз веројатно ќе продолжи да се продлабочува.