ВИСОКИТЕ нивоа на липопротеини со ниска густина (LDL), попознати како „лош“ холестерол, можат да предизвикаат таложење на плаки во артериите, зголемувајќи го ризикот од срцев удар и мозочен удар. Нивоата на LDL се под влијание на генетиката, исхраната и возраста, а високиот холестерол најчесто се третира со промени во животниот стил и статини, пишува ScienceAlert .
Научниците развиваат прецизен метод за уредување на ДНК кој би можел трајно да го намали LDL холестеролот со само една доза користејќи CRISPR технологија. Третманот, наречен CTX310, е дизајниран да реплицира природна генетска варијанта во телото што го намалува холестеролот. Ова го прави со намалување на активноста на протеинот на црниот дроб наречен ANGPTL3.
Охрабрувачки резултати од првото испитување
Новите резултати од клиничкото испитување, објавени во „New England Journal of Medicine“, покажуваат дека методот е безбеден и ефикасен дури и една година по примената. Истражувањето го водеше тим од Центарот за координација на клиничките истражувања на клиниката „Cleveland“.
„CTX310 е поврзан со малку несакани ефекти и предизвикува долготрајни промени во нивоата на ANGPTL3 и атерогените липопротеини по една година. Ова дополнително го потврдува неговиот потенцијал како третман со еднократна доза“, наведуваат истражувачите во објавениот научен труд.
Како функционира третманот
Некои луѓе се раѓаат со генетски варијанти кои ја блокираат функцијата на протеинот ANGPTL3. Поради недостатокот на овој протеин, нивното тело поефикасно ги обработува мастите во крвотокот, што помага во одржувањето на здрави нивоа на холестерол. Идејата зад третманот со CTX310 е вештачки да се создаде истата генетска промена за да се постигне истиот ефект.
Детали и податоци од студијата
За време на 12-месечното испитување, 15 лица со сериозни здравствени проблеми предизвикани од висок холестерол или триглицериди примиле интравенозни инфузии од наночестички со CRISPR инструкции. Еден учесник починал 179 дена по третманот, но истражувачите заклучиле дека неговата смрт не е поврзана со терапијата.
Останатите 14 учесници имале ниски нивоа на холестерол и триглицериди, без нови сериозни несакани ефекти. Четирите учесници кои ја примиле највисоката доза, која била насочена кон клетките на црниот дроб, имале најзначајни резултати. Нивните нивоа на протеинот ANGPTL3 биле намалени за просечно 78,6 проценти, LDL холестеролот се намалил за 52,5 проценти, а триглицеридите за 47,8 проценти.
Иднината на терапијата и отворени прашања
Иако бројот на вклучени пациенти е мал, првичните резултати укажуваат дека третманот треба дополнително да се развива. Една доза би можела да биде многу полесна за пациентите отколку третманите што се земаат дневно или неделно. Учесниците во ова испитување беа избрани токму затоа што нивните липидни нарушувања не реагираа на стандардни лекови.
„За пациенти со нарушувања на липидите, можноста за еден третман што предизвикува мутација во клетките на црниот дроб и имитира природно појавени варијанти поврзани со помал ризик од кардиоваскуларни заболувања претставува единствена можност за третман“, напишаа истражувачите.
Сепак, потребно е понатамошно тестирање кај поголем број луѓе и во подолг временски период за да се потврди долгорочната одржливост на методот. Уредувањето на гените носи одредени ризици, иако во овој случај истражувачите ги таргетирале варијантите што се јавуваат природно кај некои луѓе и не се поврзани со негативни здравствени последици.
Опишаната студија беше првата фаза (1а) од тестирањето врз луѓе. Во тек е втора фаза (1б), во која се тестира фиксна доза што одговара на најефикасната доза од првата фаза. „Ефикасноста во фаза 1б се проценува кај одделни групи пациенти со специфични липидни нарушувања“, објаснија истражувачите.

