Овие претходно необјавени забелешки беа дадени од Вашингтон во својот придонес кон консултациите на Европската комисија, која претходно овој месец побара мислења од владите и индустријата за европските правила за набавка на оружје, пишува Политико .

Американски притисок

Во документ испратен до Брисел пред планираните измени во европските закони за набавки во одбраната, американската администрација јасно стави до знаење: „Соединетите Американски Држави остро се спротивставуваат на какви било измени во Директивата што би ја ограничиле можноста на американската индустрија да учествува во националните набавки во одбраната на земјите-членки на ЕУ“.

„Протекционистичките и исклучителни политики што ги истиснуваат американските компании од пазарот – додека најголемите европски одбранбени компании продолжуваат да профитираат богато од пристапот до пазарот во Соединетите Американски Држави – се погрешна насока“, се додава во меморандумот.

Ставот на Вашингтон открива парадокс во пристапот на САД кон Европа. Иако администрацијата на Трамп постојано им кажува на Европејците дека сака тие да преземат поголем дел од товарот на конвенционалната одбрана на континентот, САД не сакаат тоа да се случи на сметка на американските одбранбени компании.

Ова не е прв пат САД да изразат незадоволство. Уште во декември, заменик-државниот секретар на САД, Кристофер Ландау, ги критикуваше европските сојузници во НАТО за фаворизирање на сопствената одбранбена индустрија пред американските добавувачи на состанок зад затворени врати. Стејт департментот е косопственик на споменатото писмо упатено до Комисијата.

Европски напори

Европската комисија во последните години се обидува да го зголеми уделот на европско оружје во арсеналите на земјите-членки, подготвувајќи се за можен конфликт со Русија. Со децении, Европа во голема мера се потпираше на американската воена опрема, од борбени авиони Ф-35 до артилериски системи ХИМАРС и системи за воздушна одбрана „Патриот“. Речиси две третини од оружјето што го увезува блокот доаѓа од Соединетите Американски Држави.

Се очекува извршната власт на ЕУ да ги презентира измените на директивата за јавни набавки од 2009 година во третиот квартал од оваа година, но сè уште не е јасно дали новиот текст ќе содржи обврзувачки правила за фаворизирање на домашните производители.

ЕУ веќе им дава предност на локалните компании во некои проекти. На пример, во програмата SAFE од 150 милијарди евра за кредити за оружје, како и во набавката на оружје за Украина од неодамна договорениот кредит од 90 милијарди евра, парите од ЕУ можат да се користат за купување воена опрема само ако најмалку 65 проценти од нејзината вредност доаѓа од Европа.

Закана за одмазда

Во својот меморандум, Пентагон предупреди дека секој потег за вклучување на силна клаузула „Купувајте европски производи“ во идните закони за јавни набавки би предизвикал американска одмазда.

„Доколку мерките што ги фаворизираат европските производители треба да се имплементираат во националните закони за јавни набавки на земјите-членки, Соединетите Американски Држави веројатно ќе ги разгледаат сите постоечки општи исклучоци од Законот „Купи американски производи“ доделени според нашите реципрочни договори за јавни набавки во одбраната“, соопшти Министерството за одбрана на САД.

Ова ефикасно би го затворило американскиот пазар за европските компании. Во моментов, 19 од 27-те членки на ЕУ потпишале вакви договори со Вашингтон, кои им овозможуваат на нивните компании да се натпреваруваат за некои договори со Пентагон.

„После тоа, сите идни исклучоци ќе се разгледуваат за секој договор поединечно и само кога ќе се смета дека се неопходни за поддршка на барањата на НАТО за интероперабилност и стандардизација“, нагласија САД.

Иако Пентагон првенствено купува опрема од американски компании, европските компании како што се италијанскиот Леонардо и шведскиот Сааб, исто така, ја продаваат својата опрема на САД.

Вашингтон тврди дека клаузулата „Купувајте европско“ во националните купувања би ја ограничила слободата на поединечните држави, би го ослабнала НАТО и би ја загрозила способноста на европските земји да ги постигнат целите на алијансата договорени минатата година. Американската администрација, исто така, вели дека би била против обврските од трговскиот договор меѓу САД и ЕУ потпишан минатото лето, во кој Европската комисија вети дека ќе купи повеќе американско оружје.

„Јазикот што ги фаворизира европските производители е веќе присутен во програмите на ЕУ, но неговото вклучување во Директивата би претставувало пресвртница со импликации за суверените, национални буџети на поединечните земји-членки“, напиша администрацијата на Трамп.

Пораката на Пентагон и Стејт департментот ја повтори и Американската стопанска комора. Иако тонот на нивното писмо е поблаг, оваа организација предупредува и да не се дава предност на европските производители.