Криминалните групи во Белгија сè повеќе ги користат становите што се издаваат за преноќување на неколку дена, како оние на ЕрБНБ, за криење дрога, оружје и пари. Во исто време, бумот во е-трговијата му дава неверојатни можности на организираниот криминал, предупредува главната комесарка за дрога на Белгија, Ина Ван Вимерш.
Ван Вимерш за лондонски „Гардијан“ вели дека голем број криминални организации ги користат објектите за изнајмување за да кријат пари, дрога, оружје, па дури и луѓе. Властите немаат целосно разбирање за обемот на проблемот, но е јасно дека криминалците вешто го користат системот за брза резервација.
„Ако ви треба некој да подигне товар во пристаништето и не знаете точно кога ќе пристигне бродот, едноставно изнајмете стан на ЕрБНБ за три дена. Тоа е многу флексибилно. Ако бродот пристигне во Марсеј наместо во Антверпен, откажувањето е бесплатно“, објаснува Ван Вимерш.
Таа додава дека компаниите за краткорочно изнајмување објекти имаат своја легитимна намена, но треба да станат поотпорни на злоупотреба.
Неодамнешни полициски заплени
На почетокот на август, белгиската полиција заплени 3,3 килограми кокаин и 4.845 евра во готово од стан во центарот на Брисел изнајмен преку ЕрБНБ. Постои сомнеж дека просторот се користел исклучиво за складирање и пакување дрога.
Случајот потсетува на операција од 2024 година, кога дрога во вредност од 21 милион евра беше пронајдена во стан во Стаден, како дел од голема операција за шверц помеѓу Белгија и Велика Британија.
Одговор на ЕрБНБ
Белгиски претставник за ЕрБНб не коментираше директно за обвинувањата. Наместо тоа, тој се осврна на неодамнешните изјави на Клеман Елри, директорот на компанијата за Франција и Бенелукс.
Елри изјави дека ваквите резервации сочинуваат занемарлив дел од милионите корисници годишно. Тој објасни дека компанијата користи вештачка интелигенција за да идентификува сомнителни шеми и веднаш ги пријавува сите проблеми на полицијата.
Алатки на современиот криминал
Краткорочните изнајмувања се само една од алатките што ја олеснуваат работата на подземјето. Ван Вимерш, исто така, ги наведува леснотијата на креирање анонимни е-адреси, шифрирани комуникации, криптовалути и распространетоста на услугите за достава.
„Фактот дека е-трговијата е во подем го олеснува организираниот криминал“, рече комесарката. Иако не именуваше конкретни компании, таа предупреди дека услугите за достава се изложени на голем ризик, бидејќи бело комбе кое доставува мал пакет до прагот повеќе не е сомнително за никого.
Борба против „нарко-државата“
Ван Вимерш беше назначена за комесарка во 2023 година, во време кога Антверпен стана една од главните точки на влез за кокаин во Европа. Нејзиното назначување следеше по бранот насилства во 2022 година, кога тогашната министерка за правда беше под полициска заштита поради планирано киднапирање, а градот беше потресен од бомбашки напади. Едно 11-годишно девојче беше убиено во судир на банди.
Минатата година, истражен судија предупреди дека Белгија ризикува да стане „нарко-држава“. Ван Вимерш се согласува со таа проценка. „Ако не направиме ништо, повеќе нема да знаеме кои се добрите, а кои се лошите момци“, рече таа.
Сепак, таа верува дека промената е можна ако се нападнат финансиите на криминалците. „Ова чудовиште со многу глави има само едно срце, а тоа се парите“, вели таа. Нејзината стратегија вклучува построги контроли врз малите бизниси како што се фризерски салони или продавници што можат да се користат за перење пари. Таа ги повика локалните власти да истражат сомнителни активности во нивните населби, бидејќи сите овие бизниси се дел од поголема мрежа.
Според неа, бандите ја промениле својата структура. Наместо пирамидалните шеми што ги имале порано, тие сега работат како лабави и анонимни мрежи во кои членовите честопати дури и не знаат за кого работат. Работните места се делегираат на надворешни соработници специјализирани за перење пари или набавка на оружје. „Тоа е во суштина криминал како услуга и е многу опортунистички“, заклучува Ван Вимерш.
Насилство како последица на социјалните проблеми
Пристапот на комесарката често се опишува како „стратегија на леден брег“. Престрелките и експлозиите се само видливиот дел од проблемот. Под површината, вели таа, се крие штета што влијае на целото општество, од сообраќајни несреќи предизвикани од возачи под дејство на дрога до семејно насилство.
Иако ја нагласува важноста на работата на полицијата, таа верува дека општеството мора да им понуди на младите луѓе алтернативи. „Треба да инвестираме во „загревање на водата“ за да го стопиме ледениот брег“, вели таа, објаснувајќи дека се осврнува на инвестиции во образование, домување и фер плати.
Ситуацијата во Брисел е сериозна. Во 2025 година, полицијата регистрирала рекордни 101 престрелки, главно поради борби за контрола на територија. Ван Вимерш верува дека насилството е директно поврзано со социјалната безнадежност. „Луѓето кои немаат иднина пукаат“, тврди таа. Во Брисел, речиси 13 отсто од младите луѓе се надвор од образовниот систем и пазарот на трудот.
„Наивно е да се верува дека само репресијата ќе го реши проблемот. Ќе има помалку пукања само кога има помалку ранливи луѓе. Треба да ја зајакнеме отпорноста на целото општество“, заклучи таа. Нејзиниот тим планира да контактира со платформите за изнајмување сместувачки капацитети за заеднички да дефинираат критериуми за идентификување на сомнителни корисници.
