Европските лидери се подготвуваат да побараат построги санкции кон Русија на самитот во четврток, ставајќи ги во директен конфликт со Доналд Трамп. Одлуката доаѓа само неколку дена откако американскиот претседател се согласи со Владимир Путин да ги ублажи ограничувањата за извоз на руски дизел .
Според нацрт-заедничката изјава, лидерите на Европскиот совет планираат да побараат дополнителни санкции и мерки насочени кон приходите од нафта на Русија. Владите на земјите-членки на ЕУ со тоа го отфрлаат тврдењето на Трамп дека тој обезбедил „енергетско примирје“ меѓу Русија и Украина, пишува Политико.
Несогласувањето открива растечки јаз во стратегијата за принудување на Москва да преговара. Додека Трамп се обидува да ги намали цените на горивата во САД со тоа што ќе дозволи повеќе руски дизел да влезе на светскиот пазар, европските лидери веруваат дека ограничувањето на приходите од енергија на Кремљ останува клучно за принудување на Путин да ја заврши војната.
„Русија не е заинтересирана за деескалација, прекин на огнот или мир“, изјави полскиот премиер Доналд Туск во понеделник на безбедносната конференција во Варшава. „Затоа одам во Брисел да ги замолам нашите партнери сериозно да размислат за зајакнување на санкциите против Русија“.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц, исто така, повика на нови ограничувања. Тој истакна дека Москва продолжува со нападите врз украинската енергетска инфраструктура, и покрај најавата на Трамп за прекин на огнот. „Русија ќе преговара искрено само под притисок“, рече Мерц во понеделник. „По неодговорните напади на Москва врз цивилните енергетски снабдувања во Украина, мораме уште повеќе да ги заостриме санкциите“.
Најголемиот пакет санкции досега
Притисокот расте откако министрите за надворешни работи на ЕУ го одобрија најголемото проширување на листата на санкции досега во понеделник, додавајќи повеќе од 1.600 поединци и компании. Европската комисија, исто така, подготвува 23-ти пакет секторски санкции. Висок украински функционер, кој зборуваше под услов да остане анонимен поради чувствителноста на преговорите, рече дека Киев очекува предлогот да стигне до владите на ЕУ до крајот на годината.
Други европски земји имаат сличен став. Велика Британија и Норвешка, исто така, објавија дека ќе го зголемат притисокот врз Москва. „Важно е да се санкционира Русија за да не може да ја финансира војната“, рече норвешкиот министер за одбрана Торе О. Сандвик, повикувајќи на затворање на дупките во постојните ограничувања.
Изборната пресметка на Трамп
Многу европски дипломати неофицијално проценуваат дека ненадејното свртување на Трамп кон ублажување на мерките е мотивирано првенствено од домашни политички размислувања пред изборите за Конгресот на САД, кои треба да се одржат следниот месец. Еден висок функционер потврди дека ова гледиште е распространето меѓу претставниците на ЕУ.
Претседателот е под притисок поради цените на горивата кои нагло пораснаа од почетокот на војната меѓу САД и Израел против Иран. Трамп вети во кампањата во 2024 година дека цената на бензинот ќе биде под два долари за галон, а сега гласачите се соочуваат со двојно поголема сума. Како резултат на тоа, републиканците би можеле да ја изгубат контролата врз Конгресот.
Неговиот договор со Путин предвидува пуштање дополнителни 4,8 милиони тони руски дизел на светскиот пазар во наредните месеци, што треба да го намали притисокот врз снабдувањето и цените.
Сепак, европските и украинските претставници се сомневаат дека оваа сума ќе направи значителна разлика. Тие истакнуваат дека ветениот обем покрива само околу десет дена од американската побарувачка и веруваат дека договорот ги загрозува напорите да се одбијат средствата за финансирање на инвазијата на Москва.
„Факт е дека ова дополнително гориво ќе има минимално влијание врз цените во САД“, рече висок функционер на ЕУ. „Станува збор за избори“, додаде друг функционер на ЕУ. „Тој рече дека ќе ги намали цените, а потоа одлучи да војува со Иран“.
Официјалните лица, исто така, се сомневаат дали Путин има намера да го почитува наводното енергетско примирје. Русија продолжи да ја напаѓа енергетската мрежа на Украина дури и по објавувањето на договорот, а Киев вели дека не бил консултиран за тоа.
Засега, повеќето европски претставници избегнуваат јавни критики кон Трамп, и покрај сомневањата. Еден дипломат рече дека ЕУ и Украина треба да го задржат својот став во наредните недели, кога долгорочните намери на американската администрација кон Киев би можеле да станат појасни. Тој додаде дека Трамп би можел повторно да се предомисли ако Путин не успее да го испорача ветениот дизел.

Притисок врз Вашингтон
Спорот повторно ги разгоре европските барања Вашингтон поконзистентно да ги спроведува своите санкции против Москва. Туск ги повика Европа и САД да дејствуваат заедно за да ѝ покажат на Русија дека се подготвени за построги мерки. Шефицата за надворешна политика на Европа, Каја Калас, го повика Вашингтон да го усогласи својот пристап со Брисел.
Калас потсети на сеопфатниот закон за санкции против Русија, за кој се залагаше покојниот републикански сенатор Линдзи Греам. Трамп го потпиша минатиот месец, но сè уште не го спроведе целосно. Законот му дава на Вашингтон дополнителни алатки за сузбивање на руската енергетска трговија и казнување на оние кои помагаат во војната. Европските претставници сакаат администрацијата да ги користи тие алатки, а не да ги ублажи ограничувањата за рускиот извоз.
Некои републиканци исто така бараат построги мерки. „Мислам дека треба да почнеме да го спроведуваме законот за санкции против Русија“, рече републиканскиот претставник Ден Креншо на конференција во Варшава.
Несогласувањето, исто така, покренува пошироки прашања за зависноста на Европа од Вашингтон, особено по извештаите дека американските претставници се заканија дека ќе го ограничат пристапот до американско оружје ако Киев не престане да ги напаѓа руските рафинерии за нафта.
Претставник на НАТО изјави дека во моментов нема индикации дека Вашингтон ги спроведува овие закани бидејќи запирањето на продажбата би им наштетило и на американските производители на оружје. „PURL е добра зделка за Американците“, рече претставникот, објаснувајќи дека тоа е иницијатива на НАТО преку која европските сојузници го финансираат купувањето американско оружје за Украина.
Европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус не ги коментираше директно извештаите, но нагласи дека Европа мора итно да ја преземе примарна одговорност за сопствената одбрана, бидејќи Вашингтон го намалува своето воено присуство на континентот.
Клучен момент ќе дојде во четврток, кога лидерите на ЕУ ќе се обидат да го продолжат притисокот врз Москва додека нивниот најмоќен сојузник се движи во спротивна насока.

